چرخه آّب-اقيانوس ها (5) 

       قبل از آزمايش

اهداف:

مقايسه خواص آبهاي شيرين و شور

كشف اينكه چرا مواد در آب شناورند

لغات:

چگالي

 انحلال

 آب شيرين

مواد كاني (معدني )

 آب شور

 محلول

مواد:

تخم مرغ تازه

ژئوفون

آب

نمك

زمينه:

آب شور از جآبه جايي و حركت آب روي خشكي در گذر زمكان پديد آنمده است. اجزاء تخته سنگ ها سائيده شده به محلول نمكيتبديل شده اند. به دانش آموزان  يادآوري كنيد كه واژه نمك تنها  نمك طعام  را در برنمي گيرد، بلكه به مواد شيميايي زيادي كه در گروه نمك ها دسته بندي مي شوند،هم اطلاق مي شود آب شور و آب دريا، مشخصاَ شبيه به آبهاي شيرين هستند البته با تفاوتهاي قآبل ملاحظه اي ،آن هم به خاطر آب شور و آب دريا ، مشخصاَ شبيه به آبهاي شيرين هستند البته با تفاوتهاي  قآبل ملاحظه اي، آن هم به خاطر نمكي كه در آب حل شده است. براي نمونه غلظت آب دريا (مقاومت دروني يك ماده از جريان يافتن) ببيشتر از آب شيرين مي باشد تنها به  دليل شوري بالاتري كه دارد. بنآبراين چگالي آب دريا بيشتر استو آب دريا در مقايسه با آب خالص از نقطه انجماد پائين تر از نقطه جوش بالاتري برخوردار است. شناور شدن اشياء در آب شور آسانتر از شناور شدن  در آب شيرين است . خيلي از انسانها مي توانند به آساني در آب دريا شناور شوند اما در آب شيرين  نمي توانند چنين كاري كنند. به اين دليل كه، آبي كه محتواي نمك دارد چگالتر است. بنآبراين اشيائي كه در آب شيرين نمي توانند شناور بمانند ممكن است بتوانند در  آب دريا شنارو شوند. شناور بودن به معناي نگه داشتن و قرار گرفتن ماده اي روي ماده ء ديگري است. براي نمونه، يك بالن داراي هليم، در هوا غوطه ور ميشود چرا كه سبكتر است و چگالي كمتري دارد. اگر شما بخواهيد با فشار يك شيء را به سطح زير آب بفرستيد، دوباره به سمت بالا بر مي گردد و شناور مي ماند. 

روش کار:

1-    از دياگرام زير براي بحث كردن در مورد اينكه چگونه نمك ها از فرسايش خشكي بدست مي آيند، استفاده كنيد. از دانش آموزان بپرسيد كه آيا آبرها هم نمك دارند شايد آنها بتوانند تشخيص بدهند كه آبرها  نمي توانند نمك داشته باشند چون تنها اين  آب شيرين است كه قآبليت تبخير دارد.

2-     يك آب شور هم  مي تواند با به جا گذاشتن نمك از خود تبخير شود . از دانش آموزان بپرسيد كه آيا مقادير ديگري به غير از آب اقيانوس ها وجود دارند كه از نمك تشكيل شده باشند. پنج درياچه بهم پيوسته اوتا و درياي سياه  در روسيه هم از آب شور تشكيل شده اند.

3-    با دانش اموزان در مورد خصوصات متفاوت آب خالص و آب شور بحث كنيد آب شور چگالتر است، رساناي الكتريسيته است ( به دليل آب حاوي يونهاي فراوان است) و از لحاظ شيميايي عناصر زيادتري  دارد.

4-    با دانش آموزان اين نكته را ثآبت كنيد كه چگونه چگالي آب مي تواند با بكار بردن نمك تغيير كند. يك تخم مرغ تازه و سالم را در يك ليوان آب شيرين قرار دهيد، تخم مرغ به ته آب مي رود. كمي نمك به آب درون ليوان بيفزائيد (حدود 100ميلي ليتر به 250 ميلي ليتر از آب) حال تخم مرغ  را در آب شور قرار دهيد، اين بار تخم مرغ در آب شناور است چون كه شما چگالي آب را افزايش داده ايد.

5-    از دانش آموز بپرسيد كه آيا شناور شدن در آب دريا آسانتر است يا در آب شيرين آب شور مي تواند شناور شدن هر شيء را آسانتر كند چرا كه از آب شيرين چگالتر است، بنآبراين نمي تواند اشياء بزرگتري را هم در خود جا يدهد.