ثبت شده توسط ریحانه شریفی | ثبت: 2020-09-12 14:19:22.0 | ویرایش: 2020-09-12 14:19:28.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250000 ده سلم (چاه وک)

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه ‏های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه‏ ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000ده سلم به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه1:250000 ده سلم (چاه وک)

اين ورقه در گستره ميان مختصات جغرافيايي طولهای 58 درجه و 30 دقیقه تا 60 درجه شرقی و عرضهای 31 تا 32 درجه شمالی واقع شده است. در گذشته، بلوك لوت و از آن جمله نوار دگرگوني ده سلم بوسيله زمين شناسان مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته است.

چینه شناسی 

قديمي ترين واحد سنگي چاه وك سنگهاي پركامبرين مي باشند كه متشكل از ميكاشيست، سنگهاي ولكانيك اسيدی دگرگون شده، آمفيبول شيست، سنگ آهك كريستالين چرت دار و پارا آمفيبول شيست مي باشد. همبري فوقاني پركامبرين با ترياس ناهمساز مي باشد. واحد سنگي ترياس شامل كالك شيت، مرمر، ماسه سنگ كوارتزيتي دگرگون شده و اپيدوت آمفيبول شيست مي باشد. واحد سنگي ژوراسيك به صورت همساز بر روي واحد سنگي ترياس قرار گرفته است. 

واحد سنگي ژوراسيك داراي واحدهاي سنگي و سازند شمشك مي باشد. واحدهاي سنگي شامل اسليت، ميكاشيست، كاني پيريت، فيليت، آندزيت، ماسه سنگ كوارتزيتي، ماسه سنگ دگرگون شده با رگه هاي سيليس، توف داسيتي، سنگ آهك ماسه اي و سنگ آهك مرمري شده مي باشد. سازند شمشك از سنگهاي شيل، سيلتستون و ماسه سنگ تشكيل شده است. كنتاكت فوقاني واحد سنگي ژوراسيك با كرتاسه به صورت ناهمساز مي باشد. نهشته هاي ژوراسيك در مناطق غرب كوه عبدالهي، شرق ده سلم، شرق كوه آهن، شرق رود نور و شرق و غرب ميقان رخنمون دارد. 

واحد سنگي كرتاسه داراي سنگ شناسي كنگلومرا و ماسه سنگ قرمز، آهك ماسه اي، ماسه سنگ، مارن، سنگ آهك اوربيتولين دار، كنگلومراي قرمز، ماسه سنگ، شيل، سنگ آهك و آهك مارني مي باشد. كنتاكت فوقاني كرتاسه با پالئوسن ناهمساز مي باشد. واحد سنگي كرتاسه در مناطق شاه كوه، جنوب كوه سفيد، غرب ده سلم و كوه سرخ رخنمون دارد. 

واحد سنگي پالئوسن داراي سنگ شناختي كنگلومرا و سنگ آهك مي باشد كه واحد سنگي ائوسن به صورت همساز بر روي آن قرار گرفته است. 

واحد سنگي ائوسن شامل مارن نوموليت دار، توف جرياني، مارن و سنگ نوموليت دار، گدازه هاي آندزيتي، توف و سنگ هاي آتشفشاني، آندزيت پورفيریك، توف، گدازه هاي داسيتي، ريوليت، سنگهاي آذرآواري، بازالت به رنگ خاكستري تيره، سنگهاي ولكانيك، كنگلومراي نوموليت دار، آندزيت پورفيريك، داسيت، توف با تركيب اسيدي و سنگ نيمه عميق مي باشد. همبري فوقاني اليگوميوسن با ائوسن ناهمساز مي باشد. نهشته هاي ائوسن در مناطق اطراف كودكان، غرب رمراغ، غرب ده سلم رخنمون دارد. 

واحد سنگي اليگوميوسن داراي سنگ شناسي بازالت هاي آلكالن، سنگهاي آذرآواري با تركيب آندزيتي و بازالتي، مارن، ماسه سنگ و كنگلومرا به رنگ قرمز مي باشد. همبري فوقاني با واحد سنگي پيلوسن ناهمساز مي باشد. 

 در بخش هایی از چهارگوش ده سلم (چاه وك) زون ايران شرقي يا نهبندان خاش قرار گرفته است كه داراي واحدهاي سنگي مختلفي مي باشد. قديمي ترين واحد سنگي زون نهبندان خاش رخنمون سنگهاي پالئوژن شامل ماسه سنگ، سنگ آهك نوموليت دار، شيل ماسه سنگ و عدسي هايي از ماسه سنگ مي باشد. واحد سنگي پالئوژن داراي كنتاكت فوقاني ناهمساز با نئوژن مي باشد. واحد سنگي نئوژن شامل مارن، ماسه سنگ، سنگهاي ولكانيك، آذرآواري، آگلومرا، داسيت و آندزيت مي باشد. 

نهشته هاي واحد سنگي نئوژن در مناطق شرق كودكان، غرب كوه بيدمشك، غرب محمدخان و جنوب خيرآباد رخنمون دارد. واحد سنگي پيلوسن داراي سنگ شناسي كنگلومرا، مارن، ماسه سنگ و مقداري كنگلومرا با سخت شدگي ضعيف، كنگلومراي سخت نشده و بازالت 

مي باشد. اين واحد سنگي سازند لوت مي باشد كه شامل سيلتستون و رس سيلتي 

است. نهشته هاي پيلوسن در مناطق اطراف شورآباد، جنوب غرب چهارده، جنوب كوه بزرگ رخنمون دارد. مرز بالايي پيلوسن با كواترنر به صورت ناپيوسته مي باشد. 

واحد سنگي كواترنر داراي سنگ شناسي نهشته هاي قديمي و جوان، پادگانه هاي آبرفتي، مخروط افكنه، تپه هاي ماسه اي، كفه نمكي و نهشته هاي سيلابي است كه اين نهشته ها در اطراف شهرستان ده سلم (چاه وك) رخنمون فراواني دارد. 

چهارگوش چاه وك داراي سنگهاي دگرديسي شده، دگرگوني و افيوليتي مي باشد. 

سنگهاي افيوليتي شامل ليستونيت، سنگهاي اولترابازيك، گابرو، ديوريت، گرانيت پلاژيوكلاز، سرپانتينیت، گنايس، آمفيبوليت، آهك پلاژيك و شيل مي باشد. همچنین شامل دايك تفكيك نشده، مونزونيت كوارتزدار، ديوريت كوارتزدار، ديوريت، گرانيت مي باشد و شامل سنگهاي تفريق شده گرانيت شاه كوه به سن ژوراسيك بالا مي باشد. اين سنگها شامل كوارتز پگماتيت، گرانيت، گرانوديوريت، گرانيت گنايس، مسكوويت و بيوتيت مي باشد. 

سنگهاي دگرگوني شامل سنگ شناختي اسكارن گرونادار، سيليمانيت شيست، آندالوزيت شيست، هورنفلس، شيست هاي لكه دار، سنگهاي دگرگوني مجاورتي، كالك سيليكاته و شيست لكه دار مي باشد. 

 زمین شناسی اقتصادی

اين گستره از نظر توانمندي اقتصادي از اهميت خاصي برخوردار است. در سنگهاي دگرگوني منطقه در پهنه هاي مختلف دگرگوني پورفيروبلاست هاي خاصي ظهور نموده اند. با توجه به ويژگي هايي همچون سختي، ديرگدازي و ... هر يك از اين پورفيروبلاست ها در صورت تجمع و انباشتگي طبيعي مي توانند از نقطه نظر معدني مورد توجه باشند. از جمله اين قابليت ها مي توان به آندالوزيت در شمال خاوري ورقه اشاره نمود. 

نشانه معدني ديگر درون اسكارن هاي شمال باختري ده سلم (چاه وک) است. نفوذ توده گرانيتوئيدي و تكاپوهاي زمين ساختي موجب شده كه در محل مرز گسل درون اين اسكارنها كاني سازي مس به شكل كربنات مس تشكيل شود. 

در سنگهاي آتشفشاني دگرساني شاخصي كه منجر به پيدايش نشانه معدني شده باشد، ديده نشد.

 

نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور