ثبت شده توسط فاطمه محمد کریمی | ثبت: 2020-09-07 13:52:34.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250،000 شهرکرد

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه‏ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 شهرکرد به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه1:250000شهرکرد


ناحیه مورد بررسی میان مختصات جغرافیایی طولهای 49 درجه و 30 دقیقه تا 51 درجه شرقی و عرضهای 32 تا 33 درجه شمالی قرار گرفته و در شمال شرق استان چهارمحال بختیاری و از نقطه نظر زمین¬شناسی در پهنه رسوبی ساختاری زون سنندج - سیرجان قرار گرفته است.


چينه شناسی
قدیمی ترین واحدهای سنگی چهارگوش شهرکرد متعلق به سنگهای دگرگونه و سنگهای آهکی و دولومیتی مرمری قبل از پالئوزوئیک پایینی است، که بر روی آنها لایه¬هایی از ماسه سنگ قرمز کوارتزیتی با میان لایه های نازک ماسه سنگ کنگلومرایی (سازند لالون) به سن کامبرین زیرین بصورت ناهمساز قرار گرفته است. بر روی سازند لالون واحدهای نمکی و مارن های پیریت دار با میان لایه های آهک تریولوبیت دار، ماسه سنگ و شیل مارنی گنبدهای نمکی منطقه و در نهایت شیل میکادار خاکستری و سبز رنگ با میان لایه های سنگ آهک در بخش پایین (معادل سازند میلا) شیل میکا دار با چند میان لایه ماسه سنگ، سنگ آهک و شیل با ندول های فسفات در بخش بالا (عضوهای زردکوه و ایلبک) که در جنوب باختری زردکوه، جنوب کوهرنگ در شمال باختری چهارگوش شهرکرد به صورت لایه های همساز رخنمون دارند. فسیل های شاخص این واحد تریلوبیت، براکیوپود، گراپتولیت می باشد. واحدهای سنگی متعلق به اردویسین و سیلورین در این چهارگوش رخنمون ندارند و بر روی واحدهای کامبرین با یک ناپیوستگی آشکار واحد سنگی دونین – کربونیفر با ترکیب شیل تیره رنگ و ماسه سنگ دارای فسیل گیاهیSigillariapersica  جای گرفته است. این واحد در باختر قالی کوه برونزد دارد.
سنگ آهک فزولین¬دار دولومی پرمین با پی سنگ (قاعده) کنگلومرایی و ماسه سنگ بطور محلی دارای میان لایه های شیل ذغال دار است که به صورت ناهمساز بر روی واحد دونین - کربونیفر به شکل نواری از شمال باختر تا جنوب برونزد دارد.
واحد سنگی تریاس با ترکیب دولومیت نازک لایه سفید رنگ و سنگ آهک دولومی فسیل دار در بخش پایین، سنگ آهک رسی سبز رنگ و بدنبال آن دولومیت قهوه ای، شیل، ماسه سنگ، با لاملی برانش و دولومیت در بخش بالا با همبری تحتانی پیوسته روی واحد پرمین جای گرفته است. برونزد این نهشته ها در قسمت ریواسگون می باشد.
سنگ آهک دولومیتی سفید رنگ شیل دار در بخش پایین، تناوب دولومیت ماسه ای قهوه ای رنگ و دولومیت رس سفید رنگ و بدنبال آن آهک خاکستری لیتیوتیس¬دار در بخش میانی، سنگ آهک اوولیتی تیره رنگ و بدنبال آن سنگ آهک کنگلومرایی برشی و شیل در بخش بالا در شمال باختر و باختر چهارگوش شهرکرد واحد سنگی ژوراسیک پایین را شامل شده اند. برروی این واحد شیل های سیاه بیتومین دار (دارای مواد نفتی) با میان لایه های ماسه سنگ و سنگ آهک در بخش پایین، سنگ آهک سفید آمونیت دار با میان لایه های چرت در بخش میانی و سنگ آهک سفید مارنی واحد ژوراسیک بالا - کرتاسه پایین می¬نشیند. در مناطقی از چهارگوش شهرکرد توالی از توف سبز و ولکانیک دارای میان لایه های ماسه سنگ، شیل و سنگ آهک، کنگلومرا، ماسه¬سنگ شیل با میان لایه های سنگ آهک ماسه ای، شیل و ماسه سنگ با میان لایه های سنگ آهک و ولکانیک های آندزیتی واحد های ژوراسیک میانی قرار می گیرد که بیشترین رخنمون آنها در اطراف منطقه کوهرنگ برونزد دارند.
واحد سنگی کرتاسه پائینی با ترکیب سنگ آهک اوربیتولین دار، در بخش پایین بطور محلی دارای رسوب های تبخیری است که همبری تحتانی آنها با روی واحد ژوراسیک بالا - کرتاسه پایین مرز همساز را ایجاد کرده است. واحد سنگ آهکی کرتاسه پائینی در خود واحدهایی از ماسه سنگ و شیل قرمز رنگ با میان لایه نازک سنگ آهک رسی، کنگلومرا و ماسه سنگ کنگلومرایی، سنگ آهک ریفی اسفنج دار، سنگ آهک ماسه ای با میان لایه های شیل، سنگ آهک نازک لایه رسی، شیل و مارن، دولومیت قهوه ای و سنگ آهک های دولومیتی شده دارای مواد معدنی فلزی (سرب) و سنگ آهک مارنی فسیل دار و لایه¬های نازک سنگ آهک رسی ماسه ای تشکیل شده است که به صورت پراکنده در تمامی چهارگوش شهرکرد رخنمون دارد. بر روی این واحدهای سنگی واحد کرتاسه بالا با ترکیب شیل و مارن با میان لایه های سنگ آهک مارنی دارای فسیل آمونیت و اینوسراموس به صورت همساز می نشیند.
 در بخشهایی از منطقه رادیولاریت ها، سنگ آهک لوفتوزیادار و کنگلومرا (سازند امیران و تاربور) به سن کرتاسه بالا - پالئوسن بر روی واحد سنگی کهن تر بصورت پیوسته قرار می گیرد. در حالیکه در روی سنگ آهک های واحد کرتاسه بالایی در مناطق جنوب باختری سنگ آهک های خاکستری رنگ فسیل دار حفره دار پالئوسن – ائوسن می نشیند که معادل سازند تله زنگ در نظر گرفته شده است، بر روی سازند تله زنگ سنگ آهک سفید نومولیت دار، سنگ آهک مارنی سنگ آهک دولومیتی )معادل سازندهای شهبازان، جهرم و آسماری(  به صورت پیوسته قرار می گیرد. در مناطقی بر روی واحد سنگی معادل سازند تله زنگ واحد سنگی از کنگلومرا قرمز (بیشتر با قلوه های چرت)، ماسه سنگ، سیلت استون با میان لایه های تبخیری معادل سازند کشکان گاها سنگهای ولکانیکی بصورت ناپیوسته قرار می گیرد. بر روی واحد های سنگی ائوسن واحدهای به سن الیگومیوسن (سازند آسماری) با یک کنگلومرای قاعده¬ای بهمراه مارن و شیل با میان لایه¬هایی از سنگ آهک مشخص قرار گرفته است که در ادامه بر روی آن سنگ آهک مارنی فسیل دار با میان لایه های مارن و سنگ آهک ماسه ای و در نهایت مارن های خاکستری با میان لایه های ماسه¬سنگ و سنگ آهک¬های حاوی فسیل کرم قرار می گیرد.
واحدهای سنگی میوسن در سطح منطقه شامل سنگ نمک، انیدریت با میان لایه های مارنهای سیلتی خاکستری و قرمز رنگ (سازند گچساران) و سنگ آهک و مارنهای خاکستری با فسیل کرم (معادل سازند میشان) می¬باشد که سازند گچساران بصورت ناپیوسته بر روی واحدهای سنگی الیگومیوسن جای گرفته است، گستردگی این واحدها از شمال باختری تا جنوب می باشد. از سوی دیگر واحد سنگی آغاجاری در بعضی از نقاط بر روی واحد سنگی معادل سازندهای شهبازان، جهرم و آسماری که بالاتر ذکر شد، جای گرفته که در نشانه کم عمق شدن حوضه در زمان میوسن در این منطقه می باشد، روند پسروی تا اواخر میوسن ادامه پیدا کرده بصورتی که در این زمان رسوبات تخریبی سازند آغاجاری تقریباً تمامی مناطق را در بر می گیرد.
سنگ های جوان تر واحد میوسن - پلیوسن دارای ترکیب مارن با میان لایه های سنگ آهک ماسه ای به صورت ناپیوسته بر روی واحد قدیمی تر قرار می گیرد و در نهشته های پلیوسن ترکیبی از کنگلومرا، ماسه سنگ و گریت استون های سخت (معادل سازند بختیاری) مشاهده می گردد.
واحد کواترنری شامل نهشته های تراس های کهن و آبرفتی و تراس های جدید در مناطق فریدون شهر، شمال چادگان و حوالی شهرستان شهرکرد رخنمون دارد.
زمين شناسي اقتصادي
از معادن این منطقه می توان معدن غیر فلزی فلدسپات و معدن فلزی آهن داران و جنوب کوه پرپر اشاره کرد. از نظر پهنه هاي ساختاري - رسوبي بخش در خور توجهي از استان چهارمحال و بختياري جزئي از كوههاي زاگرس است كه بطور عموم از ديدگاه ذخاير نفتي مورد توجه مي باشد به همين دليل نخستين مطالعات زمين شناسي - اكتشافی استان در راستاي شناخت توان هيدروكربنی بوده است.

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور