ثبت شده توسط ریحانه شریفی | ثبت: 2020-09-06 12:15:36.0 | ویرایش: 2020-09-06 12:20:55.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250000 جازموریان

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه ‏ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه‏ ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000جازموریان به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه

1:250000 جازموریان

منطقه مورد بررسی در محدوده طول های 58 درجه و 30 دقیقه تا 60 درجه خاوری و عرض های 27 تا 28 درجه شمالی گسترش دارد.

چینه شناسی:

قدیمی ترین واحد سنگی چهارگوش جازموریان متعلق به سازند شیرگشت است که دارای ترکیبی از سیلتستون، شیل سیلتی، ماسه سنگ و سنگ آهک می باشد سازند پادها با ترکیبی از ماسه سنگ قرمز و دولومیت قهوه ای با یک ناپیوستگی بر روی سازند شیرگشت قرار می گیرد و در شمال خاوری و محدوده کوه گاه رخنمون دارند.

واحد سنگی دونین- کربونیفر با تناوبی از شیل آهکی میکا دار و ماسه سنگ و در برخی نقاط به صورت همبری تحتانی پیوسته با سازند پادها قرار می گیرد و همبری فوقانی کاملا پیوسته با واحد بالایی خود با ترکیب سنگ آهک نازک تا متوسط لایه سفالوپودار قرار می گیرد و بیشترین رخنمون را در جنوب سیاه کولا دارند.

سازند سر در  در چهارگوش جازموریان در قسمت هایی همبری تحتانی پیوسته با سازند شیشتو و در برخی نقاط ناپیوسته می باشد ترکیب این واحد سنگی شامل شیل، ماسه سنگ و سنگ آهک نازک لایه اسپیریفردار می باشد و در خاور کوه دیکان به خوبی برونزد دارند.

سنگ آهک تیره متوسط تا ضخیم لایه، دولومیتی در قسمت بالایی واحد سنگی پرمین با همبری تحتانی فوقانی ناپیوسته در خاور چهارگوش جازموریان ارتفاعات کوه گاه را ساخته است.

سازند سرخ شیل با تناوبی از شیل آهکی، سنگ آهک رسی نازک لایه به صورت ناپیوسته بر روی واحد سنگی پرمین قرار می گیرد و سازند شتری با ترکیبی از دولومیت متوسط تا ضخیم لایه به صورت پیوسته بر روی واحد زیرین قرار می گیرد که در مرکز چهارگوش جازموریان و شمال کوه پوزه باغ رخنون دارند.

سازند شمشک با ترکیبی از شیل، درون لایه های ماسه سنگی و سنگ آهک نازک تا متوسط لایه ی روشن در شمال خاور و باختر کوه گاه بخوبی برونزد دارد و همبری فوقانی و تحتانی واحد سنگی ژوراسیک به صورت کاملا ناپیوسته می باشد.

واحد سنگی کرتاسه با لایه هایی پیوسته با ترکیب گنکلومرا  ماسه سنگ، سنگ آهک ماسه ای، مارن و سنگ آهک شیلی نازک لایه در قسمت بالایی و سنگ آهک ضخیم لایه تا توده ای شکل اربیتولینادار با همبری تحتانی ناپیوسته بر روی واحد سنگی ژوراسیک بالا قرار می گیرد و این واحد در باختر کوه گاه به خوبی رخنمون دارد. در بالاتر کنگلومرای با سیمان آهکی دارای پولدر به صورت همبری تحتانی و فوقانی ناپیوسته بر روی واحد کرتاسه پیشین می نشیند.

واحد سنگی پالئوسن- نئوژن با ترکیبی از کنگلومرا،ماسه سنگ، توف، مارن ماسه ای و در بالاتر قسمتی پیوسته از توفهای جوش خورده داسیتی روشن-داسیت، ماسه سنگ توفی-ایگنیمبریت و داسیت صورتی تا قرمز در قسمت بالایی قرار می گیرد. واحد سنگی ائوسن بالایی شامل سنگ آهک تخریبی نومولیت دار، مارن، کنگلومرا می باشد و همبری فوقانی ناپیوسته با کنگلومرا، مارن، توف داسیتی، ماسه سنگ، توف سنگی متبلور دارد و واحد های جوان تر به صورتی از طبقاتی قرمز(مارن، ماسه سنگ، کنگلومرا) و قسمتی هم ترکیبی از کنگلومرا، ماسه سنگ، سیلتستون می باشد.

پادگانه های آبرفتی در شمال باختری و مرکز چهارگوش جازموریان به صورت گسترده با نهشته های آتشفشانی و دریاچه ای گسترش دارند.

 زمین شناسی اقتصادی:

به گمان ژیرو کنراد گدازه های پلیو کواترنر کوه شهسوران دچار تفریق شده اند. این سری شامل بازالت های سرشار از آلومین آندزیت، داسیت، ریوداسیت با سرشت کالکو آلکالن هستند. بازالت نسبت به سایر سنگ های آتش فشانی کمتر است و فوران های قدیمی و نخستین منطقه را پدید می آورند. بازالت ها در پیکر روانه های گسترده و روی هم ریخته شده دیده می شوند. میان هر دو روانه را سنگ های اتشفشانی اسیدی از هم جدا می کند.

آندزیت بیش از 50% توده آتشفشانی شاهسواران را می سازند و بسیار جوان هستند زیرا برخی گدازه های اندزیتی روی نهشته های عهد حاضر ریخته اند و مخروط های آتشفشانی به خوبی حفظ شده اند.

در کوره بزمان آندزیت ها به پیکر برش، ابرسوزان، توف های پومیس دار و ایگنمبریت که نشانه فوران های انفجاری هستند، دیده می شوند.

داسیت و ریوداسیت در کوه بزمان فراوان تر از کوه شاهسوران است. از این رو، سنگ های اسیدی در خاور کوه شاهسواران اهمیت بیشتری دارند. علاوه بر آن در این نقطه توف های اسیدی به پیکر بین لایه ای با گدازه های داسیت و ریوداسیت فراوان دیده می شوند.

درياچه هاي فصلي يا پلاياها به دليل قرار گرفتن در مناطقي با توپوگرافي پست در نواحي خشک و بياباني با سيستم بادهاي قوي و نيز وجود ذرات دانه ريز و جدا از هم، منشا مهمي براي رسوبات بادي و طوفان هاي گرد و غبار به شمار مي آيند. پلاياي فصلي جازموريان (هامون جازموريان)، درياچه اي فصلي با حوزه آبريز بسته بوده، در جنوب شرق ايران واقع شده است. اين پلايا در10 سال گذشته به دليل خشکسالي هاي پياپي کاملا خشک بوده است. در اين مطالعه، 26 نمونه رسوب سطحي جهت مطالعات رسوب شناسي و ژئوشيمي رسوبي از پلاياي مذکور برداشت گرديد. نمونه ها در آزمايشگاه مورد آناليزهاي دانه بندي، کلسيمتري، آناليز عنصري، کاني شناسي و شناسايي نوع کاني هاي رسي قرار گرفت. بررسي هاي رسوب شناسي نشان دهنده اين است که رسوبات بيشتر در اندازه سيلت و رس بوده، مي توانند به وسيله باد و طوفان ها براي مسافت و مدت زمان زيادي حمل گردند. از مهمترين تيپ هاي رسوبي، انواع گل و گل ماسه اي مي باشند. مهمترين کاني هاي تشکيل دهنده رسوبات نيز به ترتيب کلسيت، کوارتز، فلدسپات و هاليت هستند. توزيع کاني ها در پلايا داراي الگوي منظمي است. کاني هاي رسي مونتموريلونيت، کلريت و ايليت کاني هاي اصلي رسي بوده و کائولينيت به عنوان کاني فرعي و به صورت درجازا در پلايا وجود دارد. بر اساس مطالعات ژئوشيمي رسوبي براي عنصر، دو منشا اصلي آواري شامل سنگ هاي آذرين، آميزه هاي رنگي و نيز رسوبات تبخيري را مي توان نام برد. عناصر کلسيم، استرانسيوم و سديم بيشتر به صورت شيميايي در پلايا ته نشين مي گردند. با توجه به وضعيت مورفولوژيکي و اقليمي و ويژگي هاي رسوب شناسي، پلاياي جازموريان منشا مهم رسوبات بادي و طوفان هاي گرد و غبار در جنوب شرق ايران و حتي جنوب غرب آسيا مي باشد.