ثبت شده توسط فاطمه محمد کریمی | ثبت: 2020-09-13 08:47:10.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250،000 قزوین رشت1

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه ‏های زمین‏ شناسی و گزارش‏ های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه‏ ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 قزوین رشت1 به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه 1:250000قزوین رشت 1
 
چهارگوش قزوین قسمتی از کوه های البرز در شمال غرب تهران بوده که در جنوب قسمتی از دشت قزوین را در برگرفته و بخشی از حوزه آبگیر ایران مرکزی است. اين نقشه که بين طول جغرافيائی 49 درجه و 30 دقیقه تا 51 درجه شرقی و عرض جغرافيائی 36 تا 37 درجه شمالی قرار دارد.


چينه شناسي
در این ناحیه یک ردیف از سنگهای رسوبی هم شیب متعلق به پرکامبرین و کامبرین- اردویسین شناخته شده که با سنگهای هم ارز آن در نقاط دیگر شمال ایران شباهت بسیار دارد. این سنگها به گسلهائی محدود می شود که موجب تشکیل ارتفاعات واقع در شمال شاهرود و کوه های طالقان می باشد.
 سنگهای سیلورین شناخته نشده ولی در ارتفاعات شمالی قزوین نهشته های دونین زیرین همراه با سنگهای ولکانیک دیده شده است. رسوبات دونین در مناطق جنوب روستای سنگ آباد، شمال کردان ده رخنمون دارد.
 رسوبات کربنیفر زیرین در جنوب منطقه یا دیده نشده و یا ضخامت کمی دارد. اما در شمال کوه های شاهرود سنگهای آهکی تشکیلات مبارک و در دره سه هزار ردیفی از سنگهای آهکی و نهشته های آواری ظاهر می شود احتمالا دارای سنی معادل کربنیفر زیرین است. رسوبات کربنیفر در مناطق جنوب نوشا، جنوب شرق عزیز کیان رخنمون دارد.
سنگ آهک روته (پرمین فوقانی) در ناحیه ی وسیعی از منطقه گسترده شده و در مقاطع زیادی دیده می شود که روی رسوبهای آواری سازند درود (پرمین زیرین) که گاهی قرمز رنگ است قرار می گیرد. رسوبات پرمین در جنوب چالک رود، جنوب سنگ آباد، شمال قزوین رخنمون دارد.
 سنگ آهک روته معمولا به وسیله ی سنگ آهک دولومیتی الیکا (تریاس) پوشیده می شود. در تریاس پسین (Late Triassic) گسلش و چین خوردگی محلی به وقوع پیوسته است. رسوبات تریاس در مناطق جنوب یخچال، شرق کردان ده، شمال هیر، روستای لک تراشان ، شمال آبیک رخنمون دارد.
رسوبهای سازند شمشک (ژوراسیک پائین) که با ناپیوستگی (unconformity) روی تریاس، پرمین و سنگهای قدیمی تر قرار می گیرد، نمایانگر یک دوره ی ناپایدار تکتونیکی در این منطقه می باشد. قسمت عمده این رسوبها در جنوب از مواد آواری ذغال دار تشکیل شده که دارای ضخامتی حدود 1000 متر می باشد و مقدار قابل توجهی از مواد آتشفشانی همراه آن است. در شمال خاوری، ضخامت نهشته ها به 3400 متر می رسد و شامل کنگلومرای دانه درشت است که اجزای آن از سنگهای دگرگونی و کوارتز می باشد. این سنگ جوش به علت بالا آمدن قسمتی از زمین های جنوب خزر که هم زمان با تشکیل رسوب های تشکیلات شمشک به وقوع پیوسته به وجود آمده است. رخنمون رسوب های ضخیم ژوراسیک بالائی و نئوکومین در نواری موازی با  امتداد لایه های رسوبی در شمال کوه های ناحیه واقع است و نشان دهنده ی حالت ناپایداری است که در آن زمان به وجود آمده است. رسوبات ژوراسیک در مناطق شرق روستای وسکولک، شرق پیر کوه، جنوب و جنوب شرقی جواهر ده، شمال آبیک رخنمون دارد.
آشکوبهای Aptian-Albian (کرتاسه ی پائین) و Cenomanian در قسمتهای مرکزی دارای 1500 متر از سنگهای آتشفشانی می باشند. این موضوع می رساند که حوضه های عمیق با روند خاوری باختری وجود داشته و در آنها سنگهای آتشفشانی تشکیل می شده است. سنگ آهک ماسه ای آشکوب Maestrichtian به طور محلی در شمال باختری دیده می شود.
 سنگهای Paleocene ناشناخته مانده و سری پالئوژن که با پیشروی دریای ائوسن روی سطح ناهمواری در مرکز و جنوب ناحیه به وجود آمده است، به طور عمده از سنگهای آتشفشانی تشکیل شده است که حاصل سه فاز آتشفشانی می باشد. این سنگها که از آتشفشانهای مرکزی خارج شده در حال حاضر در حدود 6000 متر ضخامت دارند. در فاز اول بیشتر توفهای زیر دریائی به همراه رسوبهای دیگر تشکیل شده است. در فاز دوم که احتمالا در الیگوسن به وقوع پیوسته، مخلوطی از گدازه های بازیک بر روی خشکی گسترش یافته است. در آخرین فاز فعالیت آتشفشانی گدازه های آندزیتی شیشه ای، داسیت و ریولیت تشکیل شده است. رسوبات پالئوژن در مناطق اطراف قزوین رخنمون فراوان دارد.
رسوبهای آواری قرمز رنگ نئوژن که گاهی با آثار کانیهای تبخیری همراهند تا 3000 متر ضخامت دارند. این رسوب ها در حوضه هائی که بین کوه ها واقع بوده و در قسمتهائی به وسیله گسله ها محدود می شده اند تشکیل شده است و در اواخر نئوژن تحت تأثیر گسلش و روراندگی های محلی واقع شده است. از پالئوژن پسین تا احتمالا نئوژن توده های نفوذی اسیدی و دانه درشت به وجود آمده اند. رسوبات نئوژن در مناطق غرب یخچال، شمال و شمال غرب وشرق قزوین، شمال شهرک رخنمون دارد.
 در دوران چهارم در دشت قزوین، رسوب گذاری فقط به وسیله ی رخدادهای کم اهمیت قطع می شده است. در مناطق کوهستانی گدازه های تراکیتی دره الموت و نیز رسوب های یخچالی وجود دارد که متعلق به دوران چهارم است.


زمين شناسي اقتصادي
آثاری از کانیهای مس- سرب- آهن- باریت- کائولن- آلونیت و سیلیس دیده شده است. سنگ آهک- گچ و ذغال سنگ برای رفع نیازهای صنعتی در این ناحیه به اندازه کافی وجود دارد. مجموعه کانیهای اقتصادی که در نقشه ی چهارگوش دیده می شود، لزوم یک بررسی ژئوشیمیائی در شمال قزوین و جنوب کوه های طالقان را روشن می کند.

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور