زمين
ساخت ورقه اي – زمين ساخت ورقه اي
"" 2 ""
آزمايش
اهداف:
-
استدلال شكستهاي ايجاد شده توسط فشار
-
توضيح اينكه فشار در زمين باعث زمين لرزه مي شود.
لغات:
-
همگرايي
-
واگرايي
-
كوه
-
لغزش / سريدن
-
دره
مواد:
-
Ib
5 كيسه آرد
-
كيسه هاي پلاستيكي با برچسب دريايي
- آب
-
جاقاشق هاي پلاستيكي
-
فنجان هاي اندازه گيري
-
ظرف براي مخلوط كردن
زمينه:
زمانيكه ورقه ها حركت ميكنند، در لبه ها يا مرزهايشان با همديگر ارتباط
دارند. همان طور كه در قبل از آزمايش تشريح شد، در بعضي از مكانها، دو
ورقه از هم دور ميشوند (واگرا) در نواحي درگير به هم نزديك ميشوند
(همگرا). سرانجام ورقه ها ميتوانند در كنار هم به طور افقي بلغزند
(تبديلي).
حركات ورقه ها باعث فشار در سنگها در مرزهاي ورقه ها ميشود. نوع استرس
در هر مرز متفاوت ميباشد. در مرزهاي همگرا، سنگها تحت فشارند (فشار سن)،
در مرزهاي واگرا كشيده ميشوند (كشش يا كششي) و در تبديلي در كنار همديگر
تحت فشار قرار ميگيرند (برش). به خاطر اينكه ورقه ها سنگ هاي تخت
هستند،در مقابل اين حركت مقاومت ميكنند تا بشكنند و زلزله ايجاد
ميكنند. فشارش در مرز همگرا همچنين كوهها را ايجاد ميكند. همه رشته كوه
هاي بزرگ جهان در اين نوع از مرزها ايجاد شده اند.
اين تمرين به دانش آموزان اجازه ميدهد كه اين موضوع را كه چطور فشار بخش
خارجي زمين ورقه ها را تحت تأثير قرار ميدهند را تجربه كنند. آنها زمين
را تغيير شكل يا تحت فشار با حركات واگرا، همگرا و تبديلي قرار خواهند
داد.
روش
ها:
1 – به كلاس توضيح دهيد كه حركت ورقه ها باعث فشار در مرز ورقه ها
ميشود. سه راه ارتباطي ورقه ها را به ياد دانش آموزان بياوريد، حركت
واگرا، همگرا و تبديلي، ممكن است ميل داشته باشيد كه اين حركات را با
دستان خود براي آنها تشريح كنيد.
2 – به دانش آموزان بگوئيد كه آنها كوهها و دره ها را به همان شكل كه
حركات ورقه ها اين اشكال را تشكيل ميدهند، ميسازند. مطمئن شويد كه كوه
ها و دره ها را با هم براي دانش آموزان مقايسه كنيد. توضيح دهيد كه كوه
ها در مرزهاي همگرا تشكيل ميشوند، جايي كه ورقه ها همديگر را تحت فشار
قرار ميدهند و تشكيل دره ها در زماني كه ورقه ها از هم دور ميشوند،
عمومي تر ميباشد. مرزهاي ورقه تبديل اغلب تركيبي از كوه هاي كوچك و دره
ها را تشكيل ميدهد
3 – از
دانش آموزان بخواهيد كه مخلوط آرد و آب درست كنند. از آنها بخواهيد كه 2
قسمت از آرد را با 1 قسمت آب در يك ظرف كوچك (cool
whip
(هم زن) يا ظرف مارگارين براي اين كار مناسب ميباشد) مخلوط كنند. آنها
مخلوط را با يك قاشق هم ميزنند تا زمانيكه به صورت خمير درآيد. مخلوط را
كنترل كنيد قبل از اينكه دانش آموزان آن را داخل كيسه هاي پلاستيكي
بريزند، مطمئن شويد كه نه زياد خشك و نه زياد آبدار باشد
از دانش آموزان بخوهيد كه مخلوط خود را داخل كيسه هاي پلاستيكي بريزند
مطمئن شويد كه هر كيسه سفت بسته شده است. اگر كيسه به درستي بسته شده
باشد، مخلوط به صورت نرم تا بيشتر از 5 ماه باقي خواهد ماند. شما ممكن
است ميل داشته باشيد كه از دانش آموزان بخواهيد كه كيسه ها را با خود به
خانه ببرند تا براي پدر و مادر خود چيزي را كه درست كرده اند تشريح كنند
4 – براي دانش آموزان حركات مرز ورقه اي همگرا، واگرا و تبديلي را تشريح
كنيد. از دانش آموزان بخواهيد كه به كيسه ها همان طور كه در شكل زير نشان
داده شده، فشار وارد كنند. به دانش آموزان بگوئيد كه آن چيزي كه با
بكارگيري هر نوع از فشار اتفاق ميافتد، را مشاهده كنند، نزد هر كدام از
دانش آموزان برويد، مطمئن شويد كه آنها قادر به فهميدن كوه ها و دره ها
هستند. زماني كه آنها سعي در واگرايي ورقه ها دارند، آنها نبايد زياد
فشار وارد كنند چون خمير روان نخواهد شد. در يك زون واگراي واقعي،
بنابراين، گدازه ها خلل و فرج را پر ميكنند
(واگرايي)
(همگرايي)
(تبديلي)
5 –
در نتيجه، بحث كنيد زمانيكه بخش خارجي زمين تحت فشار قرار دارد، زمين
لرزه براي آزاد سازي انرژي اتفاق ميافتد.
