دانش آموزان آزمايش را با استفاده از بلورهاي نمك انجام مي دهند.
اهداف:
كشف نمك در آب
مشاهده چگونگي تشكيل بلور نمك
لغات:
تبخير
نمك
مواد:
نمك
سولفات منيزيم
سيني
ماهي تآبه
طناب
بشر اندازه گيري
شيشه دهانه گشاد
زمينه:
نمكهاازفرسایش سطح زمين
سر چشمه
مي گيرند.تبخير
از فرار نمك به سوي
آبرها جلوگيري مي كند به همين خاطر آبها پر از نمك هاي گوناگون است.سپس
نمك ها رسوب مي كنند. اگر مقدار نمك بيشتر از مقدار آب باشد مي تواند جذب
مولكول هاي آب شود. براي توضيح اين مطلب مي توانيد از فنجان هاي كاغذي
استفاده كنيد.اگر تعداد فنجان ها زياد باشد وزن انها ممكن است باعث شود
كه فنجانها بيفتند.رسوب گذاري هنگامي اتفاق مي افتد كه نمك فوق اشباع
شده را باقيمانده نمك به پايين بيفتند يا رسوب كنند.
آب شور مخلوطي از نمك و آب شيرين است. بهر حال نمك در آب سرد به خوبي آب
گرم حل نمي شود. در بين مولكولهاي آب گرم فضاهاي بيشتري وجود دارد كه به
مولكولهاي نمك اين اجازه را مي دهد كه در اين فضاهاي خالي قرار گيرند.
مولكول هاي آب سرد به طور محكم تري به يكديگر چسبيده اند و به نمك اجازه
حل شدن را نمي دهند.
روش
کار:
1-
دانش
آموزان با استفاده از آب، نمك بوجود خواهند آورند. در اين آزمايش از نمك
طعام استفاده مي شود اما در واقع نمك در آب شور محتوي تركيبات گوناگون
ديگري نيز هست همانطور كه در پايان آزمايش درباره آن بحث كرديم.
2-آب
قآبليت جذب نمك بالايي را دارد. از دانش آموزان بخواهيد حدود ده ميليمتر
آب را در يك ظرف دهانه گشاد بريزند دوباره از آنها بخواهيد تا يك ميلي
ليتر نمك را در آن ريخته و خوب تكان دهند درباره آنچه كه اتفاق مي افتد
بحث كنيد.حالا آب گرم در اختيار دانش آموزان قرار دهيد.از آنها بخواهيد
همان كار را با آب گرم تكرار كنند.مشاهده خواهيد كرد كه نمك در آب
گرم آسانتر حل مي شود.
3-از
دانش آموزان بپرسيد كه مي توانند بدون چشيدن بگويند كه آيا مايع محتوي
نمك است يا خير.مقداري آب بدون اينكه برچسبي روي آن بزنيد در ظرفي
بريزيد.آيا دانش آموزان مي توانند از ظاهر آن تشخيص دهند كه آب شور يا
شيرين است.از آنها بخواهيد تا به شما بگويند چرا بايد به اين طريق حدس
بزنند. آب را در محلي قرار دهيد كه بتواند تبخير شود و از دانش آموزان
بخواهيد به نمونه هاي خود نگاه كنند تا ببينند آيا آنچه كه از تبخير آب
باقي مانده نمك است.
4-
دانش
آموزان در حدود صد ميلي ليتر آب گرم را در بشري بريزند و با پنج ميلي
ليتر سولفات منيزيم (با قاشق)مخلوط كنيد.حال نصف اين محلول را در ظرف
ديگري بريزيد.دو سر نخ پنبه اي را در هر يك از دو ظرف محتوي محلول سولفات
منيزيم قرار دهيد.(همانطور كه در دياگرام سمت راست نشان داده نخ ها را در
محتويات ظرفها فرو بريد و اجازه دهيد چند روزي به همين حالت باقي
بمانند.محلول بايد تا وسط هر ظرف بالا بيايد تا جايي كه چكّه كند و تشكيل
ستون هاي نمك بدهد.اين پديده ممكن است چند روزي به طول انجامد بنآبر اين
بشرها را در محلي قرار دهيد كه واژگون نشوند.
