ثبت شده توسط ریحانه شریفی | ثبت: 2020-09-16 11:28:50.0 | ویرایش: 2020-09-16 11:28:54.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250000 سمنان

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه‏ ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000سمنان به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه 1:250000 سمنان

 این ناحیه از نقطه نظر مختصات جغرافیائی میان طولهای 52 درجه و 30 دقیقه تا 54 درجه خاوری و عرضهای 35 درجه تا 36 درجه شمالی جای گرفته است. از دیدگاه پارینه جغرافیایی این برگه چنان ویژگی دارد که می توان دو بخش مختلف در آن تشخیص داد. بخشی که در شمال باختری ناحیه جام قرار گرفته، بنام منطقه A (Zone A) پیوسته با کوههای البرز است. بخش دیگر که در جنوب خاوری قرار گرفته منطقه B (Zone B) نام گرفته و پیوسته با کوههای ایران مرکزی است.

چینه شناسی

قديمي ترين واحد سنگي در چهارگوش 1:250000 سمنان سنگهاي پركامبرين مي باشد كه شامل سازند كهر (شيلهاي سبز و سيلت استون) مي باشد. بر روي سازند كهر سازند سلطانيه به صورت ناهمساز واقع شده است. نهشته هاي سازند كهر در مناطق غرب ريزآباد رخنمون دارد. 

واحد سنگي كامبرين داراي سازندهاي سلطانيه، باروت، زاگون و لالون مي باشد. سنگ شناختي اين سازندها شامل دولوميت به رنگهاي خاكستري تا سياه، ماسه سنگ، شيلهاي قرمز، ميكاشيست و سنگ آهك مي باشد. سپس اين سازندها كامبرين مياني مي باشد و در مناطق جنوب كوه لامرد، باشم، شرق شهميرزاد و غرب سفيدكوه رخنمون دارد. 

سازند ميلا داراي سنگ شناسي دولوميت، ماسه سنگ، شيل و سنگ آهك مي باشد كه به صورت ناپيوسته بر روي سازند لالون قرار گرفته است. سازند ميلا داراي سن كامبرين بالايي مي باشد. نهشته هاي سازند ميلا در مناطق شمال كوه شرق رخنمون دارد، واحد سنگي دونين تشكيل شده از سازند جيرود، بازالت و اوليوين، سازند جيرود داراي سنگ شناسي سنگ آهك داراي كوارتز و ماسه سنگ مي باشد. همبري زيرين دونين با سازند ميلا ناپيوسته و همبري فوقاني سازند جيرود با سازند مباركه ناهمساز مي باشد.

واحد سنگي كربونيفر متشكل از لايه هاي ميكرايتي خاك رس و سازند مباركه مي باشد. سازند مباركه متشكل از ماسه سنگهاي خاكستري تا سياه و مقداري مارن مي باشد. سازند درود به صورت ناهمساز بر روي سازند مباركه قرار گرفته است. نهشته هاي واحد سنگي كربونيفر در مناطق شمال كامرود رخنمون دارد. 

سازندهاي درود و روته داراي سنگ شناختي سنگ آهك، خاك رس داراي شيل، مارن قرمز و ماسه سنگ خاكستري مي باشد، سن اين سازندها پرمين مي باشد. سازند اليكا به صورت ناپيوسته و همشيب بر روي سازند روته جاي گرفته است. نهشته هاي سازندهاي روته و درود در مناطق شمال كامرود و جنوب شرق كوه رزاقي رخنمون دارد. 

سازند اليكا به سن ترياس مي باشد كه سازند شمشك به صورت ناهمساز بر روي آن قرار گرفته است. سازند اليكا داراي سنگ شناسي سنگ آهك كريستاليزه سفيد، دولوميت خاكستري با لايه بندي خوب و سنگ آهك داراي ورميكوله مي باشد. نهشته هاي سازند اليكا در مناطق كوه لامرد و شمال نمرود رخنمون دارد. 

واحدهای ژوراسيك زيرين و ميانی داراي سنگ شناسي آندزيتهاي خاكستري تا سبز، آندزيت، شيل و خاك رس مي‌باشد. سازند شمشك كه متشكل از ماسه سنگ، شيل و ليم استون مي‌باشد. همبري فوقاني ژوراسيك مياني با ژوراسيك بالايي ناپيوسته مي باشد. نهشته هاي ژوراسيك زيرين و مياني در مناطق شمال كوه ديلار، جنوب قدمگاه، اطراف كنگه لو، شمال كاوه، غرب فرح بخش، جنوب زاغه رخنمون دارد. 

واحد سنگي ژوراسيك بالايي داراي كوارتز كنگلومرا و سازندهاي دليچاي و لار مي باشد. سازند دليچاي شامل سنگ آهک مارنی و داراي آمونيت مي باشد. سازند لار داراي سنگ آهک های خاكستري روشن، چرت و دولوميت مي باشد. كنگلومراهاي كرتاسه به صورت ناهمساز بر روي سازند لار جاي گرفته‌اند. رسوبات واحد سنگي ژوراسيك بالايي در مناطق شمال هرنده و شمال درج آذين رخنمون دارد. 

واحد سنگي كرتاسه زيرين سازند تيزكوه، در قاعده شامل كنگلومراهاي قرمز و ماسه سنگ مي باشد و در ادامه داراي سنگ شناسي سنگ آهك مارن داراي سنگ آهك مي باشد. مرز بالايي واحد سنگي كرتاسه بالايي با پالئوسن ناهمساز مي باشد. 

زون ايران مركزي در چهارگوش سمنان داراي سازندها و واحدهاي سنگي زير مي باشد. قديمي ترين واحد سنگي در ايران مركزي سازند ميلا به سن كامبرين مي باشد. سازند ميلا متشكل از دولوميت مي باشد. همبري فوقاني سازند ميلا با سازند شيرگشت ناپيوسته مي باشد. 

واحد سنگي اردويسين داراي سازند شيرگشت مي باشد كه متشكل از شيل و سنگ آهك مي باشد. سازند نيور به صورت ناهمساز بر روي سازند شيرگشت قرار گرفته است. 

سازند نيور داراي واحدهاي سنگي سنگ آهك، ماسه سنگ و شيل مي باشد. همبري فوقاني سازند نيور با سازند پادها و بهرام ناهمساز مي باشد، سن سازند نيور سيلورين مي باشد. نهشته هاي سازند نيور در مناطق زاغه و كاوه برونزد دارد. واحد سنگي دونين داراي سازندهاي پادها، بهرام و سيبزار مي باشد. كه به صورت پيوسته بر روي هم قرار گرفته اند. سازند جمال به صورت ناپيوسته بر روي سازند بهرام جاي گرفته است. سنگ شناختي اين سازندها شامل ماسه سنگ، شيل، دولوميت و سنگ آهكهاي سياه مي باشد. نهشته هاي واحد سنگي دونين در مناطق اطراف سمنان رخنمون دارد. 

سازند جمال به سن پرمين تشكيل شده از سنگ شناسي دولوميت و ماسه سنگ، كنتاكت فوقاني سازند جمال با سازند شمشك ناهمساز مي باشد، نهشته هاي سازند جمال در مناطق سازند شمشك متشكل از ماسه سنگ و شيل می باشند.

مرز بالايي سازند شمشك با سازند بغمشاه ناپيوسته مي باشد، سازند شمشك داراي سن ژوراسيك مي‌باشد. سازند بغمشاه داراي سنگ شناختي شيل، سنگ آهك، دولوميت كوارتز و ماسه سنگ مي باشد. همبري فوقاني سازند بغمشاه با سنگ آهك هاي قرمز كرتاسه ناهمساز مي باشد، سن اين سازند ژوراسيك بالايي مي باشد. 

واحد سنگي كرتاسه تشكيل شده از ماسه سنگ قرمز، سنگ آهك، شيل، ماسه سنگ گلوكينتنيك و سنگ آهك داراي خاك رس مي باشد. سازند فجن متشكل از كنگلومراهاي قرمز تا خاكستري، ماسه سنگ داراي كنگلومرا و سنگ آهك داراي كلسيم مي باشد. سن سازند فجن پالئوسن مي باشد. همبري فوقاني سازند فجن با سازند زيارت همساز مي باشد. 

بزرگترين و گسترده ترين واحد سنگي مربوط به ائوسن مي باشد كه داراي سنگ شناسي سنگ آهك، كنگلومرا، ريوليت، مارن ماسه سنگ، شيل، نوموليت و توف مي باشد. اين واحد سنگي داراي سازندهاي زيارت و كرج مي باشد. كه سازند زيارت متشكل از سنگ آهك سياه تا خاكستري سنگهاي هوازده زرد و توف مي باشد. سازند كرج تشكيل شده از سنگهاي توف، داسيت، شيل، سنگهاي آتشفشاني، توفهاي كريستالي، كنگلومرا، ماسه سنگ، سنگ آهك، آندزيت ريوليت مي باشد. 

واحد سنگي اليگوسن متشكل از مارن، ماسه سنگ، مارن ماسه اي و تا حدي سنگ گچ مي باشد. واحد سنگي اليگوسن شامل سازندهاي قرمز پاييني و سازند قم مي باشد. سازند قرمز پاييني داراي كنگلومرا و ماسه سنگ مي باشد و سازند قم داراي مارنهاي داراي ماسه سنگ لايه هاي سنگ گچ و داراي صدفهاي خوراكي مي باشد. همبري فوقاني سازند قم با ميوسن به صورت همساز قسمتي ناهمساز مي باشد و كنتاكت زيرين اليگوسن با ائوسن ناهمساز مي باشد. 

واحد سنگي ميوسن داراي خاك رس هاي نمك دار، مادستون، كنگلومرا، سنگ آهك قرمز تا قهوه اي، سنگ گچ، سنگ آهك كنگلومرا دار، شيل، آندزيت و مارن هاي قرمز و صورتي مي باشد. اين واحد شامل سازند قرمز بالايي مي باشد كه شامل كنگلومرا، مارن گچ دار و سنگ آهك مي باشد. واحد سنگي پلیوسن به صورت ناهمساز بر روي ميوسن قرار گرفته است. 

واحد سنگي پلیوسن متشكل از گرانيتهاي داراي كنگلومرا، سيلت، مارن، ماسه سنگ و سنگ آهك مي‌باشد. همبري فوقاني پلیوسن با واحد سنگي كواترنر ناهمساز مي باشد. واحد سنگي كواترنر داراي كنگلومرا، ماسه سنگ، آبرفتهاي قديمي و فن ها مي باشد. 

 

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور