دانش آموزان دربارة ميزان دما ياد ميگيرند.
اهداف:
معرفي
ديدگاه اندازه گيري دما
مقايسة
گرما و سرما
لغات:
سانتيگراد
فارنهايت
آب و هوا
مواد:
کتابی
درباره برف
كاغذ كاردستي
پيش زمينه:
تغييرات
دما از هنگاميكه جاندار زنده اي, حبة يخ را لمس كرد و يا آتش سوزان حس
كرده، مورد توجه قرار گرفت. اين مسئله از قرن هفدهم در ايتاليا و
هنگاميكه هواشناسي بصورت علم عنوان شد، بيشتر بررسي شد.
گاليلو گاليله اولين دماسنج را در حدود سال 1600 ساخت. گابريل
فارنهايت، وسيله ساز آلماني در سال 1714، جيوه را در لولة شيشه اي قرار
داد و مقياسي براي دما خلق كرد و آنرا دماسنج نمود. نام وي همچنان براي
سيستم انگليسي خواندن دما به كار ميرود. در خلق يك مقياس، او صفر را
به عنوان كمترين دماي بدست آمده از مخلوط يخ و نمك عادي، قرار داد و در
ابتدا براي تقسيم فواصل بين اين دما، دماي معمول ويژه حرارت خون يك
انسان سالم را پيشنهاد كرد و اين فاصله را به 12 بخش تقسيم كرد. به
معناي ديگر، بعضي نقاط اختياري در دنياي واقعي اهميت دارند.
دماسنج سانتيگرادي، كه در حال حاضر اغلب كشورها از آن براي استفاده مي
كنند،
اساس
يخ زدن و جوشيدن آب در منتهاي درجه خود درنظر گرفته ميشود. آندرس
سلسيوس (1744 – 1701) سوئدي، استفاده از فواصلي كه در حال حاضر در
دماسنج
سانتيگرادي به طور فزايندهاي مورد استفاده قرار مي گيرد، پيشنهاد
كرد.
دماسنج
براساس صفر درجة سانتيگراد براي يخ زدن و صد درجه سانتيگراد براي
جوشيدن
آب پايه گذاري شده است. هميشه آب مورد استافده قرار ميگيرد، زيرا
اهميت
آن در زندگي ما زياد است.
روش
:
1
– با سئوال كردن از دانش آموزان دربارة اينكه در فضاي باز چطور آب و
هوا را حس مي كنيد، از آنها بخواهيد آب و هوا را تعريف كنند. كلماتي كه
دانش آموزان براي توصيف هوا بكار ميبرند، فهرست كنيد، مثلاً، آفتابي،
داغ، سرد، بادي يا باراني. بپرسيد. «سرد» و «داغ» به چه معني است و چه
ربطي به دما دارد.
2
– بپرسيد كه آيا ميدانند براي توصيف دما در فضاي باز، هنگاميكه
ميخواهيم آنرا اندازه بگيريم از چه چيزي استفاده ميكنيم. روي تخته
دما را بنويسيد، بطوريكه
<F
25 و سپس
<C
25. اينها دو روش متفاوت اندازه گيري است.
F
به فارنهايت و
C به سانتيگراد اشاره ميكند. در ايران ما از سانتيگراد
استفاده مي كنيم.
3
– از آنها بپرسيد كه فكر ميكنند كه معمولاً هوا در زمستان و تابستان
در آن محل (مدرسه) چقدر سرد مي شود. آنرا با بعضي دماهاي داغ مقايسه
كنيد، بطور مثال «درة مرگ» در تابستان 1913 و در سايه 43 درجه
سانتيگراد و در زمستان 1960، 33 – درجه سانتيگراد بوده است.
4
– بپرسيد چه وسيله اي دما را اندازه ميگيرد (دماسنج) و با كاغذ
كاردستي به آنها نشان دهيد چطور دماسنج را بخوانند. لطفاً به ياد داشته
باشيد كه اين براي بچه ها كار آساني نيست و مطمئن شويد آنها ميتوانند
تفاوت بين فارنهايت و سانتيگراد را ببينند و اينكه آنها بايد انواع
دماسنجي را كه استفاده ميكنند را نيز ببينند. از آنها بخواهيد برحسب
دماسنجي كه استفاده ميكنند، درجات را بگذارند.
5
– از دانش آموزان بخواهيد كتاب «برف ميبارد» را بخوانند. بخشي كه براي
دانش آموزان گيج كننده است اين است كه برف واقعاً به حيوانات كمك مي
كنند تا گرم بمانند. بعد از اينكه كتاب را خواندند، از آنها بخواهيد
دربارة اينكه كلبه هاي اسكيمويي چطور كار مي كنند، بحث كنند.
6
– روي كاغذ كاردستي، دماهاي مختلف را به كار ببريد و از دانش آموزان
بخواهيد آنها را ثبت كنند. شايد بخواهيد دانش آموزان يك دماسنج را به
سانتيگراد و ديگري را به فارنهايت تقسيم كنند.
