پيش زمينه:  

هستي ، همه چيز در فضاي خارجي شامل ستاره ها ، گودالهاي سياه ، كواسارها و كهكشان ها است . منظومه شمسي بخشي از خورشيد و شامل خورشيد، نه سياره و بسياري اجرام كوچك مانند شبه سياره ها و شها بسنگ ها است . خورشيد نور مي تاباند ، در حاليكه سيارات و شببه سيارات تنها با انعكاس دادن نور خورشيد قابل مشاهده اند .

تمام سيارات درحال چرخش به دور محور خود هستند ، بطوريكه به درحال گردش به طور خورشيد مي باشند . سيارات به دو دسته سيارات داخلي و خارجي تقسيم مي شوند . سيارات داخلي همگي از سنگ تشكيل شده اند ، مانند زمين ، سيارات خارجي به جز پلوتون ، از گاز تشكيل شده اند .

عطارد يا تير

نزديك ترين سياره به خورشيد است . اين سياره باسرعت هر 88 روز يكبار به دور خورشيد گردش مي كند . هر چند ، به آهستگي ( هر 95 روز هر يكبار ) به دور خود مي چرخد. عطارد كوچك و درحدود 4850 كيلومتر ( حدود 3000 مايل ) قطر دارد . از آنجا كه عطارد بسيار به خورشيد نزديك است . كنار سطح آن كه رو به خورشيد است بسيار داغ است ( حدود 700 درجه كلوين ) . سطح عطارد ، خاكستري تا نارنجي بوده و پوشيده از دهانه است . عطارد نام خداي افسانه اي است كه بسيار سريع مي رود .

زهره يا ناهيد :

دومين سياره از خورشيد و نزديك ترين همسايه زمين است . اين سياره تقريباً به اندازه زمين است و قطر آن كمي بيش از 12000 كيلومتر (7300 مايل ) مي باشد . زهره ، جو بسيار ضخيمي دارد كه بيشتر  شامل باران گوگردي و دي اكسيد كربني است . از آنجا كه جو ناهيد براي انسان بسيار سمي ست ، ما نمي توانيم آنجا نفس بكشيم . اين جو باعث شده كه سطح ناهيد قهوه اي – زرد  رنگ باشد . همچنين اين جو باعث به دام انداختن گرما ( پديده گلخانه اي ) شده و از اينرو و سطح ناهيد آنرا داغ ترين سياره منظومه شمسي با گرماي حدود 750 درجه كلوين كرده است . ناهيد بسيار آرام به دور خورشيد ( هر 243 روز يك بار ) . نام آن از خداي عشق رو مي گرفته شده است .

زمين :

داراي قطر كمي بيشتر از 12000 كيلومتر است  . اين سياره به علت دارا بودن آب مايع ،. وجود حيات و حركات صفحات زمين فعال بر سطح آن با ساير سيارات فرق مي كند . زمين هر 24 ساعت يكبار به دور خود و هر 365 يكبار به دور خورشيد مي چرخد . زمين يك قمر دارد .

مريخ :

كمي بزرگتر از نصف زمين است و قطري برابر با 6790 كيلومتر دارد . 687 روز طول مي كشد تا يكبار به دور خورشيد بچرخد . سرعت چرخش آن بهدور خودش تقريباً مانند زمين است و در حدود 6/24 ساعت است . مريخ جو بسيرا نازكي دارد كه بيشتر از دي اكسيد كربن تشكيل شده است .سطح آن بسيار سرد و پوشيده از دهانه ها ، آتشفشانها و دره هاي بزرگ است . مريخ قرمز رنگ است و دو قمر دارد . نام آن از خداي جنگ رومي گرفته شده است .

مشتري :

بزرگترين سياره منظومه شمسي با قطر 142980 كيلومتر و بيش از 11 برابر زمين است . اين سياره هر 12 سال يكبار به دور زمين و هر 10 ساعت يكبار به دور خودش مي چرخد. سطح آن از گاز پوشيده شده ( و عمدتاً هيدروژن ) بطوريكه اگر روي آن تنشينيد ، در آن فرو مي رويد .مشتري احتمالاً هسته اي متشكل از هيدروژن فلزي و سنگ دارد ، اگر چه شاهد اين مطلب مسائل نظري است . بخش گازي خارجي مشتري به دو نوار ابري سفيد – زرد – قرمز و قهوهاي تقسيم مي شود . مشتري حداقل 16 قمر دارد . نام از نام خداي عالي بهشت گرفته است .

زحل :

به خاطر سيستم سه حلقهاي اش شناخته شده است . زحل سياره اي بزرگ با 120536 كيلومتر و كمي كوچكتر از مشتري است . اين سياره هر 12 سال يكبار به دور خورشيد مي گردد و در هر بيش از 10 ساعت يكبار به دور خودش مي چرخد . مانند مشتري زحل نيز عمدتاً از گاز و هسته اي سنگي – هيدرو فلزي تشكيل شده است .سطح زحل نواري به نظر مي رسد و داراي رنگ قهوه اي – زرد است . حلقه هاي زحل احتمالاً از ذرات كوچك يخ و سنگ تشكيل شده اند . زحل حداقل 20 قمر دارد و نام آن از نام خداي زراعت رومي گرفته شده است .

اورانوس :

سياره اي با قطر 51118 كيلومتر و 4/4 برابر بزرگتر از خورشيد است اين سياره به آرامي بهدور خورشيد مي گردد ، بطوريكه 84 سال طول مي كشد كه يك دور خود را كامل كند ، در حاليكه هر 17ساعت يكبار به دور خودش مي چرخد . اين سياره با لايه هاي ضخيم گازي پوشيده شده و داراي رنگ نسبتاً يكنواخت سبز – آبي است . اورانوس حداقل 15 قمر دارد و توسط يك سيستم 9 حلقه اي احاطه شده است نام آن از نام خداي ديگري از روم كه پدر مشتري است گرفته شده است .

نپتون :

كمي كوچك تر از اورانوس و داراي قطري در حدود 49500 كيلومتر است . اين سياره هر 165 سال يكبار به دور خورشيد و هر 16 ساعت يكبار به دور خودش مي چرخد . بهنظر مي رسد جو آن آبي باشد و بوسيله سيستم هاي طوفاني آبي پر رنگ بزرگ علامت گذاري شده باشند . اين سياره توسط 5 سيستم حلقه اي و حداقل 8 قمر پوشيده شده است . نپتون نام خداي رومي اقيانوس است.

پلوتون :

   روش كار:  

1ـ با دانش آموزان درباره 9 سياره منظومه شمسي بحث كنيد . با تغيير دادن مسير بخص به سمت كاربرگ و عكس سيارات ، بعضي حقيق درباره سيارات را بررسي كنيد . با جدول منظومه شمسي به دانش آموزان كمك كنيد كه كه محل سيارات مختلف را پيدا كنند و مدار آنها را بفهمند ، بچه ها با اين كار بايد موارد زير را به خوبي درك كنند:

عطارد يا تير نزديك ترين سياره به خورشيد است كه خيلي هم بزرگ نيست .

ناهيد يا زهره جو بسيار شبح مانندي  دارد كه باعث شده اين سياره داغ ترين سياره منظومه شمسي باشد زمين يكي از سياراتي ست كه بخاطر آب ، جنگل و حيات خود شناخته شده است . مريخ تقريباً هم اندازه زمين است .

مشتري ، بزرگترين سياره منظومه شمسي ست كه تنها از سنگ ساخته نشده بلكه در بخشهايي نيز گازي است .

زحل بخاطر حلقه هايش شناخته شده است و مانند مشتري بيشتر گازي ست تا سنگي .

اورانوس چند حلقه دارد و آنهم گازي است.

نپتون چند حلقه دارد و آنهم سياره گازي است .

پلوتون سياره اي خاكي كه تنها يك قمر دارد و بسيار از خورشيد دور است .

2ـ از دانش آموزان بخواهيد سياره ها ي روي كاربرگ را رنگ آميزي كنند . توجه كنيد كه سيارات داراي مقياس نيستند . از دانش آموزان بخواهيد عكس ها را بريده و بيرون بياورند و آنها را بالاي سياره صحيح خود در جدول منظومه شمسي قرار دهند.

3ـ از دانش آموزان بخواهيد از گل رس يا خمير بازي براي ساختن مدلهاي سيارات استفاده كنند . از آنها بخواهيد مدلهايي بسازند كه اندازه واقعي سيارات را مطابق با جدول منظومه شمسي نشان دهد . شايد بخواهيد نمونه هاي آنها را روي خلال دندان قرار دهيد .

چطور خمير بازي دست كنيم

مواد لازم : - 250 ميلي ليتر آرد – 125 ميلي ليتر نمك – 5 ميلي ليتر خامه تارتار ( جرم دندان ) – 250 ميلي ليتر آب – حدود 2/1 ميلي ليتر رنگ خوراكي و حدود 2/1 ميلي ليتر نفت