زاپساليس  (Zapsalis)

زاپساليس، دايناسوري گوشتخوار (نوعي تروپود) بود كه در دوره كرتاسه مي زيست. اين كوئلوزار، در سازند جوديت ريور در مونتاناي ايالات متحده كشف شد. زاپساليس، جنسي مشكوك است. احتمالاً اين جانور پارونيكودون لاكوستريس يا ترودون بوده است. زاپساليس، در سال 1876، توسط كوپه نامگذاري شد. گونه خاص آن زاپساليس آبرادنس است.

زاتوموس ((zatomus

(به صورت زات- و- موس تلفظ مي شود) زاتوموس (به معناي برنده)، خزنده گوشتخوار بزرگي (نوعي آركوزار) بود كه در دوره ي ترياس پسين، حدود 208-225 ميليون سال قبل مي زيست. اغلب تصور مي شود كه زاتوموس خزنده است. امروزه، معلوم شده كه زاتوموس نوعي رايسوچيان است. فسيلهاي اين چهارپا، در كاروليناي شمالي در ايالات متحده كشف شده اند. اين جانور از روي دندانهاي چاقو مانندش شناخته شده است. زاتوموس در سال 1871 توسط كوپه نامگذاري شد.

زالامبدالستس (zalambdalestes)

زالامبدالستس، پستاندار اوليه اي بود كه در دوره كرتاسه پسين مي زيست. فسيلهاي اين چهار پای ستیزه جو، در مغولستان كشف شده اند. طول اين پستاندار كوچك، حدود 8 اينچ (20 سانتيمتر) و طول جمجمه آن، تنها 2اينچ بود. اين جانور حشره خوار، دندانهاي بسيار تيز و در هم قفل شده، پوزه اي بلند و برگشته، استخوانهاي پاهاي بلند، چشماني بزرگ، مغزي كوچك و دمي بلند داشت. طبقه بندي: زير رده پانتوتريا، رورده اوتريا (پستانداران جنین دار)،جنس زالامبدالستس.

زجونگوزاروس (zizhongosourus)

(به صورت ز – جونگ – و – زار – وس تلفظ مي شود) زجونگوزاروس (به معناي سوسمار زجونگ كانتي، در استان سيچوان چين) گياهخواري گردن دراز، دم دراز و چهارپا با سري كوچك بود. اين جانور در دوره ژوراسيك پيشين، حدود 180 ميليون سال قبل مي زيست. طول اين ساروپود حدود 30 فوت (9متر) و وزن آن حدود 4400 كيلوگرم بود. فسيلهاي آن، شامل مهره پشتي، ران (استخوان ران) و استخوان پا، در چين كشف شده اند. زجونگوزاروس، در سال 1983 توسط ديرينه شناساني چيني به نامهاي دونگ، زو و ژانگ نامگذاري شد. گونه خاص آن زجونگوزاروس چوانچنگنسيس است.

زغال سنگ (COAL)

زغال سنگ ماده ای قابل احتراق است که از مواد آلی (اغلب از مواد گیاهی) شکل گرفته است. این اجزای آلی در حدود 300 میلیون سال پیش (طی دوره پنسیلوانین) زندگی می کردند. در طی این زمان زمین از جنگلهای باتلاقی زیادی متشکل از سرخسها، دم اسبیان و خزه های گشنیزی بزرگ پوشیده بود. همانطور که این گیاهان لایه به لایه می مردند به هم فشرده شده و بوسیله خاک پوشیده می شدند سپس عمل تراکم متوقف شده و پیت شکل می گیرد. گرما و فشار باعث خروج اکسیژن و هیدروژن شده و نهشته های غنی از کربن باقی می مانند که زغال سنگ نامیده می شوند. لایه ای با ضخامت 20 فوت متشکل از مواد گیاهی تنها یک لایه به ضخامت یک فوت زغال سنگ ایجاد می کند.

زفيروزاروس (Zephyrosaurus)

(به صورت زف- ي- رو- زار- وس تلفظ مي شود)، زفيروزاروس، به معناي سوسمار زفير (الهه باد غربي)، دايناسوري گياهخوار به طول 6 فوت (8/1) بود. اين جانور، سري كوچك، دندانهاي گونه اي مسطح، پاهايي بلند و دستاني كوتاه داشت. زفيروزاروس، اورنيتوپود و يك هيپسيلوفوديتيد از دوره ي كرتاسه پيشين، حدود 113-119ميليون سال قبل بود. زفيروزاروس در مونتاي ايالات متحده كشف شد و در سال 1980، توسط ديرينه شناسي به نام سوئس نامگذاري شد. زفيروزاروس، از روي جمجمه اي ناقص و تعدادي مهره شناسايي شده است.

زمان زمين شناسي  ( GEOLOGICAL  TIME):

تاريخ زمين در زمان زمين شناسي توصيف مي شود كه در ميليونها و يا بيليونها سال اندازه گيري مي شود. تقسيمات به كار رفته در زمان زمين شناسي عبارتند از: ائون – دوران – دوره و دور.

زمين ( EARTH):

زمين سومين سياره نزديك به خورشيد است.

زمين شناس ( GEOLOGIST):

زمين شناس دانشمندي است كه زمين را مطالعه مي كند.

زمين شناسي (GEOLOGY):

زمين شناسي مطالعه ساختمان زمين از جمله سنگها مي باشد.

زنجيره غذايي چرنده  (GRAZING FOOD  CHAIN)

زنجيره غذايي چرنده زنجیره ای است كه جريان انرژي آلي ميان جانداران اكوسيتم را توصيف مي كند. سطح تروفيك سطحي از اين زنجيره غذايي چريدني است. براي مثال، گياهخواران مصرف كنندگان اوليه هستند: آنها دومين سطح تروفيك را در زنجيره غذايي چريدني تجميز مي كنند.

زند بالايي (radius)

زند بالايي يكي از دو استخوان بازو است (ديگري زند زيرين است).

زند زيرين (Ulna)

زندزيرين، يكي از دو استخوان بازوست (استخوان ديگر زند زبرين است).

زندگي انگلي (parasitism)

زندگي انگلي روابط بين دو موجود است بطوريكه يكي از آنها از ديگري استفاده مي كند. شپش نمونه انگلي است كه بر بسياري از جانوران اثر مي گذارد. موريانه ها انگلهايي هستند كه درختان را تخريب مي كنند. زندگي انگلي نوعي همزيستي است.

زنوتارسوزاروس (Xenotarsosaurus)

(به صورت زن-و-تار-و-زار-وس تلفظ مي شود) زنوتارسوزاروس (به معناي سوسمار داراي قوزك عجيب) تروپودي متوسط از دوره كرتاسه پسين 83 تا 73 ميليون سال قبل بود. زنوتارسوزاروس، گوشتخواري دوپا بود. زنوتارسوزاروس تنها از روي تعدادي مهره فسيل شده و استخوانهاي پاهاي پشتي شناسايي شده كه در آرژانتين در آمريكاي جنوبي كشف شدند. چيزي بيشتر درباره اين دايناسور نمي دانيم. زنوتارسوزاروس در سال 1986 توسط ديرينه شناساني به نام هاي مارتينز، گيمينز، رودريگز و بوكاتي نام گذاري شد. گونه خاص آن، زنوتارسوزاروس بناپارتي است.

زونيسيراتويس (zuniceratops)

(به صورت زو – ني – سر – ا – تويس تلفظ مي شود) زونيسيراتويس (به معناي داراي صورت شاخدار) قديمي ترين دايناسور سراتوپسيني است كه روی پیشانی اش، شاخ داشت (شاخهاي چشمی). اين گياهخوار سپردار، پوزه منقار مانند با شاخي كوچك داشت. طول آن 10 تا 12 فوت (7/3 – 3 متر) و وزن آن حدود 400 پوند بود. اين دايناسور در دوره كرتاسه پسين، حدود 90 ميليون سال قبل، در ينومكزيكوي ايالات متحده مي زيست. زونيسراتوپس، كريستوفري، در سال 1997، توسط كريستوفرولف كشف شد كه در آن زمان، حدوداً  8 ساله بود. زونيسراتوپس در سال 1998، توسط ولف وكركلند نامگذاري شد.

زيستگاه (HABITAT):

زيستگاه فضاي مناسبي براي بقاء و توليد مثل جانداران مي باشد (كه شامل غذا، آب و سرپناه مي باشد)

زيكجين, ژائو (Xijin, Zhao)

ژائو زيكجين، ديرينه شناسي چيني است كه دايناسورهاي زير را نامگذاري كرد. چينشاكيانگوزاروس (1986) كائويونگوزاروس (1983) جكسيزاروس (1983) زوئنهوزاروس (1986) سانگونقزاروس (1983) مونكونوزاروس (1990) اوشانوزاروس (1986) ژوانهازاروس (1986) مگاسرويكسوزاروس (1983) ميكرودونتوزاروس (1983) كونمينگوزاروس (1986) دامالازاروس (1986) مونولوفوزاروس  (به همراه پی- کری 1994) لانچانگيانگوزاروس (1986) سینراپتور (به همراه پی- کری 1993) داکنگوزاروس (1986) اشانوزاروس (1986) کلاملیزاروس (1993) خانواده مامنكيزاريدا (همراه با يونگ چونگ چين،1972)

زيگوپوفيسز (zygopophyses)

زيگوپوفيسزها، ساختارهاي استخوانی درهم قفل شده اي بودند كه روي پشت دم دايناسورهاي تتانوران قرار داشتند. اين زيگوپوفنيسزها، از طناب عصبي به سمت جلو و عقب خم مي شدند و يك مهره را در مهره ديگر قفل كرده و باعث سخت شدن دم مي شدند.

زيگوريزا (zygorhiza)

نوعي آركائويست بود كه در ائوسن پسين، حدود 40 ميليون سال قبل مي زيست اين پستاندار دريايي قديمي، پوزه اي بلند داشت كه داراي تعداد زيادي دندان تيز بود. سوراخهاي بيني در انتهاي پوزه قرار داشتند. اگر چه بعضي ويژگيهاي جانوران خشكي (مانند دندانهاي متمايز) را حفظ كرده، اما بيشتر شبيه وال بود تابا سيليوزاروس. زيگوريزا بدني مار مانند و پاهاي عقبي كوچكي داشت (كه داراي زانو و انگشتان متحرك بودند.) فسيلهاي زيادي از آن در جنوب شرق ايالات متحده در مي سي پي، فلوريدا و جورجيا كشف شده اند. گونه خاص اين دوردونتيد، زيگوريزا كوچكي است كه توسط ريچنباخ نامگذاري شده است.

زيگونگوزاروس (zigongosaurus)

(به صورت زي – گونگ – و – زار – وس تلفظ مي شود) زيگونگوزاروس (به معناي سوسمار زيگونگ در استان سيچوان چين) دايناسوري ساريسكين و نوعي ساروپود گردن دراز و گياهخوار از دوره ژوراسيك بود. فسيل تقريباً كاملي از آن در چين يافت شده است. زيگونگوزاروس، احتمالاً همان جنس مامنكيزاروس فولسينسيس يا اميزاروس است.

ژائو زيكجين (Zhao xijin)

ژائو زيكجين، ديرينه شناسي چيني است كه دايناسورهاي زير را نامگذاري كرد.   چينشاكيانگوزاروس (1986) كائويونگوزاروس (1983) دامالازاروس (1986) داچو نگوزاروس (1986) لانچانگيانگوزاروس (1986) كونمينگوزاروس (1986) ميكرودونتوزاروس (1983) مگاسرويكسوزاروس (1983) اوشانوزاروس (1986) ژوانهازاروس (1986) جكسيزاروس (1983) سانگونقزاروس (1983) خانواده مامنكيزاريدا (همراه با يونگ چونگ چين،1972) مونكونوزاروس (1983)