تكتونيك صفحه
اي-
زمين لرزه
"" 3 ""
بعد از آزمايشگاه
اهداف
تا چه عمقي مي توان براي اكتشاف زمين را حفاري كرد؟
محل هايي كه زمين لرزه رخ داده است تعيين كنيد.
دانش آموزان بوسيله كاغذ يك مدل تكتونيك صفحه اي بسازيد.
لغات
1) هسته
2) پوسته
3) حفاري
4) زمين لرزه
مواد لازم
- صفحات كاغذي
- مداد رنگي
زمينه
دانشمندان تعيين كردند كه مركز زمين در عمق 6371 كيلومتري زير سطح زمين
قرار دارند اما چگونه مي توان اين موضوع را تعيين كرد. بيشتر مردم ممكن است
پاسخ دهند كه دانشمندان مي توانند بوسيله ماشين آلات زمين را حفاري كنند.
اين در حالي است كه دانشمندان با ماشين آلات مجهز فقط مي توانند 20 كيلومتر
از زمين را حفاري كنند كه عمق زيادي در مقايسه با زمين نيست. بيان ديگر ما
مي توانيم فقط بخش بالايي پوسته زمين را حفاري كنيم. دماي بالا و فشار زياد
در داخل زمين باعث مي شود كه حفاري با مشكل مواجه شود
زمين لرزه ها بوسيله
حركات ناگهاني و شكستن تودة سنگي در امتداد گسل هاي قديمي ايجاد مي شوند.
نقطه اي از گسل كه جابجايي از آن نقطه شروع مي شود مركز لرزه يا كانون زمين
لرزه مي نامند. نقطه اي كه در سطح زمين كه مستقيماٌ در بالاي كانون زمين
لرزه قرار دارد كانون سطحي زمين لرزه گويند. اين موضوع بسيار مهم است كه
دانش آموزان شما بدانند كه زمين لرزه ها در سنگ هايي اتفاق مي افتد كه تحت
تنش بوده اند. اين تنش در سنگ تا زماني كه از توان مقاومت سنگ متجاوز نشده
است ذخيره مي شود. با شكستن واقعي (زمين لرزه) انرژي آزاد مي شود اين انرژي
بصورتامواج لرزه اي حركت
مي كند
امواج لرزه اي كه
بوسيله يك زمين لرزه توليد مي شود مي تواند در يك لرزه نگار ضبط و اندازه
گيري شود. تغيير امواج بوسيله يك زلزله شناس صورت مي گيرد و مي تواند نشان
دهنده خصوصيات بخش هاي زيرين باشد. امواجي كه بوسيله زمين لرزه ها توليد مي
شوند در سراسر زمين توزيع مي شوند و باعث آشكار شدن سيماهاي متفاوت بخش هاي
دروني معين مي شود. الگو هاي آنها مي تواند نشان دهنده سيماهاي داخلي زمين
باشد و مي توان با استفاده از آنها تصاويري از بخش هاي دروني زمين بدست
آورد. زمين لرزه ها حالت هاي مختلفي از امواج لرزه اي را توليد مي كنند. دو
نوع اصلي آن شامل نوعP
(فشار/ كشش، فشارش يا اوليه) و نوع
S
(برش يا ثانويه) است اين دو نوع بيشترين نقش اصلي دارند كه بايد شناخته
شوند. امواج P
نسبت به امواج S
سريع هستند به امواج S
نمي توانند از محيط هاي مايع بگذرند، امواج
P
مي تواند در محيط هاي مايع و جامد حركت كنند. هر دوي اين امواج سرعت بيشتري
در سنگ هاي چگالتر و سرعت كمتري در محيط هاي مذاب تر دارند. اين دو حقيقت
اصلي و ساير نشانه ها به زمين شناسان و زلزله شناس ها براي تفسير ساختارهاي
دروني زمين كمك مي كند. براي مثال وقتي امواج
S
به لرزه نگار نرسد اين موضوع مي تواند نشان دهنده يك لايه مذاب در آن بخش
از زمين باشد كه ما آن را به عنوان هسته بيروني مي شناسيم
رويه
1) دانش آموزان بايد ياد بگيرند كه زمين لرزه ها فقط در بخش هاي بيروني
زمين تشكيل مي شوند يك تصوير از زمين در تابلو كنيد و از سمت راست بنوسيد
هسته
دروني A = 1200 Km
هسته
بيروني B = 2200
Km
جبه
C
= 2900 Km
پوستهD
= 7-100Km
از
دانش آموزان بپرسيد كه چه چيزي درباره ضخامت زياد بخش دروني زمين در مقايسه
با بخش بيروني دارد. دانش آموزان داوطلب به پاي تابلو بيايند و يك نقطه
مجهولي را در روي تصوير نشان دهند كه مي
توان تا آن نقطه حفاري كرد
2) از دانش آموزان بپرسيد كه چطور دانشمندان اطلاعاتي از داخل زمين دارند.
شرح دهيد كه دانشمندان با استفاده از الگوي امواج لرزه اي حاصل از زمين
لرزه ها مي توانند لايه هاي دروني زمين را مشخص كنند. لزوم زيادي ندارد كه
جزئيات را توضيح دهيد فقط اين ذهنيت را بر طرف كنيد كه مي توان تا مركز
زمين حفاري كرد.
3) شما مي توانيد از دانش آموزان بخواهيد يك مدل كاغذي تكتونيكي داخل زمين
را بسازيد. دانش آموزان را راهنمايي كنيد تا مشابه دياگرام لايه هاي مختلف
را گويا كنند. بر چسب هاي عمق شامل موارد زير است.
جبه
C = 2900 Km
هسته دروني
A = 1200 Km
هسته بيروني
B = 2200 Km
پوسته
D =71
Km
