ثبت شده توسط صبا خدرزاده | ثبت: 2020-09-06 10:12:19.0 | ویرایش: 2020-09-08 10:59:32.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250،000 ماکو

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 ماکو به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه 1:250000 ماکو

چهار گوش ماکو با مختصات  طول جغرافيائی 43 درجه و 30 دقیقه تا 45 درجه شرقی و عرض جغرافيائی 39 تا 40 درجه شمالی می باشد. چهار گوش زمين شـــناسي ماكو در زون زمين ساختي البرز - آذربايجان قرار گرفته و روند عمـومي واحدهاي سنگي دراين ناحيه شمال باختري - شمال خاوري و جنوب باختري - جنوب خاوري است. طبق تقسيمات كشوري ورقه ماكو دراستان آذربايجان غربي جاي دارد. 

چينه شناسي

واحدهای پرکامبرین كه در جنوب شرق آبادي سياه چشمه و كوه آغ بابا (غرب رود ارس) رخنمون دارد، شامل سنگهاي دگرگوني مختلف با نفوذی هاي موضعي از گرانيت می باشد. روي سنگهاي دگرگوني غرب رود ارس را نهشته هاي دونين با ناپیوستگی مي پوشانند.

سنگهای كامبرين، اردوويسين و سيلورين در این منطقه رخنمون ندارند. كهن ترين نهشته هاي دوران اول، به نام سازند مولي، كه بيش از 1250 متر ضخامت دارد، متشكل از ماسه سنگ كوارتزيتي قرمز تا صورتي و سفيد كه روي آن را دولوميت خاكستري روشن بصورت پیوسته مي پوشاند. دولوميت ها داراي بین لايه هایی از ماسه سنگ كوارتزيتي و سنگ آهك دارای فسیل های مرجانها، شكم پايان و بازوپايان می باشند كه بر اساس این فسیل ها سن دونين برای آنها در نظر گرفته شده است. نهشته های دونین در مناطق شمال ماکو، جنوب کوه آقا بابا رخنمون دارد.

روي سازند مولي نهشته هاي دونين بالائي تا كربونيفر زيرين (سازند ايلان قره) قرار دارند. این نهشته ها عبارتند از شيل، كوارتزيت، سنگ آهك و لايه هاي فسفات (ضخامت حدود 1300 متر). 

سنگ آهك پرمين به ضخامتي حدود 970 متر، روي واحدهای دونين بالائي تا كربونيفر زيرين را در شمال ماكو با ناپیوستگی ساده و يا موازي مي پوشاند. رسوبات پرمین در مناطق شمال و شمال شرق ماکو روستای ماخند، روستای باغنچه رخنمون دارد.

 نهشته هاي ترياس عبارتند از شيل و سنگ آهك كه در جنوب شرق ناحيه پديدارند. سنگهاي پرمين همراه با سنگهاي ترياس رخنمون ندارند، مگر در شرق دهكده فشال كه در آنجا هر دو داراي مجاورت گسلي مي باشند. واحدهای سنگی تریاس در مناطق کوه سوکار و روستای فشال رخنمون دارد. نهشته هاي ژوراسيك در این چهارگوش رخنمون ندارند. 

سنگ آهك اوربيتولين دار کرتاسه پائینی در شرق دهكده سياه چشمه و در طول گسلهاي دره زنگ مار و در جنوب آبادي باغچه جوق در معرض ديد قرار دارد. سنگهاي كرتاسه بالائي تا ائوسن مياني در بخش غربي ناحيه قرار دارند و مي توان آنها را به صورت زير به جزء تقسيم نمود:

ماسه سنگ كونياسين- كامپانين و شيل و كمي سنگ آهك، سنگ آهك ماستريشتين، راديولاريت، دياباز و مواد آتشفشاني، اولترابازيكها، سنگ آهك ائوسن و كالرملانژ رسوبات کرتاسه در مناطق شمال روستای اینچه رخنمون دارد.

سنگ هاي تيپ فليش ائوسن در شمال آبادي كليسا كندي دیده می شود و روي سنگهاي كالردملانژ قرار دارند. كنگلومرا، سنگ آهك و مارن اليگوميوسن به ضخامت تقريباً  600 متر (سازند قم) با دگرشيبي روي سازندهای كهن تر واقع اند که پراکندگی زیاد در اطراف ماکو دارد. لايه هاي قرمز ميوسن بالائي (سازند قرمز بالائي؟) به ضخامتي حدود  700 متر، شامل ماسه سنگ قرمز، مارن و كنگلومرا كه با ناجوري روي سازند قم و نهشته هاي کهن تر قرار مي گيرند. نهشته های اليگوميوسن در شرق وجنوب و شمال غرب ماکو روستاهای مرجان، کاوه زمین، محمد آقا، کره داغ رخنمون دارد.

گدازه هاي جوان بازالتي كه آثار آنها در نهشته هاي تراسي دوران چهارم يافت نمي شود از آتشفشانهاي آرارات و تندورك تركيه منشأ گرفته اند. از نظر تكتونيكي مي توان ناحيه را به سه حوزه شمالي، غربي و مياني تقسيم نمود. رسوبات کواترنر در منطقه اطراف ماکو روستاهای بنی کندی، کشمش تپه، عظیم کندی، تازه کندی رخنمون دارد. 

زمين شناسي اقتصادي

 فسفات، پنبه نسوز، تالك و آثار مس در ناحيه يافت شده است، ولي ذخيره هيچ يك از آنها به ميزاني كه اقتصادي باشد، نمي رسد.

 

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور