زمين ساخت ورقه اي –
زمين لرزه ها
"" 1 ""
آزمايش
اهداف:
-
كشف اينكه زلزله، باعث انواع متفاوت لرزش ها ميشود.
-
مقايسه شدت هاي متفاوت زمين لرزه ها
لغات:
-
زمين لرزه
-
متوسط
-لرزش
-فشار
-قوي
-ضعيف
مواد:
-
اسباب بازي براي ساختن مدل خانه ها
-
مسيرهاي تكان دهنده اوليه
زمينه:
زمين لرزه ها به
سختي براي يكبار اتفاق ميافتد، پيش لرزه ها يا زلزله هاي كوچكتر كه قبل از
تكان اصلي اتفاق ميافتد، يك پس لرزه هر زلزله اي مي باشد كه بعد از زلزله
اصلي اتفاق ميافتد. مردم در حال تكان در طي يك زلزله ايجاد شده توسط انرژي
آزاد شده، حس ميكنند كه حركت توسط يك شكستگي در پوسته زمين يا خارجي ترين
قسمت گوشته ايجاد شده است. وقتي شما يك زلزله با پاره شدن دستتان مقايسه
مي:نيد، شكستگي مثل پاره شدن دست است اما آنچه كه شما ميشنويد ياحس
ميكنيد، امواج صدايي ميباشد كه در طي اتمسفر حركت ميكند. هرچه انرژي
بيشتر آزاد شود، زلزله بزرگتر خواهد بود. سپس انرژي به صورت امواج لرزه اي
حركت ميكند. امواج لرزه اي به صورت امواج فيزيكي در نظر گرفته ميشوند و
نيازمنديش اين است كه از درون يك ماده حركت كند. ميتواند به طرق مختلفي
حركت كند، اما راههاي اصلي امواج اوليه هستند
(P,Push-Pull)
و امواج
ثانويه (برشي و
S)
ميباشند. يك موج از يك ماده عبور ميكند، زمانيكه يك نيرو بر
روي آن ماده وارد ميشود و ماده در مقابل فشار مقاومت ميكند، براي مثال
زماني كه شما صحبت ميكنيد، صداي شما يك حجمي از هوا را مورد فشار قرار
ميدهد. يكي از خصوصيات هوا (وو تنها خصوصيتي كه هوا دارد و ديگر مواد
ندارند) كه هوادر مقابل فشرده شدن به حجم كوچكتر مقاومت ميكند. وقتي صداي
شما اين حجم از هوا را تحت فشار قرار ميدهد، مقاومت آن روي حجم هاي مجاور
هوايي منعكس ميشود. اين حجم ها نيز مقاومت ميكنند و به هواي مجاور خود
منتقل ميكنند، كه باعث توليد امواج فشاري ميشوند كه از تمام حجم هاي
هوايي بين دهان شما و شخصي كه صداي شما را ميشنود منتقل ميشود
امواج لرزه اي ميتواند باعث زلزله هاي ضعيف، متوط وقوي شوند.
روش ها:
1 – قبل از آزمايش، ميزهاي تكان دهنده اويه را بسازيد. به اندازه كافي
واحدها را بسازيد تا دانش آموزان در گروه هاي 2 يا 3 نفري روي آن كار كنند.
اينجا دستور كاري وجود دارد
مواد:
8
ميخ ميله اي طويل، 4 نوار لاستيكي ضخيم و قوي
مهره
جعبه
مقوايي با در
نخ
سرپوش ظرف پلاستيكي
دستور العمل:
A:
يك بخش از در جعبه مقوايي ببريد بنابراين با درون جعبه مقوايي مطابق
خواهد بود (شكل زير)
B:
4 ميخ ريز پهن برداريد و آنها را از داخل جعبه مقوايي وارد كنيد
بنابراين ميله ها از جعبه بيرون ميافتند. 4 ميخ ريز پهن باقيمانده را
درون در بريده شده ميله وارد كنيد. مطمئن شويد كه ميخ ريز پهن مستقيماً
در لبه نيستند چون باعث مي شود كه در زماني كه كشيده ميشود پاره شود
C:
نوارهاي پلاستيكي را به (brad)
هاي درون جعبه مقواي ببنديد. انتهاي ديگر نوارهاي لاستيكي را به ميخ
ريز پهن از در بريده ببنديد. در را داخل جعبه بگذاريد.
D:
چندين مهره را در ظرف در بالا قرار دهيد. مهره ها را در ظرفشان زير در
پوش جعبه مقوايي در جعبه قرار دهيد تا اجازه حركت آزادانه آن را در
زماني كه پايين يا بالاست بدهد
E: يك سوراخ كوچك در يك انتهاي جعبه بگذاريد. يك تكه از نخ را به يك
انتهاي درپوش وصل كنيد طرف ديگر نخ را وارد سوراخ جعبه كنيد. اين درپوش
را حركت خواهد داد. فراموش نكنيد كه يك گره در انتهاي نخ در جايي كه از
جعبه بيرون ميآيد، ببنديد. اين باعث جلوگيري از به عقب رفتن آن
ميشود. ميز تكان دهنده اوليه شما كامل ميباشد
2 – با كلاس اين موضوع را بحث كنيد كه زمين در طي يك زلزله تكان
ميخورد. توضيح دهيد كه تكان زماني ايجاد ميشود كه فشار در قسمت خارجي
زمين جمع ميشود و خودش را آزاد ميكند
3 – در مورد كلماتي نظير ضعيف، متوسط و قوي با دادن مثال از اشياء آنها
بحث كنيد. ضعيف به زلزله اي بر ميگردد كه تكان زيادي را باعث نميشود.
متوسط ممكن است زماني باشد كه يك خانه ميلرزد و اشياء ممكن است از
قفسه ها بيافتند. قوي زماني است كه يك خانه به طور زيادي ميلرزد و
باعث ميشود كه اشياء زيادي بيافتند
4 – دانش آموزان را به گروههاي 2 يا 3 نفري تقسيم كنيد. به هر گروه يك
ميز تكان دهندة اوليه بدهيد. دانش آموزان را با ايجاد يك زلزله ضعيف،
متوسط وقوي آشنا كنيد. يك زلزله قوي زماني اتفاق ميافتد كه دانش
آموزان نخ را به هر طريقي به بيرون ميكشند. يك زلزله ضعيف زماني اتفاق
ميافتد كه آنها به زحمت نخ را كمي به بيرون ميكشند. و يك زلزله متوسط
بين يك نوع ضعيف و قوي وجود دارد. از آنها بخواهيد كه اينها چند بار
قبل از مرحله پنجم تكرار كنيد
5 – دانش آموزان را راهنمايي كنيد تا يك خانه يا شهر روي دستگاه تكان
دهنده بسازند، از اسباب بازي هاي كه به شما اهدا شده يا از بچه ها
خواسته ايد كه از خانه بياورند، استفاده كنيد. به دانش آموزان اجازه
ندهيد ساختمانها را خيلي بزرگ يا خيلي سنگين كه اجازه تكان خوردن به
دستگاه را ندهد، بسازند. به آنها آموزش دهيد كه آنچه كه در يك زلزله
قوي، متوسط و ضعيف اتفاق ميا فتد را مشاهده كنند. مطمئن شويد كه آنها
هر ساختمان را سه بار درست ميكنند تا عملكرد هركدام از تكان ها را روي
هر ساختمان مشاهده كنند. بعد از آزمايشات، از آنها بخواهيد كه آنچه كه
اتفاق افتاده را تشريح كنند
6 – اين تمرين به دانش آموزان كمك ميكند كه لرزش زمين در طي يك زلزله
را بفهمند، و حتي بفهمند كه خانه هايي كه خيلي محكم به زمين چسبيدهاند
نيز اين حالت را تجربه خواهند كرد. به علاوه ساختمانها ممكن خرابي را
در طي يك زلزله به خصوص تجربه كنند اما نه در طي همه آنها. زيرا هر
زلزله خصوصيت و صفات ويژه خودش را دارا ميباشد
7 – مطمئن شويد كه شما زياد روي آسيب ناشي از زلزله تأكيد نميكنيد،
شما نميخواهيد كه دانش آموزان را بترسانيد. اين زمان خوبي خداهد بود
كه رويه مدرسه خود را در طي زلزله يا ديگر بلايا بحث خواهيد كرد. اگر
مدرسه شما طرحي ندارد، شما ممكن است ميل داشته باشيد كه با مقامات محلي
تماس بگيريد
8 – با دانش آموزان بحث كنيد كه آنها در زمان يك زلزله چه بايد بكنند.
آنها بايد آرام باشند. آشفتگي و وحشت زدگي هيچ كمكي در آن موقعيت
نميكند. قضاوت كنيد كه آيا همان جا بمانند يا بروند. بيشتر مردم زماني
كه وارد يا خارج ساختمان مي شوند، صدمه ميبينند، اما در موقعيت هاي
ديگر، امنيت در چند قدمي شماست. شدت لرزش و حس بزرگي آسيب بايد قبل از
حركت ارزيابي شود. به دانش آموزان بياموزيد كه هر زلزله ممكن است
متفاوت باشد، و اطلاع از پاسخ هاي متفاوت ضروري مي باشد. اگر شما صداي
شكستن شيشه ميشنويد، سرتان را از شيشه برگردانيد
اگر در بيرون هستيد، از ساختمانها و خطوط نيرو فاصله بگيريد.
اگر داخل هستيد، در زير يك ميز سنگين يا ميز تحرير قرار بگيريد.
اين مهم است كه به ياد داشته باشيد كه از مهارت هاي تفكر در زمان بحران
در طي يك زلزله استفاده كنيد. چه يك زلزله، آتشفشان يا چه هر خطر
(تصادف)، مراحل معيني وجود دارد كه هر كسي بايد درنظر بگيرد. در يك
حادثه بزرگ، شما مجبوريد كه با هرچه در دسترس داريد، كاري انجام دهيد،
انسانها به نظر ميرسد كه قدرت زيادي در مقابل حوادث دارند. آنها تمايل
دارند كه به هم متصل شوند و بلايا باعث ميشوند كه مردم بفهمند كه چقدر
زندگي ها بي اهميت هستند، زماني كه طبيعت تصميم ميگيرد كه مقاومت آنها
را درهم بشكند. اما در بعد از هر بحران هميشه اين موضوع خوب است كه
بگوئيم ما هر كاري قبل از اينكه حادثه اتفاق بيافتد، انجام داديم،
آمادگي يك مهارت ميباشد كه تنها در بلايا استفاده نمي شود، بلكه در هر
بحران كوچك هر روزه استفاده ميشود
