قبل از آزمایش
اهداف:
مهارت هاي
بررسی
نقشه
كاربردهاي نقشه
لغات:
زمين شناسي
كره
راهنما
نقشه
جهت يابي
توپوگرافي
مواد:
صفحه كار
نقشه هاي توپوگرافي و راهنما ها
كره برجسته فيزيوگرافي
موضوع:
جغرافي دانش مطالعه موقعيت اشيايي مثل كوهها، گروه هاي فرهنگ انساني
يا حتي جمعيت پروانه هاست. موقعيت ميتواند در زمين يا در فضا باشد.
نقشه ها از ابزارهاي ضروري جغرافي هستند. نقشه ها تصاويري از سطح
زمين هستند براي مثال نقشه هاي توپوگرافي موقعيت و شكل كوه ها، دره
ها و دشت ها و شبكه آبراهه ها و رودخانه ها و عوارض دست ساز بشر را
نشان ميدهند.
گردشگران نقشه هاي توپوگرافي به خصوص براي جاهايي كه فاقد جاده هاي
علامت گذاري باشند استفاده ميكنند. زمين شناسان براي يافتن رخنمون
سنگ هاي مختلف نيازمند به نقشه هاي توپوگرافي هستند. مثالهاي ديگر
شامل نقشه هايي هستند كه اشكالي مثل جنگل ها، چمن زارها، درختزارها،
توندرا، چراگاه، كف اقيانوسها و رسوبات اقيانوسي را نشان ميدهند.
نقشه هاي هواشناسي كه نشان دهنده اقليم، آب و هوا و باد و انواع نقشه
هاي محيط زيستي. نقشه هاي محيط زيست ميتوانند تاثير انسان بر محيط
زيست را نشان دهند. هواشناسان، اقيانوس شناسان، جغرافيدانان و طراحان
شهر و بسياري مشاغل ديگر شديداً نيازمند به اين نقشه ها و موضوعات
پيش بيني شده در آنها هستند.
نقشه كشي علم ترسيم نقشه است، كه دانش چگونگي تصويركردن اجسام روي يك
صفحه كوچك است. نقشه ها كوچكتر از منطقه مربوطه بوده در حاليكه
كاربردي هستند يك نقشه از شهر خودتان به بزرگي شهر تصوير كنيد!
فواصل روی نقشه كوچكتر از فواصل واقعي هستند. رابطه بين فواصل روي نقشه و فواصل
واقعي، مقياس نقشه ناميده مي شود. نقشه هاي توپوگرافي دو مقياس
دارند. يك مقياس ميلهاي كه فواصل جغرافي را نشان ميدهد. علاوه بر
آن يك مقياس كسري نيز دارند كه به صورت يك نسبت است. اين نسبت نشان
ميدهد كه چگونه يك واحد روي نقشه برابر با چند واحد (اندازه گيري)
روي زمين است. براي مثال مقياس 100000 : 1 به اين معني است كه يك
اينچ روي نقشه برابر با 100000 اينچ در دنياي واقعي است. اين مقياس
را ميتوان با واحدهاي مختلف مثل اينچ، سانتي متر هر فرت به كاربرد،
چنين مقياس بزرگي يك ناحيه بزرگتر را پوشش مي دهد. براي مثال يك نقشه
با مقياس 24000 :1 يك ناحيه كوچكتر را نشان ميدهد.
در حاليكه يك نقشه با مقياس 1000000 : 1 ناحيه خيلي
بزرگي را تحت پوشش قرار ميدهد.
راهنماي نقشه سمبل هاي به كار رفته در نقشه را توضيح ميدهد. نقشه
هاي توپوگرافي. يك سري سمبل هاي ساده استاندارد براي نشان دادن
عوارضي مثل رودخانه ها، ساختماني و جاده ها دارند. اين سمبل ها از
كشوري به كشور ديگري ممكن است متفاوت باشند. سازمان نقشه برداري
ايران سمبل هايي را كه در صفحه با عنوان «سمبل هاي نقشه هاي
توپوگرافي» آمده اند را به كار ميبرد.
هم چنين در يك نقشه طول و عرض جغرافيايي در يك گوشه نشان داده
ميشوند. عرض جغرافيايي در سمت چپ و راست و طول جغرافيايي در بالا و
پايين نمايش داده ميشوند. در نقشه هاي سازمان زمين شناسي ايران طول
و عرض جغرافيايي به صورت درجه، دقيقه (60 دقيقه = يك
درجه) و ثانيه (60 ثانيه = 1 دقيقه) كه به
صورت ً56 َ34 ْ34 است نمايش داده ميشود.
روش:
1
–
با دانش آموزان درباره اينكه برجستگي ها چگونه روي نقشه هاي دو بعدي
نمايش داده ميشوند بحث كنيد. فقط نقشه هاي توپوگرافي يا نقشه هاي
سايه دار نشان مي دهند كه سطح زمين مسطح نيست. نقشه هاي ديگري نيز
وجود دارند كه برجسته هستند اما آنها سه بعدي هستند. فوايد نقشه ها
به شرح زير ميباشند. 1 – كوچكتر كردن يك ناحيه بزرگ در عين حال كه
قابل فهم باشد.
2 –
به عنوان ابزاري براي طراحي سدها، بزرگ راه ها، توسعه شهرها، 3 –
براي پيدا كردن راه در مناطق ناآشنا. 4 – نشان دادن مكانهاي مهم.
3
–
درباره انواع مختلف نقشه ها با دانش آموزان بحث كنيد. يك نقشه تصويري
از سطح زمين است. كره نيز نوعي نقشه است. انواع مختلفي از نقشه ها
مثل نقشه هاي توپوگرافي، راهها، سياسي و آب و هوا را نشان دهيد. يك
نقشه برجسته را به دانش آموزان نشان دهيد. و بگوييد كه همه نقشه ها
الزاماً دو بعدي نيستند. مي توانيد درباره يك نقشه بحث كنيد كه وقتي
با ماشين گم شده بوديد به شما براي پيدا كردن راه كمك كرده است. با
آنها صحبت كنيد.
4–
جهت يابي با نقشه را با دانش آموزان مرور كنيد. كه شمال جهت هاي
جغرافيايي از شمال، جنوب، شرق، غرب، است. تقريباً در تمام نقشه ها
شمال به سمت بالا است. از روي ترتيب قرار گرفتن راهنما ميتوان بالاي
نقشه ها را پيدا كرد. درباره ساير اجزاي راهنماي نقشه بحث كنيد. سمبل
هاي نقشه هاي توپوگرافي را به آنها نشان دهيد.
5–
صفحات كاري را به دانش آموزان بدهيد سپس جواب ها را با آنها مرور
كنيد.
جواب ها: 1 – نقشه راه ها، نقشه اي است كه استانها و راه هاي اصلي
را نشان ميدهد.
2 – كره، كره تصويري واقعي تر از زمين است. 3 – نقشه جهت يابي، نقشه
اي از اقيانوسهاست كه معمولاً مسافت هاي كشتيراني را نشان مي دهد. 4
– نقشه توپوگرافي، ارتفاع ها را نشان ميدهد. 5 – نقشه زمين شناسي،
با رنگ هاي متفاوت معمولاً جنس سنگ هاي مختلف را نشان ميدهد. 6 –
راهنما
