ثبت شده توسط کیانا کیانی | ثبت: 2020-09-01 09:41:47.0 | ویرایش: 2020-09-08 08:37:18.0 | دسته بندی: زمین شناسی

خلاصه گزارش نقشه 1:250،000 انار

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در راستای وظایف سازمانی، نقشه‏ های زمین‏ شناسی و گزارش‏های توصیفی مرتبط با نقشه‏ ها را در مقیاس 250 هزارم تهیه نموده است. گزارش حاضر، خلاصه ای از گزارش نقشه زمين شناسي ورقه 1:250000 انار به منظور شناخت کلی از محدوده مطالعاتی می باشد.

گزارش نقشه 1:250000 انار

چهار گوش انار، در بخش جنوب غربی ایران مرکزی قرار گرفته است و بخشهایی از زون سنندج- سیرجان، زاگرس و ایران مرکزی را در بر می گیرد.

چینه شناسی

این ناحیه شامل سنگهای رسوبی، آذرین و دگرگونی از پالئوزوئیک تا عهد حاضر با روند عمومی شمال غربی- جنوب شرقی می باشد. کهن ترین نهشته ها که متعلق به پالئوزوئیک است، سنگهای پی را تشکیل داده و اغلب دگرگون شده اند. این سنگها که در بخشهایی از زون  سنندج-سیرجان و ایران مرکزی برونزد دارد، توسط گسله مروست-هرات با راستای NNW-SSE از فرورفتگی کویر صاحب آباد- مروست جدا شده است. این گسله، در کواترنر نیز کاری بوده و دیواره شرقی آن نسبت به دیواره غربی پایین تر افتاده است.  پرمین دگرگون شده و غیر دگرگونی نیز جوانترین واحدهای پالئوزوئیک را در این ناحیه تشکیل شده است.

دو فاز دگرگونی یکی در تریاس و دیگری در ژوراسیک بالایی بر سنگهای این ناحیه اعمال شده است. در گوشه جنوب غربی منطقه، بخشی از زون زاگرس با نهشته های رسوبی آتشفشانی کرتاسه بالا تا عهد حاضر دیده می شود. در این ناحیه، سنگهای بازیک و اولترابازیک و فلیش های کرتاسه بالا در پی قرار دارد و فاز لارامید باعث چین خوردگی و تا حدودی دگرگونی سنگها شده و گسله های چند در سنگها به وجود آورده است، بر روی این سنگها فلیش های پالئوسن با قاعده کنگلومرا تیک قرار گرفته و گویای پیشروی دریا  در این زمان است. بر روی آنها سنگهای آهکی نومولیتیک ائوسن و سپس نئوژن قرار گرفته است. زونهای مختلف، توسط گسله هایی با راستای شمال غربی جنوب شرقی  و برخی گراینده به شرقی- غربی تفکیک شده اند.

زون آمیزه رنگین با سن کرتاسه بالا به صورت نوار باریکی با پهنای حدود 3-17 کیلومتر و درازای 125 کیلومتر در روند همگانی امتداد یافته و عموما شامل بازالت، اسپلیت، توف سبز، ماسه سنگ توفی، سنگهای الترابازیک، سنگ آهک و رادیولاریت است که در ناحیه تکتونیکی نمایان شده است. در جوار این زون، گسله های چندی با راستای شمال غربی- جنوب شرقی وجود دارد که روی هم بخشی از گسله اصلی نائین- بافت را تشکیل داده اند.

میان این زون و گسله مروست- هرات فرورفتگی گسترده ای به صورت فروزمین دیده می شود، که شامل کویر مروست – صاحب آباد است که خود بخشی از فرورفتگی بزرگ گاوخونی- سیرجان است و نهشته های کواترنر را در بردارد. در کنار زون آمیزه رنگین  سنگهای رسوبی-آتشفشانی ائوسن قرار گرفته و گویای آن است که ناحیه تکتونیکی یاد شده در ائوسن نیز تا مندازه ای کاری بوده است.

زون ارومیه-دختر بخشهای مرتفع خاوری، مرکز و شمال ناحیه را در بر می گیرد. در این زون سنگهای آهکی اوربیتولین دار، کهن ترین واحد را تشکیل داده و فلیش های کرتاسه بالا که چین خوردگی های فشرده ای نشان می دهد. در مرکز تاقدیس بخشهای شرقی ناحیه قرار گرفته است. در ائوسن بر اثر بازشدگی و شکاف قارهای حجم زیادی از گدازه و سنگهای آذرآواری ائوسن با  ترکیب اغلب بازیک و آلکالن از مسیر شکستگی های ژرف کهن خارج شده و همزمان با آنها نهشته های رسوبی ائوسن نیز تشکیل شده.

پس از ائوسن بر اثر نیروی فشاری پوسته قاره ای ذوب شده و سنگهای نفوذی با ترکیب همگانی گرانودیوریتی و کوارتز مونزونیتی ایجاد شده، که سنگ های ائوسن را قطع کرده است. در نئوژن دوباره فعالیت آتشفشانی گسترده ای با ترکیب میانه تا اسیدی روی داده، گدازه و سنگ های آذرآواری وابسته، سنگهای کهن تر را پوشانده است. نمونه ای از آنها فعالیت آتشفشانی کوه مزاحم واقع در شمال شرقی شهر بابک است.

در کواترنر توده ای نیمه ژرف با ترکیب میکروگرانودیوریت پرفیری و داسیتی سنگ های کهن تر را قطع کرده و برجستگی های روشن رنگی را در بخش کوهستانی ایجاد کرده است. نفوذ این گونه سنگها نیمه ژرف و دگرسانیهای وابسته، کانسارهای مس پرفیری و رگه ای و بطور فرعی سرب و روی در این ناحیه ایجاد کرده است.

در گوشه شمال خاوری چهار گوش، کرتاسه بالا شامل فلیش های شدیدا چین خورده و تا اندازه ای دگرگون شده است و ناودیسی با محور شمال غرب- جنوب شرق در این ناحیه دیده می شود، همچنین در پی آن کنگلومرای کرمان قرار دارد و در مرکز شامل گدازه های ائوسن میانی است.

فرورفتگی انار نیز به صورت فروزمین ما بین ناحیه بدبخت کوه و کوهستانهای بخش مرکزی قرار گرفته و نهشته های کواترنری را در بر دارد.

در بین طبقات منطقه سنگهای از گرانیت  و آندزیت و گرانودیورت و دیوریت بصورت نفوذی پراکنده شده است.

زمین شناسی اقتصادی

معدن مس ايجو از لحاظ سنگ شناسي اين كانسار شامل آتشفشاني هاي ائوسن، سنگهاي پيروكلاستيك، كوارتز ديوريت پورفيري اليگوسن، داسيت و آندزيت نئوژن و رسوبات كواترنري است. شهر انار دارای معادن فلدسپات سديك، مس، آهن و روی می باشد.

ضمائم پیوست
نویسنده
1سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور