ثبت شده توسط ریحانه شریفی | ثبت: 2020-09-16 10:14:33.0 | ویرایش: 2020-09-16 10:14:37.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250000سبزواران

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه ‏ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 سبزواران به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه1:250000 سبزواران

چهارگوش سبزواران در استان كرمان واقع شده است. ورقه زمين شناسي سبزواران با مختصات جغرافيائي طول هاي 57 درجه تا 58 درجه و 30 شرقی و عرض هاي جغرافيائي 28 تا 29 درجه شمالی جاي گرفته است. منطقه سبزواران قسمتي از زون زمين‏شناسي ـ ساختماني سنندج ـ سيرجان است كه به موازات روراندگي زاگرس از سنندج در شمال غرب تا غرب گسل سبزواران در نزديكي شهرستان جيرفت ادامه پيدا مي كند. اين زون  فعال ترين زون ساختماني ايران به شمار مي رود.

چینه شناسی

قدیمی ترین واحد سنگی در چهارگوش سبزواران سنگهای  قبل از پرمین است که شامل سنگ آهک مرمری شده همراه با آمفیبولیت، شیست سبز رنگ، فیلیت، ماسه سنگ دگرگونی، میکاشیست، کنگلومرا، متادیاباز، شیل اسلیتی و کوارتزیت می باشد. همبری فوقانی واحد های سنگی قبل از پرمین با پرمین به صورت ناهمساز می باشد. نهشته های قبل از پرمین در مناطق کوه سروستان، کوه مهرگل، ده سلیمان، کوه کلمرد و کوه پا سفید رخنمون دارد. واحد سنگی پرمین متشکل از سنگ آهک بلورین می باشد که در منطقه چاه مزنگاه رخنمون دارد.

ولكانيك هاي ژوراسيك شامل توف هاي اسپيليتي، جريان هاي گدازه‏اي اسپيليتي بازالتي و پيروكسن آندزيت بازالت است و  كمپلكسی از بازالت، گدازه هاي اسپليت بازالتی، آندزيت بازالتي، توف هاي اسپليتي و پيروكسن دياباز جاي گرفته اند و جايگاه چرت راديولار دار كه منگنز دار مي باشد. سنگ آهك كالپيونلا دار به گونه ناپيوسته و هم شيب بر روي نهشته هاي نوع فیليش توربيدایت جاي گرفته است.  نهشته های ژوراسیک در مناطق کوه زیارت، کوه بانه هور و عشرت آباد رخنمون دارد.

سنگ آهك اربيتولين دار كرتاسه با يك دگرشيبي بر روي سنگ آهك كالپيونلا دار مي‏نشيند. اين واحد سنگ آهك بيشترين ضخامت را در كوه قرقوتوئيه دارد. سنگ آهك ياد شده يك بايو پلی ميكرايت است كه دارای فسيل اوربيتولين با سن آپتين- آلبين می باشد. سنگ آهك پلاژيك به صورت نوار، همزمان با ولكانيك ها و در تناوب با آنها نيز تشكيل شده است. ماكروفسيل هاي دوكفه اي اينوسراموس و آمونيت زير در آن يافت مي‏شوند كه سن سنومانين ـ تورونين را به اين واحد نسبت مي دهند.

پيشروي درياي ائوسن در ناحيه مورد مطالعه از ائوسن مياني آغاز مي شود که شامل توف سبز، آگلومرا، داسیت، آندزیت، نومولیت، کنگلومرا، ماسه سنگ آهكي زرد رنگ و خاكستري و مارن ... است. اين واحد داراي فسيل هاي گاستروپود و خارپوست نيز هست و در منطقه آبادي ده داوودي رخنمون دارد.

واحدهاي اليگوميوسن از دو بخش پديد آمده‏اند.

1ـ واحدهایی با جنس مارن زرد رنگ كه در قسمت هاي پايين جاي گرفته است. 

2ـ‌ واحدهایی با جنس سنگ آهك ريفي فسيل دار به صورت محلي همراه مارن در قسمت هاي پايين. اين واحد از نظر سني معادل با سازند قم است.

واحد پليوسن كواترنر متشکل از كنگلومرا با جورشدگي و استحكام ضعيف است. اين واحد به طور پراكنده در بعضي  نقاط مشاهده مي‏شود.

واحد سنگی کواترنر از پادگانه ها و رسوبات آبرفتي قديمي و كنگلومراي مربوط به مخروط افكنه هاي قديمي پديدآمده و داراي خاستگاه سيلابي است. تركيب تشكيل دهنده این واحد عناصر قلوه‏اي، شني وگاه ماسه‏اي بدون سيمان  یا بسيار كم سيمان و بصورت ناپيوسته بوده و سطح توپوگرافي بلندتر را اشغال كرده است. 

زمین شناسی اقتصادی

الف ـ كاني سازي منگنز: در محل گسل واقع در همبري سنگ هاي آهكي اربيتولين دار كرتاسه ز يرين و ولكانيك هاي كرتاسه زبرين.

درنقاط پرشماري از جنوب خاور نقشه، مسير رودخانه سرگز، شمال كوه زيارت و در كوه هاي جنوب آبادي سرخوئيه بالا انديس منگنز وجود دارد. كانه منگنز در داخل چرت ها،  بيشتر بصورت سيليكات منگنز (براونيت) است. در گسل هاي از نوع انباشتي كانه بيشتر به صورت اكسيد منگنز يا پيرولوزيت است.

 ب ـ كاني سازي كروميت: كروميت بطور كلي در جنوب غرب نقشه رخنمون دارد و تمركز آن در سنگ هاي اولترابازيك سرپانتينيزه اين منطقه است كه مجموعه‏اي از هارزبوژيت، دونيت سرپانتينيزه، سرپانتين شيست داراي افق كروميت است. از سالها قبل در منطقه باغ برج كروميت استخراج مي‏شده و هم اكنون نيز با عمليات اكتشافي اصولي راههاي دست يابي به ذخاير پنهان اين كانسار در منطقه ادامه دارد.

در لرزوليت‏هاي موجود در كالرملانژ هاي شمال غرب نقشه نيز اسپينل هاي كرم دار مشاهده  مي گردد كه خود مي تواند نشانه‏اي ابتدايي در بحث پي‏جويي كروميت در منطقه باشد.

ج ـ كاني سازي مس ـ آهن ـ طلا ـ اين نوع كاني سازي ها در منطقه،  بيشتر در وابستگي با رگه‏هاي سيليسي و دگرساني‏هاي منطقه است که عبارتند از:

ج-1 ـ‌ دگرساني واقع در 5/5 كيلومتري شمال خاوري آبادي سرگز در همبري ‏كراتوفير منطقه و آلتراسيون هاي واقع در جنوب خاور نقشه كه در محدوده سرباره‏هاي قديمي نيز بر جاي گذاشته شده است و داراي انديس مس و آهن است.

ج-2 ـ دگرساني2 كيلومتري جنوب خاور آبادي كناروئيه و 6 كيلومتري جنوب خاور كناروئيه در تراكي آندزيت‏ها که داراي انديس هاي آهن (حاوي كاني پيريت) و شايد طلا  است.

ج-3 ـرگه ‏هاي سيليسي موجود در دگرساني 5 كيلومتري شرق قرقوتوئيه و رگه ‏هاي سيليسي موجود در دگرساني توف هاي ريوليتي حدود  5/1 تا 2 كيلومتري شمال خاور آبادي كل زنگو که داراي انديس آهن (حاوي كاني پيريت) است.

همچنين رگه سيليسي نشأت گرفته ازگرانوديوريت جنوب سولوئيه در حواشي جنوبي اين نفوذي نيز داراي انديس هاي آهن، مس و قلع است.

ج-4 ـ دگرساني‏هاي موجود در همبري گرانوديوريت عظيم مسير رودخانه سرگز با اسپليت هاي منطقه که داراي انديس آهن (حاوي كاني پيريت) هستند.

ج-5 ـ دركنارة رودخانه رامون در شمال كوه هاي اليگوميوسن كه سد جيرفت برآنها بنا شده است، مناطقي داراي انديس مس (حاوي كاني كالكوپيريت) و داراي  ppm35/1 طلا مي‏باشند.

ج-6 ـ رگه‏هاي ليسونيت موجود در كالرملانژ شمال باختر نقشه مي تواند نمونه خوبي براي بررسي عيار طلا  باشد.

ج-7 ـ كاني سازي گارنت سبز (يوواروويت) در سرپانتينيت هاي باغ برج.

عملكرد يك نفوذي در سرپانتينيت هاي كرم دار باعث كاني سازي گارنت سبز رنگ كرم دار (يوواروويت كه از جواهرات است) در گسله هاي موجود در اولترابازيك هاي سرپانتينيزه منطقه شده است كه از نظر اقتصادي مي تواند حائز اهميت باشد.

د ـ‌  معادن سنگ لاشه ـ ‌ سنگهاي آهكي با ضخامت 40 ـ30  سانتيمتر در آهك هاي كالپيونلا دار ژوراسيك بالايي ـ كرتاسه پاييني در حوالي آبادي فردوس، جنوب كوه قلعه رستم و جنوب كوه قرقوتوئيه منابعي خوب براي سنگ لاشه مورد استفاده در خانه سازي ، پل سازي، ‌مهار فرسايش سدهاي خاكي با محصور كردن آنها بوسيله تورهاي سيمي بر روي دامنه هايي كه در معرض فرسايش آبي قرار مي‏گيرند است.

ه ـ معادن سنگ تزئيني ـ  تنها معادن سنگ تزئيني منطقه در كنار آبادي سفيد باغ در جنوب باختر نقشه و همچنين در مسير باغ برج به اينگر چاله واقع شده‏اند.

وـ كاني سازي ورميكوليت، آزبست و تالك در منطقه باغ برج آثاري از مواد معدني نام برده مشاهده مي‏شود كه مي تواند از جنبه اقتصادي با اهميت باشد. كاني سازي تالك را در يك كيلومتري شمال غرب آبادي باغ خراب مي توان مشاهده نمود.

زـ كاني سازي منيزيت ـ در مناطقي از گوشة جنوب غرب نقشه در كمپلكس شيست كاني سازي منيزيت مشاهده مي‏شود.

ح ـ كاني سازي ژيپس ـ در حدود 4 كيلومتري شمال قرقوتوئيه مارن هاي ژيپس‏دار وجود دارند كه مي توانند به عنوان  منابعي جهت توليد گچ شوره در منطقه مورد استفاده  قرار گيرند.

 

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور