G

گابرو (Gabbro) : گابرو سنگ دروني دانه درشت تيره‌اي مي‌باشند كه كاني‌هاي آن بدون ميكروسكوپ هم قابل مشاهده است. از لحاظ شيميايي، گابرو مانند باز است. وقتيكه ماگما در زيرزمين سرد شود گابرو بوجود مي‌آيد و وقتي كه روي زمين سرد شود بازالت بوجود مي‌آيد.

گاهنواسپينيل (gahnospinel) : ‌گاهنواسپينل كاني اسپينل آبي كميابي است كه داراي منيزيم و روي بالايي‌ست فرمول شيميايي آن (Mg,Zn)AL z O 4 است. اين گوهر به واسطة وزن مخصوص ضريب شكست بالايش از ساير اسپينل‌ها قابل تشخيص است، بطوريكه سختي آن 8 و وزن مخصوص آن 97/3 مي‌باشد.

گارنت (garnet) : گارنت‌ها كاني‌هاي سيليكاتة نيمه قيمتي مي‌باشند كه رنگ آنها از قرمز تا سبز در نوسان است اما هيچگاه به رنگ آبي مشاهده نشده. برخي گارنت‌ها مانند پيروپ (قرمز پررنگ)، آلماندين، اسپسارتين، گروسولار، گارنت آهن- آلومينيوم‌دار قرمز پررنگ كه به آن كاربونسل (Carbuncle) هم مي‌گويند، اواروويت (نادر) و آندراديت درخشان كه خود شامل گارنت دمانتوئيد سبز، توپازوليت و ملانيت كه همگي گرانبها هستند، مي‌شود، به عنوان گوهر بكار مي‌رود. گارنت سرخ سنگ ماه تولد ماه ژانويه مي‌باشد. سختي گارنت 6 تا 8 و وزن مخصوص آن 5/3 تا3/4 است. فرمول شيميايي گارنت (Ca,Mg,Fe,Mn)AL 2 Si 3 O 12 ‌است.       

گاز (gas) : گاز حالتي از ماده است كه در آن مولكولها بسيار از هم فاصله دارند و بطور آزادانه و سريع حركت مي‌كنند.

گاسپيت (gaspeite) : گاسپيت گوهر نيمه قيمتي سبز كمرنگ تا سبز سيبي‌ست كه اغلب داراي تداخل‌هايي از سنگ ميزبان خود است. اين سنگ نيمه‌شفاف تا كدر است و اخيراً به عنوان سنگ قيمتي شناخته شده. سختي آن 5/4 تا5 و وزن مخصوص آن7/3 است. فرمول شيميايي آن (Ni,mg,Fe)CO 3 – كربنات نيكل منيزيم است ومعمولاً همراه با نقره پرداخت مي‌شود، اين سنگ در پنسيلوانيا، كبك و استراليا يافت مي‌شود.

سنگ گوهر (gemston) : سنگ گوهر يا سنگ قيمتي كاني‌ست با ارزش، كمياب و اغلب زيبا. برخي مواد آلي مانند كهربا، اسفنج و مرواريد هم به عنوان گوهر در نظر گرفته مي‌شوند.

ژئود (geod) : ژئود سنگي‌ست كه درون آن را ممكن است توسط بلورها پر شده و يا پرنشده باشد. بلورهايي كه پوسته بلوري ژئود را تشكيل مي‌دهند، دراز (Druze) ناميده مي‌شوند. از بيرون، ژئود‌ها گردشده به نظر مي‌رسند، اما يك سنگ معمولي هستند.

زمان زمين شناسي (geological time) : تاريخچة زمين در زمان زمين شناسي كه بصورت ميليون و ميليارد سال اندازه‌گيري مي‌شود، توصيف مي‌شود. تقسيمات بكاربرده شده شامل ائون، دوران، دوره، دور و اشكوب است.

نقشه زمين‌شناسي (geologic map) : نقشة زمين‌شناسي، نقشه‌اي‌ست كه ساختار و تركيب اشكال زمين شناختي را ذكر مي‌كنند، مثلاً حضور كاني‌ها، نوع سنگها، گسل‌هاي زلزله، آب زيرزميني ونواحي زمين لغز.

زمين‌شناسي (geology) : زمين‌شناسي مطالعة ساختارهاي فيزيكي و شيميايي زمين و تاريخچة آن است كه شامل مطالعة سنگ‌ها و كاني‌ها مي‌باشد.

زمين‌شناس (geologist) : زمين شناس دانشمندي‌ست كه دربارة زمين مطالعه و تحقيق مي‌كند.

زمين ريخت شناسي (geomorphology) : زمين ريخت‌شناسي، رشتة علمي‌ست كه درباره چگونگي شكل‌گيري اشكال روي زمين (و ساير سيالات) تحقيق مي‌كند.

گيراسول (girasol) : گيراسول كه به زبان اسپانيايي به معني گل آفتابگردان است اپال با ارزش زرد يا نارنجي رنگ است كه به عنوان اپال‌ها يا سينت

(hyacinth opal) هم شناخته مي‌شود، بازي رنگ‌ها در اين سنگ طوري‌ست كه به نظر مي‌رسد از درون سنگ به بيرون مي‌آيند و مانند منبع نور عمل مي‌كند.

گنيس (gneiss) : گينس نوعي سنگ دگرگونه دانه درشت است كه داراي نوارهاي تيره و روشن حاصل از تبلور كاني‌هاي كوارتز، فله‌سپارها، ميكاها و آمفيبول‌ها است.

طلا (gold) : طلا فلز با ارزشي‌ست كه درصورت خلوص بسيار نرم است. طلا شكل‌پذير و چكش‌پذيرترين فلز شناخته شده است. براي محكم‌تر و گران‌تر كردن طلا آن را بصورت آلياژ (مخلوط با ساير فلزات مانند مس و نقره) بكار مي‌برند. خلوص جواهرآلات طلا با قيراط اندازه‌گيري مي‌شوند. برخي كشورها طلا را با اعداد سه رقمي كه نشانگر ميزان طلا در هزار قسمت طلاست، اندازه‌گيري مي‌كنند. در اين سيستم 750 يعني 750 قسمت از هزار قسمت طلا (معادل طلاي 18 عيار)، و 500به معني 500 قسمت از 1000 قسمت طلا (معادل طلاي 12 عيار) است. آلياژهاي طلا به رنگ‌هاي مختلفي در مي‌آيند.

سنگ طلا (gold stone) : سنگ طلا يا اونتورين كوارتز درخشندگي‌ست كه رنگ آن زرد، قرمز، سبز كمرنگ و قهوه‌اي كمرنگ است. درخشندگي آن به علت ذرات فلزي بسيار ريز (ميكا) درون سنگ است.

گندوانا (Gondwana land) :‌ سرزمين گندوانا ابر قارة جنوبي‌ست كه در دوره ژوراسيك بعد از شكسته شدن پانگه‌آ شكل گرفت. اين سرزمين در حال حاضر شامل آمريكاي جنوبي، آفريقا، هند، استراليا و قطب جنوب است.

گشفيت (goshenite) : گشنيت، شكل خالص بي‌رنگ بريل و مرتبط با زمرد و آلكوامارين با فرمول شيميايي Be 3 ALSiO 6 است. اين سنگ قيمتي شفاف و سخت به نام شهر گشن (Goshen) ايالت ماساچوسف آمريكا كه اولين بار آنجا يافت شد. نامگذاري شد. اين كاني در آمريكاي شمالي (كلمبيا)، شمال اروپا، شرق آفريقا، جنوب آفريقا و كوههاي هيمالياي آسيا يافت مي‌شود. سختي اين كاني 5/7 تا8 و وزن مخصوص آن 6/2 تا8/2 است. اين كاني گاهي با ورقة نازك سبز پوشيده مي‌شود تا زمرد به نظر برسد، اما اين مسئله قيمت آن را افزايش نمي‌دهد.

فرابوم (graben) : فرابوم يا گرابن يا ريفت دره‌اي‌ست بين دو گسل.

دانه (grain) : دانه واحد وزني‌ست براي الماس‌ها و مرواريدهاي طبيعي. هرچهار دانه برابر يك قيراط است.

گرانيت (granit) : گرانيت نوعي سنگ آذرين روشن و درشت دانه با تركيب حداقل 65 درصد سيليكات است. اين سنگ دروني با تركيب كاني‌شناسي ارتوكلاز، كوارتز كمي پلاژيوكلاز و كانيهاي آهن و منيزيم‌دار شناخته مي‌شود. گرانيت در زير بخش زيادي از قاره‌ها قراردارد.

ماگماي گرانيتي (granitic magma) : ماگماي گرانيتي نوعي سنگ مذاب است كه از آن گرانيت بوجود مي‌آيد.

گارنت انگوري (garpe garnet) : گارنت‌هاي انگوري، گارنت‌هاي كمياب بسيار بنفش تا قرمز-ارغواني هستند كه در واقع گارنت نوع آلماندين و اسپسارتين هستند. سختي آن 7 تا5/7 و وزن مخصوص آن 8/3 تا9/3 است. گارنت‌هاي انگوري در بخش اوريساي (Orissa) شمال‌غربي هند يافت شده‌اند.

گراول (gravel) : گراول قطعات سنگي با قطر بيش از 2 ميلي‌متر هستند.

الماس سبز (green diamond) : الماس‌هاي سبز، الماس‌ها كمياب فانتزي و بسيار با ارزشي هستند. الماس‌ها سنگ‌هاي قيمتي گرانبهايي درخشاني هستند كه از كربن بسيار فشرده تشكيل شده‌اند. سخت‌ترين مادة شناخته شده مي‌باشند، بطوريكه سختي آن 10 و وزن مخصوص آن 417/2 تا419/2 مي‌باشد.

گارنت سبز (green garnet) : گارنت‌هاي سبز يا گارنت‌هاي دمانتوئيد انواعي از گارنت هاي بسيار درخشان و سبز‌رنگ با ارزش هستند كه در واقع گارنت نوع آندراديت مي‌باشند. اين سنگ اين سنگ با تداخل‌هاي دم اسب مانند خود شناخته مي‌شود. گارنت‌هاي دمانتوئيد سختي 6 تا 7 و وزن مخصوص 8/3 تا 9/3 دارد. اين سنگ قيمتي در قرن 19 بسيار معمول بوده ، اما امروزه كمتر استفاده مي‌شود.

اثر گلخانه‌اي (green house effect) : اثر گلخانه‌اي، افزايش دماي سياره در اثر به تله‌افتادن نور خورشيد و انرژي گرمايي آن در جو مي باشد. دي اكسيد كربن و بخار آب موجود در جو اين اثر را افزايش مي‌دهد. اثر گلخانه‌اي در زمين و زهره بصورت بالا ماندن دماي جو، شديد است.

سنگ سبز (green house) : ‌سنگ سبز يا نفريت (nephrite) سنگ گرانبهايي از انواع پشم مي‌باشد. نفريت كمي نرم تر از ژاده‌ايت است و معمولاً رگه‌اي مي‌باشد اين سنگ براي حكاكي و ساختن گلدان، كاسه و جام‌هاي زيبا به كار مي‌رفت.

گريگوالنديت (griqualanite) : گريگوالانديت گوارتز چشم‌سيري‌ست از گريگوالند آفريقاي جنوبي. اين سنگ قيمتي، با رنگهاي زرد-قهوه‌اي تا قرمز-قهوه‌اي و جلاي ابريشمي، هنگامي كه از جهت خلاف به آن نگاه شود، باندهاي زرد و قهوه‌اي رنگ آن جابجا ديده مي‌شوند. چشم ببر معمولاً خوب صيقلي شده و منحني بريده مي‌شود تا خاصيت سوسوزدن آن را افزايش يابد. كوارتز چشم ببر بواسطه تداخل‌هاي رشته‌اش بخصوص كروسيدوليت (Crocidolite) شبيه چشم گربه يا ببر است. اين سنگ گاهي با حرارت پرداخت شده و سختي آن 7 است.

گارنت گروسولار (grossular garnet) :‌ گارنت گروسولار نوعي گارنت كلسيم و آلومينوم دار است كه سختي آن 6 تا 5/7 و وزن مخصوص آن 6/3 است. هسيونيت (Hessionite) نوع قهوه‌اي، زرد، نارنجي يا عسلي شفاف گروسولار است كه در جواهرسازي بكار برده مي‌شود. نوع زرد آن سنگ سينامون (Cinnamon) ، هايسينت (Hyacinth) يا ژاسينت (Jacinth) ناميده مي‌شود. يشم ترانسوال (Transuaal) نوعي گروسولار سبز تا خاكستري افريقاي جنوبي است. انواع صورتي گارنت گروسولار شامل لاندريت، روزوليت و زالوستوسيت است. تساووريت گروسولار سبز زمردي‌ست.

جدايش گوتنبرگ (Gutenberg discontinuity) : جدايش گوتنبرگ هسته خارجي و گوشتة زمين را از هم جدا مي‌كند.

گوتا پرچا (gutta percha) : گوتا پرچا صمغي‌ست از درخت ايزوناندارا گوتا (Isonandra gutta) كه از اواسط قرن 19 به عنوان جواهر مصرف مي‌شد. گوتا پرچا به عنوان عايق كاري كابلهاي برق نيز استفاده مي‌شد.

گچ (gypsum) :‌ گچ ياژيپس سنگ رسوبي‌ست كه در اثر واكنش كلسيم، سولفور و اكسيژن بوجود مي‌آيد.