ثبت شده توسط صبا خدرزاده | ثبت: 2020-09-06 10:33:33.0 | ویرایش: 2020-09-08 08:51:27.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250،000 مغان 1

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین ‏شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه ‏ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه ‏ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 مغان 1 به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه 1:250000 مغان1

  چهارگوش مغان در استان آذربایجان خاوری قرار گرفته است و دارای عرض جغرافیایی 39 تا  40 درجه شمالی  و طول جغرافیایی 46 درجه و 30 دقیقه تا 48 درجه شرقی می باشد. رودخانه ارس که در مرز شمالی ایران و جمهوری آذربایجان قرار گرفته است، مرز شمالی ورقه را تشکیل می دهد.

چینه شناسی

کهن ترین واحد سنگی، کرتاسه پسین می باشد که متشکل از شیلهای خاکستری سبز، ماسه سنگ دیاباز اسپیلتی، بازالت، سنگ آهک ریفی و مارنی می باشد. همبری فوقانی کرتاسه پسین با پالئوسن به صورت دگرشیب و ناهمساز می باشد، این واحدهای کرتاسه در باختر منطقه برونزد دارند. 

پیدایش واحد پالئوسن بیشتر از نهشته های مارنهای گ چدار، توف، سیلت و کنگلومرای خاکستری می باشد که به صورت دگرشیب بر روی واحد کرتاسه پسین جای گرفته است، نهشته های پالئوسن در مناطق جنوب توعلی بالا، بخش باختری و شمال وینیق روستای ناتالو برونزد دارد. 

نهشته های ائوسن از مجموعه سنگهای تخریبی، آذرآواری و گدازه ها پیدایش یافته است که متشکل از گدازه بازالتی، شیل سیلتی، ماسه سنگ، آگلومرا، شیل سیلیسی با لایه های نازک سنگ آهک، بازالت، گدازه پیروکسن بازالت، رس و ماسه توفی می باشد. این واحد به صورت دگرشیب و همساز با واحد پالئوسن قرار گرفته نهشته های ائوسن در مناطق باختر و خاور توعلی علیا، جنوب خاوری مغان، خاور ورقه اصلاندوز رخنمون دارد. 

با پایان یافتن دوره ائوسن که همزمان با پایین رفتن سطح آب دریاها و فاز کوهزایی آلپ می باشد، منطقه دچار فرسایش شدید گشته و سبب گردیده تا حجم زیادی مواد تخریبی تولید شده رسوبات رسی از پایان الیگوسن زیرین تا آغاز میوسن میانی در درون حوضه رسوبی مغان ته نشسته شده اند که این رسوب ها با نام سازند زیوه معرفی شده¬اند، این سازند از سه بخش زیوه زیرین، زیوه میانی و زیوه رویی تشکیل شده است. 

سازند زیوه به صورت همساز بر روی کنگلومرای خاکستری قرار گرفته سازند زیوه متشکل از سلیت رس با لایه های نازک ماسه سنگی و شیل، ماسه سنگ توفی، سنگهای سیلتی رنگارنگ با لایه های نازک ماسه سنگی، تناوبی از ماسه سنگ با سیلت و رس، کنگلومرای با درون لایه های ماسه سنگی، سیلت استون دارای آثار گیاهی و رس، سیلت رسی رنگارنگ می باشد. بر روی سازند زیوه به صورت همساز تناوبی از مارن سیلیت رسی قرار گرفته، نهشته¬های میوسن، الیگوسن در مناطق جنوب اصلان دوز، جنوب جعفرآباد رخنمون دارد. 

سازند آغچاگیل به صورت دگرشیبی و ناهمساز بر روی میوسن قرار گرفته است، گمان می رود که این عضو به شکل ناودیسی با شیب ملایم در زیر رسوب های جوانتر از کوارتز گسترش داشته باشد، این عضو تپوگرافی ملایمی دارد. آغاز این سازند با یک کنگلومرای با تکه های گرد و صاف و سیلت، ماسه سنگ، سنگریزه، خاکستر آتشفشانی می باشد، سن این سازند پیلوسن می باشد. نهشته های سازند آغچاگیل در مناطق فشلاق آور تا داغ؛ جنوب اصلاندوز رخنمون دارد. 

سازند آبشرون با پیدایش یک ناودیس ملایم در زیر رسوب های جوانتر گسترش دارد، این واحد معمولاً دارای تپوگرافی ملایم می باشد و تپه ماهوری را پدیدار ساخته است. رسوبهایی که در این جا به سازند آبشرون نسبت داده می شوند، تناوبی از سلیت رسی، سنگریزه، ماسه، خاکستر آتشفشانی می باشد. سن این سازند میوسن، کوارترنر می باشد، رسوبهای آبشرون با همبری عادی بر روی سازند آغچه گیل جای گرفته اند. سازند آبشرون در مناطق جنوب دهکده لاریجان، کنار جاده مرزی رخنمون دارد. 

نهشته¬های سازند باکو زمین های هموار و تپه ماهور را پدیدار می سازند، ماسه های موجود در این واحد چینه بندی مورب از خود نشان می دهد. این واحد بیشتر از سیلیت رسی، ماسه توفی با سنگ آهک آب شیرین تشکیل شده است. این رسوبها با شیب افقی و با دگرشیبی خفیفی سازند آبشرون را می پوشاند. نهشته های سازند باکو در مناطق بخش های مرکزی و شمال باختری مغان رخنمون دارد. سن این سازند کواترنر می باشد. 

واحد سنگی کواترنر متشکل از کنگلومرا، ‌رس، پادگانه های آبرفتی قدیمی و جوان و رسوبات عهد حاضر می باشد. رسوبات کواترنر در مناطق اطراف اصلان دوز، جعفرآباد، قوسه بلاغ رخنمون دارد.

زمین شناسی اقتصادی

الف : در واحدهای رسهای رنگارنگ و ماسه سنگی و لایه های زغال سنگ نارس در حد لیگنیت به ضخامتهای حداقل نیم متر و حداکثر 5/1 متر مثلا در روستای قره داغلی با شیب 45 درجه بسوی شمال وجود دارد.

برونزد این زغال درگردنه اسکانلو و همچنین در رودخانه سلن چای و روستای علیوردی نیز دیده شده است.

ب : ماسه سنگهای زیوه میانی ترد و شکننده بوده که به آسانی به شکل مالون درمی آید و به عنوان سنگ ساختمانی در بیشتر نقاط منطقه مورد بهره برداری قرار می گیرد. همچنین ماسه سنگهای تورتونین نیز در برخی نقاط مانند حوالی منطقه روستای قره داغلی به عنوان سنگ ساختمانی مصرف می گردد.

ج : ضمنا به قرار اطلاع سازندهای آقچه گیل و جوانتر در جمهوری آذربایجان دارای کانیهای بوراکس هستند، اما در منطقه مورد بررسی نشانه ای از آن دیده نشده است.

همچنین پومیس و لایه های توف سفید رنگ تا ضخامتهای حداکثر چهار متر در رسوبهای پلیوسن – کواترنری وجود دارد، که می تواند در تولید سیمانهای پوزولائی مورد بهره برداری قرار گیرد.

 

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور