تريسراپتوس

 

آناتومي

تريسراپتوس،‌ دايناسوري رينوسروس مانند بود. اين جاندار روي چهار پاي قدرتمند،‌ راه مي رفت و روي سرش سه شاخ داشت كه در امتدادآنها صفحه اي استخواني در پشت سرش برجسته مي شد. يكي از شاخهاي كوتاه،‌ بالاي پوزه طوطي مانندش قرار مي گرفت و دو شاخ بلندتر(با طول بيش از 3فوت يا 1متر) در بالاي چشمانش قرار داشتند و در مقابل شكارچيان از وي مراقبت مي كردند. احتمالا شاخها براي رقابت به كار مي رفته اند. اين جانور، جمجمه اي بزرگ با طول بيش از 10 فوت(3 متر) داشت كه يكي از بزرگترين جمجمه هايي است كه بين جانداران خشكي يافته شده است. سرتريسراپتوس، تقريبا يك سوم طول بدنش بود. تريسراپتوس،‌تخم گذار بود.

طول تريسراپتوسها حدود 30فوت(9 متر) و وزن آنها بيش از 12-6 تن بود. اين جاندار دمي كوتاه و نوك تيز، بدني حجيم، پاهايي ستون مانند با پنجه هاي سم مانند و گردني استخواني با برآمدگيهاي استخواني، پوزه اي طوطي مانند،‌ تعداد زيادي دندان لب مانند و آرواره هايي قوي داشت.

زمان زيست تريسراتوپس

تريسراتوپسها، در دروه كرتاسه پسين،‌حدود 72 تا 65 ميليون سا ل پيش، تا انتهاي مزوزوييك ، عصر خزندگان، زندگي مي كردند. تريسراتوپسها، آخرين گونه دايناسورهايي بودند كه قبل از انقراض كرتاسه-ترشياري در 65 ميليون سال پيش تكامل يافتند. دايناسور هاي هم عصر تريسراتوپس عبارت بودند از: تيرانازوروس ركس (كه احتمالا تر يسراتوپس ها را شكار مي‌كرده است)، آنكيلوزاروس ( زره دار ) ، كوريتازاروس ( دايناسور تاجدار ) و دريپتوزاروس (دايناسور گوشتخوار ) .

رفتار

احتمالا تريسراتوپس ها، مانند سراتوپسينها ، به صورت گله‌‌اي زندگي مي كرده اند. اين فرضيه با كشف لايه هاي استخواني و نهشته هاي بزرگي از استخوانهاي گونه هاي مشابه در يك منطقه تاييد شده است.

احتمالا، هنگامي كه تريسراتوپسها، توسط دشمن تهديد مي شدند، مانند سگهاي رينوسروس امروزي، به دشمنشان حمله مي كردند و احتمالا اين كار وسيله دفاعي آنها بوده است.

توليد مثل

هيچ كس نمي داند كه تريسراتوپسها چگونه توليد مثل مي كردند يا چگونه فرزندانشان را بزرگ مي كردند، به استثناي اينكه احتمالا تخم گذار بوده اند.

هوش

تريسراپتوس، نوعي سراتوپسين بوده است كه هوش آنها(كه بر حسب نسبت مغزبه وزن بدن محاسبه مي شود) در بين دايناسورها، متوسط بود.

تغذيه، دندان و جايگاه در زنجيره غذايي

زنجيره غذايي

تريسراتوپسها،‌گياهخوار بوده اند(مصرف كننده اوليه). احتمالا اين دايناسورها، سيكادها و گياهان ديگر را با پوزه سختشان مي خورده اند. تريسراتوپسها،‌با دندانهاي لب مانند خود مي توانستند غذا را به خوبي بجوند(مانند سراتوپسينهاي ديگر، اما برخلاف اكثر دايناسورها).

تريسراتوپسها توسط تي ركس شكار شده و خورده مي شدند. كاپروليت (مدفوع فسيل شده) تي ركس،‌اخيرا توسط گروهي به سرپرستي كارن چين، در ساسكاچيان كانادا كشف شده است.اين نمونه 65 ميليون ساله حاوي قطعاتي از استخوانهاي دايناسوري گياهخوار مي باشد كه توسط تي ركس خورده شده است. احتمالا اين
قطعات استخواني بخشي از سر تريسراتوپس مي باشد

تحرك

تريسراتوپسها روي چهار پاي كوتاه راه مي رفتند. اين جاندار دايناسوري كند بوده است. سرعت دايناسورها ، با استفاده از مورفولوژي (ويژگيهايي مانند طول پا و جرم تقريبي بدن) و ردپاي فسيل شده آنها تخمين زده مي شود.

محل زيست و فسيلهاي كشف شده

تعداد زيادي ازفسيلهاي تريسراتوپسها در كاناداي غربي و غرب ايالات متحده يافت شده اند. ديرينه شناس ، اتنيل مارش در سال 1889، فسيلي راكه در نزديكي دنور كلرادوي آمريكا كشف شده بود، تريسراتوپس ناميد. در ابتدا اين فسيل را با گونه اي بوفالو اشتباه گرفتند. نخستين فسيل جمجمه تريسراتوپس ، در سال 1888 توسط جان بل هچر كشف شد. حدود 50فسيل جمجمه تريسراتوپس و بخشهايي از اسكلت تريسراتوپس كشف شده است

طبقه بندي

تريسراتوپس، از آخرين دايناسورهاي اورنيتيچين بود كه راسته اي از دايناسورهاي گياهخوار پرنده مانند بوده اند. اين دايناسور جزء زير راسته مارجينوسفاليا و خانواده گياهخواران بزرگ، شاخدارگله اي، سراتوپسين ، بوده است. سراتوپسينها ، يكي از آخرين گروههاي دايناسوري بود كه تكامل يافتند و شامل سيتاكوزاروس، لپتوسراتوپس،‌ پاچيرينوزاروس، مونتانوسراتوپس ، كاسموزاروس، سنتروزاروس،‌ تريسراتوپس ، استراكوزاروس ، پروتوسراتوپس و غيره مي باشد.

  قلمرو(جانوران)

  شاخه مهره داران(داراي طناب عصبي پشتي هستند كه در مغز خاتمه مي يابد)

  رده آركوزاريا ( دياپسيد ها با دندانهاي سرپيچي و غيره)

  راسته اورنيتيسچيا - دايناسورهاي پرنده مانند(گياهخوار)

  زيرراسته مارجينوسفاليا

  روراسته سراتوپسيا(سراتوپيا هم ناميده مي شود)

  خانواده سراتوپسيدا

  جنس تريسراتوپس

  گونه تي هوريدوس(نامگذاري گونه: مارش، 1889)

در مورد اينكه چند گونه تريسراتوپس كشف شده است، اختلاف نظر وجود دارد. بعضي از ديرينه شناسان(به ويژه استروم و ولنهوفر،‌1990) معتقدند كه تنها يك گونه وجود دارد، تريسراتوپس هوريدوس. ديرينه شناسان ديگر اعتقاد دارند كه دو يا چندگونه وجود دارد(به ويژه فورستر، 1996) كه عبارتند از: تريسراتوپس هوريدوس، تريسراتوپس پرورسوس، تريسراتوپس آلبرتنسيس، تريسراتوپس اينگنز، تريسراتوپس آلتيكورنيس و گونه هاي احتمالي ديگر.