چرخه آّب-اقيانوس ها (7)  

پس از آزمايش

 

دانش آموزان بايد از كاربرگ  براي مشاهده جريانهاي اقيانوسي استفاده كنند .

اهداف:

 مقايسه دلايل متفاوت حركت آب اقيانوس ها                           

 ساده كردن يك نقشه از اطلاعات بسيار پيچيده

لغات:

 كوريولي       

جريان آ ب

مواد:

كاربرگ       

مداد رنگي      

كره جغرافيايي با دكنكي                

كره جغرافيايي آب نگار

زمينه:

حركت آبهاي اقيانوسي نقش مهمي در پيشگويي آب وهاي كره زمين بازي مي كند .اما اينكه چگونه آب اقيانوس حركت مي كند، مسئله اي است بسيار پيچيده . نه تنها سطح آب حركت مي كند ، بلكه لايه هايي هم وجود دارد كه گاهاَ در مسيرهاي مختلفي حركگت ميكند . چگالي و در جه آب و هوا مي تواند توده هاي آبي را بوجود آورد كه به عنوان يك واحد حركت مي كنند. اين آبهايي كه به صورت توده در مي آيند مي تواند پر از عناصري باشد كه باعث حفظ زندگي زيست شناختي شوند يا اگر فاقد برخي عناصر باشد نمي توانند حافظ آن باشند . اين مي تواند باعث بوجودآمدن شرايط مساعدتر، يا شرايط مخرب تر در زنجيره غذايي شود.

درك حركت آب اقيانوسها بسيار دشوار است مخصوصاَ كه دانش آموزان فكر مي كنند كه وقتي از حركت باز مي ايستند، ديگر حركتي وجود ندارد . اشتباه ‍! از دانش آموزان بخواهيد خودشان را جاي مريخي ها بگذارند و از درون سفينه خود به زمين نگاه كنند وقتي كه آنها به اين سياره آبي رنگ (زمين ) نگاه مي كنند ، خرس هاي قطبي وپنگوئن را بي حركت مي بينند مثل اينكه ثآبت در مكاني ايستاده اند و آنهايي  كه دراطراف خط استوا زندگي مي كنند دور زمين با سرعت زياد مي گردند .  ( با سرعت تقريبي 1000مايل در ساعت) ! اما آيا اين مردم چنين سرعتي را در حركت حس مي كنند؟ البته كه نه ، اما زمين در امتداد قطبها ي خود حركت نمي كنند. ذراتي كه به قطبها نزديك ترند كند تر از ذراتي كه در امتدادخط استوا قرار دارند حركت مي كنند . به همين دليل است كه مريخي ها ، خرس هاي قطبي را ( كه در نزديك قطب شمال زندگي ميكنند) وپنگوئن ها راكه در نزديكي قطب جنوب زندگي مي كنند . در حركتي بسيار آهسته و كند مي بينند. اين حركت باعث ايجاد حركت در سطح پوسته زمين مي شود اما چونكه آن اقيانوس يك مايع به حسآب مي آيد ، بسيار سريعتر از سطح جامد زمين حركت مي كند و به همني دليل است كه ما در آب جريان مي بينيم.

اين حركت نسبي متغير زمين باعث ايجاد حركت كوريولي مي شود يك نمونه كلاسي كه شما مي توانيد به همراه دانش آموزانتان اجرا كنيد اين است كه ز آنها بخواهيد زماني كه در چرخ وفلك نشسته اند توپي را به سمت كسي پرتآب كنند توپ به صورت مستقيم انداخته مي شود اما اينگونه به نظر مي رسد كه انگار به سمت مردمي كه  در چرخ و فلك نشسته اند  منحرف مي شوند اين كه يك نمونه مشآبه براي حركت آب اقيانوسهاست در نيمكره شمالي زمين انحراف مسير به سمت راست است و در نيمكره جنوبي به سمت چپ حركت كوريولي به تنهايي نمي تواند بيانگر حركت اقيانوس ها باشد و عوامل ديگر چون چگالي،باد ،موزه نگاري محلي گرچه به حركت بستگي ندارد ولي بايد در نظر گرفته شوند اگر دانش آموزان شما مي توانند حركت آب اقيانوس ها و اين كه اين حركت مي تواند از يك طرف اقيانوس به طرف ديگر آن باشد درك كنند ، بنآبراين امكان دارد كه بتوانند گرم شدن آبهاي شرق اقيانوس آرام را نزد خود متصور شوند.

روش کار:

1-    اين تمرين به تقويت اين مفهوم كه آبهاي سطحي اقيانوسها حركت مي كنند، كمك مي كند براي دانش آموزان توضيح به حالت بي حركت قرار نگرفته اند بلكه هميشه در حال حركتند

2-    از دانش آموزان بخواهيد كه قاره ها و اقيانوسها را روي كاغذ آزمايشگاه بچسبانند توجه كنيد كه اين نقشه . بيشتر نمايشگر آبهاست .ممكن است براي دانش آموزان يافتن قاره ها دشوار باشد، بنآبراين يك كره جغرافيايي را در دسترس داشته باشيد تا در يافتن نواحي به دانش آموزان كمك كنيد.

3-    از دانش آموزان بخواهيد كه جريانهاي سطحي آب را ساده تر بيان كنند .به آنها بگوييد كه تير خطهاي بزرگتر را با تير خط هاي كوچك تر جانشين كنند .گرچه روش خسته كننده اي است اما به آنها درباره حركت آب اقيانوسها چيزهايي مي آموزد . دانش آموزان اين كار رآبا مواد انجام دهند، چون بسياري از اشتباهات نياز به پاك كردن خواهد داشت .

4-    احتمالاً كسي خواهد پرسيد كه چه چيزي باعث حركت جريان آب مي شود؟ در حد دانش آموزان دبستاني مي توانند ساده ترين جوآب را بدهيد . حركت زمين هنگامي كه به دور قطبهاي خود در مداري به دور خورشيد مي چرخد، باعث ايجاد حركت در آب مي شود .دلايل ديگر را هم  براي تكميل پاسخ خود به پاسخ قبلي بيفزاييد

الف – باد

ب- ارتفاع متفاوت سطح آب ( مثلا َ اقيانوس آتلانتيك از اقيانوس آرام ، دركنار كانال پاناما بلندتر مي باشد)

ج- موضع نگاري. چندين دليل ديگر هم وجود دارد كه الزامي به مطرح شدن آنها در اين سطح ديده نمي شود

5- دانش آموزان ممكن است بخواهند بدانند كه نقش جزر و مد دراين ميان چيست . جزر و مد به واسطه جاذبه گرانشي ماه و خورشيد پديد مي آيد . اين نيروي كشش به آب نيرو وارد كرده ،سبب متلاطم شدن آن مي شود مثل ضربان قلب . در زمانهاي معيني از يك ماه اين نيروي جاذبه بيشتر است ودر برخي ديگر، بسيار كمتر اما جزر و مد جهت اصلي حركت آب اقيانوس ها را تغيير نمي دهد.