موزازارها
(به
صورت موز-آ-زار تلفظ مي شود) موزازارها خزندگان دريايي بزرگ مار مانند
بودند. اين خزندگان دايناسور نبودند، اما به مارها و خزندگان مارمولكي
شبيه بودند. موزازارها شناگراني نيرومند و خزندگاني بودند كه به زندگي در
درياهاي كم عمق به خوبي تطبيق يافته بودند. اين جانوران گوشتخوار هوا
تنفس مي كردند. آنها خزندگاني بودند كه مدت زمان كوتاهي زندگي مي كردند و
در پديده انقراض كرتاسه-ترشياري در 65 ميليون سال پيش از بين رفتند.
برخي موزازارها شامل موزازاروس(59-40فوت=6/17-5/12 متر طول با دندان هاي
تيز از اقيانوس اطلس شمالي)، پلاتسارپوس،تيلوزاروس(40-33فوت=3/12-10 متر
طول با دندان هاي تيز از اقيانوس اطلس شمالي و جنوبي)، پلاتوزاروس
كليداستز، پليوپلاتسارپوس و گلوبيدنز(با دندان هاي مسطح به منظور خرد
كردن صدف ها). اولين موزازار كشف شده موزازاروس هوفماني بود كه در سال
1780 در هلند كشف شد.
آناتومي:
موزازارها شناگراني قدرتمند بودند كه بدني طويل داشتند. اين خزنده سري
طويل، آرواره هاي نيرومند با دندان هاي بسيار تيز داشت. موزازارها چهار
باله كوتاه و پارو مانند داشت كه براي زندگي در آب به خوبي تطبيق يافته
بود. علاوه بر اين موزازار دمي طويل، بدني باله دار و مارپيچ مانند داشت.
موزازار پوستي فلس مانند داشت: فسيل هاي پولك ها در نزديكي استخوان هاي
پلوتوكارپوس يافت شده است كه نشان دهنده پوست مار مانند اين جانور است.هر
چند كه موزازارها در تمام طول زندگيشان در دريا زندگي مي كردند اما آنها
نياز به تنفس هوا داشتند و مجبور بودند كه براي تنفس بطور متناوب به سطح
آب بيايند.
تغذيه:
موزازارها گوشتخوار بودند. آنها ماهيها، لاك پشتها، نرم تنان و ماهيهاي
صدف دار را شكار كرده و مي خورد. بر روي فسيل هاي آمونيت و در پوسته آنها
اثر دندان موزازارها كشف شده است و نشان مي دهد كه موزازارها به منظور
شكستن پوسته و دستيابي به گوشت نرم اين جانوران پوسته سخت آنها را خرد مي
كردند.
تحرك:
موزازارها شناگراني توانمند بودند كه تمام زندگي خود را در درياها سپري
مي كردند. موزازارها احتمالا" به وسيله تكان دادن بدن طويلشان به صورت
مار پيچي شنا مي كردند و با استفاده از حركات دم شان خود را به جلو مي
راندند. آنها با كمك پاهاي پرده داري كه داشتند هدايت مي شدند.
نام
موزازار:
اسم موزازار به معني سوسمار ميوس است. آنها از روي رودخانه ميوس در هلند
حوالي مورن سنگ آهك زيرزميني كه فسيل هاي موزازار اولين بار در آنجا كشف
شد نامگذاري شد.
كشف
فسيل:
فسيل هاي موزازار در اروپا و آمريكاي شمالي يافت شده است.
طبقه
بندي:
موزازار خزنده بود ولي دايناسور نبود اين خزندگان به گروههاي زير تعلق
داشتند:
•
مهره داران
•
تتراپودها
•
دياپسيدها- اين جانوران شامل تمام خزندگان(به جز لاك پشتها) و پرندگان
بودند. آنها به وسيله دو سوراخي كه در قسمت بالاي جمجمه هايشان و دو
سوراخي كه در نزديك چشمشان داشتند مشخص مي شدند.
•
راسته اسكواماتا-كه شامل سوسمارها و مارها مي باشند.
•
خانواده موزازاریدا-موزازارها
•
زير
خانواده موزازاريدا-موزازارهاي با بدن كشيده(گروایس1853)-شامل
جنسهای
موزازاروس
(کونیبیرا1822)،
کلیستادس(کوپه1868)،
لیودون(اون1840)،
باتراکیوزاروس(هارلام1842)،
آمفکپوبیس(مل1929)، پلوتوزاروس(کامپ1951)، گورگونیوزاروس(آزارولی،دی
گوییلی،فیکارلی و توره1972)،
گلوبیدنس(گیلمور1912)کارینودنس(تورموند1969)، موانازاروس(ویفن1912).
•
زیرخانواده پلیوپلاتسارفینا موزازارهای دارای بدن کوتاه(دولو1884)-
شامل جنسهای پلیپلاتکارپینا(دولو1882)،پلاتسارپوس(کوپه1869)،
هولکودوس(گیبس1850)، سیرونستس(کوپه1840)، هولوزاروس(مارش
1880)،آنکیلوسنتروم(اشمیت1929)، باپتوزاروس(مارش1870)،
دولوزاروس(یاکولیو1901)،پروگناتوزاروس(دولو1889)،
ایگدامانوزاروس(لینگام-سولیار1991)، هالیزاروس(مارش1869)،
پروگناتودون، سلمازاروس، یاگوارازاروس، پلزیوتیلوزاروس(کامپ1942).
•
زیرخانواده تیلوزارینا موزازارهای دارای بدن کوتاه با پوزه بی دندان
و غیر استخوانی(ویلیستون1897) شامل جنسهای تیلوزاروس(مارش1872)،
ماکروزاروس(اون1859)، لستیکودوس(لیدی1859)، نکتوپورتئوس(کوپه1868)،
هاینوزاروس(دولو1885)، تانیوازاروس(هکتور1874).
جنس
موزازاروس:
موزازاروس يك موزازار بود كه حدود 59-40 فوت(6/17-5/12متر)طول داشت. .
موزازاروس چهار باله پارو مانند و دمي طويل و نيرومند داشت. اين جانور
سري بزرگ با آرواره هاي نيرومند(بيش از 7/4فوت معادل 45/1 متر طول) همراه
با دندانهاي بسيار داشت. آرواره ها تا حدود 3فوت(1متر) باز مي شد. آرواره
پاييني به وسيله يك مفصل قابل تحرك به جمجمه لولا شده بود و اطراف دندان
ها به هر طرف حركت مي كرد. اين مفصل نرم به جانور اجازه مي داد تا طعمه
خود نظير مارها را ببلعد. آنها ماهيها، لاك پشتها، نرم تنان و ماهيهاي
صدف دار را شكار مي كردند. موزازاروس ها در اقيانوس اطلس شمالي زندگي مي
كردند. موزازاروس ماكسيمم در آنيان كريك در تگزاس آمريكا كشف شد. اين
جانور 30فوت(9متر) طول و دمش حدود 12فوت(7/3متر) طول داشت. اين خزنده
بزرگ در سال 1934 به وسيله دانشجويان زمين شناسي دانشگاه تگزاس كشف شد.
اين جانور در سال 1822 به وسيله و.د.كونيبير نامگذاري شد.
جنس
تيلوزاروس:
به صورت تي-لو-زار-وس تلفظ مي شود) تيلوزاروس(به معني سوسمار متورم)
موزازاري بود كه حدود 40-33 فوت(3/12-10متر) طول و دندان هاي بزرگ و تيزي
داشت. اين جانور ماهي(احتمالا" كوسه ها)، ساير موزازارها و پرندگان را مي
خورد. فسيل هاي اين جانور در آمريكا(كانزاس) و نيوزلند كشف شده است.
جنس
هاينوزاروس:
هاينوزاروس يك موزازار بزرگ بود كه حدود 50 فوت(15متر) طول داشت. اين
جانور بزرگترين موزازاري است كه تا امروز شناخته شده است. آنها دندان هاي
تيز داشتند و ماهي و ماهي مركب مي خوردند. فسيل هاي اين جانور در اروپا
يافت شده است.
جنس
پلاتي سارپوس:
پلاتي سارپوس موزازاري بود كه به طور ميانگين حدود 14فوت(3/4متر) طول
داشت(بزرگترين نوع آن 24 فوت معادل 8متر طول داشت). پلاتي سارپوس با تكان
دادن دم طويلش و با استفاده از باله هاي كوچكش شنا مي كرد. آنها دندان
هاي تيز داشتند و ماهي و ماهي مركب مي خوردند. فسيل هاي اين جانور نيز در
اروپا كشف شده است.
جنس
پلاتوساروس:
(به
صورت پلات- ا –
سار- اوس تلفظ مي شود) پلاتوساروس موزازارتات بود كه حدود 33فوت(10متر)
طول داشت. آنها چهار باله و يك دم داشتند كه به يك باله ديگر ختم مي شد.
آنها شكارچياني بودند كه دندان هاي تيز داشتند و ماهي، ماهي مركب و
ماهيان صدف دار را مي خوردند. فسيل هاي اين جانوران در آمريكاي شمالي كشف
شده اند.
