|
چرخه هستي – منظومه شمسي (5)
قبل
از آزمايش
|
دانش آموزان مقياس نمونهاي از منظومة شمسي مي
سازند.
|
|
اهداف:
●
رسم فواصل نسبي سيارات از خورشيد
●
تحقيق درباره اينكه چگونه برخي از سيارات نامگذاري شدند.
لغات:
غولهاي گازي – سيارات – منظومه شمسي – خاكي
مواد لازم:
●
كاربرگ – خط كش
|
|
 |
پيش زمينه:
كشف سيارات از هزاران سال پيش شروع شد. تا سال 1700 اعتقاد بر
اين بود كه همه چيز به دور زمين ميچرخد. فيلسوف ها و
دانشمندان جديد، مشاهده كردند كه چند جسم روشن در آسمان مانند
ستاره ها موقعيت خود را حفظ نميكنند. آنها همچنين مشاهده
كردند كه اين اجسام در نوار نازكي در آسمان كه هم اكنون منطقه
البروج ناميده ميشود حركت ميكنند. اين اجسام عاقبت سياره
ناميده شدند كه از كلمة يوناني «سرگردان» ريشه ميگيرد.
يوناني ها و روماني ها سيارات را با خدايان ارتباط دادند. تير
عطارد كه سريعترين سياره است نام خداي تند پا و سريع يوناني ها
را به خود گرفت. ناهيد يا زهره به نام الهه عشق نامگذاري شد،
زيرا قبل از طلوع و غروب خورشيد بسيار درخشان است.
مريخ نام الهة جنگ را به خود گرفت زيرا داراي درخشش قرمز بود و
در آسمان شب با وقار مي درخشيد. مشتري، بزرگترين سياره بود كه
نام خداي خدايان را گرفت. زحل يا كيوان به نظر به آرامي حركت
مي كرد. از اين رو نام جد خدايان را گرفت. اين سيارات، سياراتي
بودند كه مردم هم ميتوانستند آنها را ببينند. ساير سيارات
مانند اورانوس، نپتون، پلوتون تا هنگام اختراع تلسكوپ كشف نشده
بودند.
برخي مورخين ثبت كردند كه پنج سيارة در حال حركت بعلاوه خورشيد
و ماه، ممكن است عامل احترام ويژه اي كه بسياري از فرهنگ هاي
براي عدد هفت دارند، باشد. در اروپا اين عدد، عدد ايام هفته
شد. يكشنبه روز خورشيد، دوشنبه روز ماه سه شنبه روز زحل است،
چهار روز ديگر به نام خدايان اسكانديناوي (وايكينگ) كه شبيه به
خدايان يونان است، نامگذاري شدند، شنبه نام خداي تيو كه همان
خداي مريخ (خداي جنگ) است. چهارشنبه همان نام خداي تندپاي رومي
(عطارد) است. پنج شنبه همان نام خداي خدايان رومي (مشتري) و
جمعه همان نام خداي عشق (زهره) است.
روش كار:
1 –
شايد بخواهيد مشخصات اساسي سيارات را با كلاس دوره كنيد. از اين
لحاظ، دانش آموزان بايد قادر باشند كه سيارات را به ترتيب
فاصلهشان از خورشيد نامگذاري كنند و سيارات خاكي و گازي را از
هم تشخيص دهند. از اطلاعات جدول زير براي راهنمايي دانش آموزان
استفاده كنيد.
|
اطلاعات سياره اي جدول 1
|
|
تعداد ماهواره |
فاصله از خورشيد |
دماي حداكثر سطح |
دماي حداقل سطح |
قطر |
سياره |
|
0 |
109 × 0579/0 |
400 + |
170 - |
4880 |
عطارد |
|
0 |
109 × 1082/0 |
480 + |
؟ |
12100 |
ناهيد |
|
1 |
109 × 1496/0 |
50 + |
53 - |
12740 |
زمين |
|
2 |
109 × 2279/0 |
29 - |
؟ |
6794 |
مريخ |
|
> 16 |
109 × 7783/0 |
148 - |
؟ |
143200 |
مشتري |
|
> 20 |
109 × 427/1 |
178 - |
؟ |
120000 |
زحل |
|
> 5 |
109 × 87/2 |
214 - |
؟ |
51800 |
اورانوس |
|
> 8
|
109 497/4 |
218 - |
؟ |
49500 |
نپتون |
|
0 |
109 × 9/5 |
330 - |
؟ |
2500 |
پلوتون |
نكته
اينكه دما مشتري تا نپتون، دماهاي سطحي ميانگين هستند.
|
اطلاعات سياره اي – جدول 2 |
|
حلقه ها |
مركزيت |
حركت وضعي (روز) |
حركت انتقالي (روز) |
انحراف محور |
جرم سياره |
سياره |
|
0 |
21/0 |
59 |
88 |
- |
054/0 |
عطارد |
|
0 |
01/0 |
243 |
7/224 |
- |
82/0 |
ناهيد |
|
0 |
02/0 |
24 |
365 |
23 |
1 |
زمين |
|
0 |
09/0 |
24 |
687 |
24 |
11/0 |
مريخ |
|
1 |
05/0 |
10 |
12 |
3 |
318 |
مشتري |
|
7 |
06/0 |
11 |
29 |
27 |
95 |
زحل |
|
10 |
05/0 |
5/15 |
84 |
98 |
15 |
اورانوس |
|
4 |
01/0 |
16 |
165 |
50 |
17 |
نپتون |
|
0 |
25/0 |
5/6 |
248 |
9 |
9/0 |
پلوتون |
2 –
در اين فعاليت، دانش آموزان فواصل نسبي سيارات از خورشيد را
تعيين كرده و آنها را در نقاشي نشان مي دهند. از آنها اعداد نسبي
تا واقعي فواصل منطومه شمسي پرسيده ميشود. بنابراين نقاشي هاي
آنها صحيح خواهد شد. اگر فواصل به سانتيمتر تبديل شود. مدل بهتري
به وجود مي آيد. ممكن است دانش آموزان در فهم اين موضوع مشكل
پيدا كنند، پس توضيح مناسب داده شود. ميتوانيد از دانش آموزان
بخواهيد در گروه هاي دو يا سه تايي كار كنند و مشكلات را با هم
در ميان بگذارند. به ياد داشته باشيد از دانش آموزان بخواهيد از
خورشيد شروع كنند و اعداد را نسبت به آن گرد كنند.
در
ابتدا از 109 كيلومتر از فواصل كم كنيد، زيرا وقتي شما چيزهاي
يكساني را مقايسه مي كنيد. و همگي عدد هستند، ميتوانيد از آن
صرف نظر كنيد. از دانش آموزان بخواهيد 109 كيلومتر كم كنند و سپس
به ساير اعداد نگاه كنند و آنها را گرد كنند.
اگر
دانش آموزان با سيستم خط كش متري آشنا نيستند، ميتوانيد اصول
سانتي متر و ميليمتر را بررسي كنيد. استفاده از ميليمتر به جاي
سانتيمتر آسانتر است، بخصوص وقتي ميخواهيد نقاشي را در يك برگه
جاي دهيد. هرچند اگر كاغذ بزرگتري داريد، مشكلي به وجود نخواهد
آمد. شما همچنين ميتوانيد تصوير نقاشي شده از سيارات را در يك
برگه جاي دهيد. اگر از دانش آموزان بخواهيد كه فواصل را به دو
تقسيم كنند. اگر بلد نيستند چنين كاري انجام دهيد، به آنها كمك
كنيد و پاسخ ها را بدهيد. اين امر به آنها كمك مي كند كه بفهمند
چرا بايد تقسيم را بياموزند. اگر دانش آموزان از سانتيمتر
استفاده كنند، نقاشي در يك برگ جا نميگيرد.
|
