چرخه هستي – منظومه شمسي (4)

آزمايش
 


دانش آموزان یک مدل از چگونگی چرخش سیارات خاکی به دور خورشید می سازند.
 

     اهداف:    

كشف سيارات خاكي

تحقيق درباره حركت وضعي ياچرخش سيارات داخلي

       لغات:     

سيارات داخلي – حركت انتقالي يا چرخش – حركت وضعي يا چرخش – سيارات خاكي

    مواد لازم:   

 میخ ريز – كاغذ كاردستي – قطب نما – جدول منظومه شمسي

  پيش زمينه:  

منظومه شمسي از خورشيد ما ( يك ستاره ) و مجموعه اي از پيكره هاي كوچك تر كه دور خورشيد مي گردند است . پيكره هاي كوچك تر شامل سيارات و اقمار آنها شبه سياره ها ، سنگ هاي آسماني و غبار بين سياره اي است .

سيارات اصلي به ترتيب فاصله شان از خورشيد شامل عطارد ، ناهيد ، زمين ، مريخ ، مشتري ، زحل ، اورانوس ، نپتون ، پلوتون  است . دانشمندان عموماً به دو گروه تقسيم مي شوند . سيارات خاكي ( يا سيارات داخلي ) عطارد ، ناهيد ، زمين ، و مريخ  هستند و سيارات گازي ( يا سيارات خارجي ) شامل مشتري ، زحل ، اورانوس و پلوتون مي باشند . پلوتون به عنوان يك سياره خاكي به جزء سيارات داخلي نيست در نظر گرفته مي شوند .

  ونوس     

اقمار يا ماهواره هاي طبيعي ، پيكره هايي هستند كه دور يك سياره مي گردد . زمين يك قمر دارد در حالي كه ساير سيارات يا قمري ندارند و يا چند قمر دارند. اقمار تركيبات متفاوتي دارند. قمر ما ضرورتاً سنگي ست . ساير اقمار ، بويژه اقمار مشتري وزحل به نظر داراي هسته هاي سنگي هستند اما بوسيله جو هاي گازي احاطه شده اند . شبه سياره ها ، اجرام كوچكي از گاز يخ زده و سنگ هستند . آنها تمايل دارند در كمربند بين مريخ و مشتري تمركز يابند . بعضي شبه سياره ها هم به دور خورشيد و در مسير هايي كه از مدار زمين عبور مي كنند ، مي چرخند.  اين اجسام از كمربند شبه سياره اي آغاز شده و بوسيله تاثيرات كشيده مي شوند . سنگ هاي آسماني يا ستاره هاي پرتابي به جرقه هاي نوري كه در آسمان شب ديده مي شوند اشاره مي كند. اين سنگ هاي آسماني هنگامي كه شبه سياره ها وارد جو مي شوند و از بين مي روند ، بوجود مي آيند .

يك ستاره دنباله دار ، جرمي متشكل از گاز يخ زده و مقادير كمي سنگ است . ستاره هاي دنباله دار باقي مانده هاي تشكيل منظومه شمسي است . اغلب ستاره هاي دنباله دار در كمربندي خارج از مدار پلوتون ، يا بسيار دورتر و در پوسته عظيمي به دور منظومه شمسي قرار دارند . ستاره هاي دنباله دار به سمت خورشيد حركت كرده و مدار هاي خورشيدي را توسعه مي دهند . وقتي يك ستاره دنباله دار به خورشيد مي رسند ، تشعشع خورشيدي آنرا مي سوزاند و باعث فرار گاز و غبار از دم ستاره دنباله دار مي شود .

عطارد

عطارد نزديك ترين سياره به خورشيد است . عطارد به سرعت و هر 88 روز يكبار به دور خورشيد مي گردند . از آنجا كه عطارد بسيار به خورشيد نزديك است ، ديدن آن سخت است . مدار عطارد بسيار بيضوي بوده و از 46 تا 70 كيلومتر از خورشيد فاصله دارد . اين سياره هر59  روز يكبار به دور خود ميچرخد  كه اين سرعت آرام است از روي عطارد خورشيد 5/2 بار بزرگتر از خورشيدي كه از زمين ديده مي شود است . سنگهاي سطحي روبه خورشيد در روي عطارد دارداي حرارت 400 درجه سانتي گراد در روز تا 170 درجه سانتي گراد در شب هستند . عطارد كوچك و در حدود 4850 كيلومتر ( 3000 مايل ) قطر دارد . سطح عطارد شبيه ماه است اما رنگ ان خاكستري – نارنجي ست . دهانه هاي برخوردي زياد و نواحي وسيع گدازه اي مانند دشتهاي وسيع روي سطح عطارد وجود دارد .

ناهيد دومين سياره از خورشيد نزديكترين همسايه زمين است. اين سياره تقريباً  به اندازه زمين است و قطر آن كمي بيشتر از 12000 كيلومتر ( 7300 مايل ) مي باشد . گاهي اوقات به عنوان دوقلوي زمين درنظر گرفته مي شود . ناهيد هر 242 روز در خلاف جهت حركت عقربه هاي ساعت مي چرخد . اين جهت بر خلاف جهت حركت تمام سياره ها است . عطارد جو بسيار ضخيمي متشكل از اسيد سولفوريك و دي اكسيد كربن است . دما ي سطح ناهيد در بالترين حد خود 475 درجه سانتي گراد است كه گرمتر از عطارد مي باشد . اين امر به علت اثر گلخانه اي جو ناهيد است . ابر هاي درون جو حرارت را به تله انداخته و دماي سطحي را بالا مي برند . سطح ناهيد بادهانه ها ، آتشفشانها و پشته هاي بزرگي كه ممكن است شواهدي از كوهزاييي باشد پوشيده شده است . مريخ داراي قطر 6790 كيلومتر و بيش از نصف كره زمين است  .

687 روز طول مي كشد تا مريخ يك بار به دور خورشيد بچرخد. مدار مريخ بيضوي ست و از 206 تا 249 كيلومتر در قطر تغيير مي كند . سطح مريخ داراي رنگ قرمز نارنجي پر رنگي ست كه به علت وجود مقادير بسيار زياد اكسيد آهن در سنتگهاي آن است . مريخ جو بسيار نازكي متشكل از دي اكسيد كربن فراوان دارد . سطح آن بسيار سرد و پوشيده  از دهانها ، آتشفشانها و دره هاي بسيار بزرگ كه احتمالاً نشانگر وجود آب در گذشته آن است . حداكثر دماي سطح آن از 29 – تا 100 درجه سانتيگراد تغيير مي كند . مريخ دو ماهواره به نامهاي فوبوس و ديموس دارد . فوبوس بسيار سريع است و سرعت روزانه آن سه برابر مريخ است .

مریخ

   روش كار:  

1ـ از بچه ها درباره نام و خصوصيات سيارات خاكي و گازي ( يا داخلي و خارجي ) بپرسيد . مطمئن شويد كه دانش آموزان قادر به مقيسه و تمايز سيارات مختلف هستند .

2ـ از دانش آموزان بخواهيد از پرگار براي ساختن دواير مناسب براي هر مدار استفاده كنند.

از ضرايب زير براي مدارها استفاده كنيد . خورشيد = 0 ، عطارد = 1 ، ناهيد = 2 ، زمين = 5/3، مريخ = 5/4 ، براي مثال اگر از سيستم متريك استفاده مي كنيد ، خورشيد صفر سانتيمتر است ، مدار عطارد 10 سانتي متر ، مدار ناهيد 20 سانتي متر و ... است . اگر كاغذ شي يه اندازه كافي براي اين ابعاد بزرگ نيست ، قطر هر سياره را نصف كنيد .

از بچه ها بخواهيد كه مدار ها را در بياورند .

3ـ از دانش آموزان بخواهيد كه ميخ كوچكي را درون برگه كاغذي فرو كنند . اين ميخ خورشيد را نشان مي دهد . بزرگترين مدار را به ميخ بچسبانيد ( مدار مريخ ) و سپس مدار زمين ، ناهيد و در نهايت عطارد را .

4- از دانش آموزان بخواهيد هر صفحه را با استفاده از جدول راهنماي روي كار برگ ، در جهت مناسب قرار دهند . تمام چهار سياره بايد در خلاف جهت عقربه هاي ساعت بچرخند.

5ـ به دانش آموزان ياد آوري كنيد كه مدار هاي سيارات دايره اي نيستند و بيضوي هستند . از آنها بخواهيد كه جدول منظومه شمسي را با اين كار دستي مقايسه كنند . اين كار دستي نماي نزدكتري از سيارات است .

 

 

 

Change Language | Contact us : Info@ngdir.ir | Home