تعاريف آتشفشان (Volcano) عبارت از دستگاه و يا ساختمان زمين شناسي است كه از طريق آن مواد مذاب و گازي و در مواردي همراه با قطعات جامد از اعماق به سطح زمين راه يافته و تجمع اين مواد در محل خروج تشكيل بر جستگيها‌‌يي بنام آتشفشان مي نمايد. ماگما (Magma) ماگما  به مواد مذاب اساساً سيلكاته ماگما گفته مي شود. ماگما علاوه بر فاز مايع معمولاً حاوي مواد فرار (فاز گازي ) و يا جامد ( بلورها و قطعات ) ممكن است باشد گدازه (Lava)  ماگما و يا ماده مذاب خارج شده از آتشفشان را گويند. جريان گدازه اي (Lava flow) جريان گدازه اي  به مواد گدازه اي روان شده در سطح زمين كه گاه بصورت نهر و يا رودخانه اي از مواد مذاب جلوه مي نمايد , گفته مي شود حجره ويا اتاقک ماگمايي (Magma chamber) اتاقک ماگمايي به محل تجمع ماده مذاب و يا ماگما در اعماق زمين حجره ماگمايي اطلاق مي شود.گاه اين مجراي آتشفشاني حا لت استوانه اي داشته كه در صورت پر شدن از ماده مذاب و انجماد ايجاد ستون منجمد آتشفشاني   (Volcanic necks) مي نمايند. ابرخاكستر(Ash Cloud)  ابرخاكستر، ابري از جنس خاكستر است كه بعد از چند فوران آتشفشاني  در هوا تشكيل مي شود. دودكش(plug) دودكش(plug) دودكش ، راهي است كه ماگماي يك آتشفشان از درون آن عبور مي‌كند. دودكشهاي آتشفشاني گاه عبارت از شكستگي و يا محل بر خورد شكستگيها مي باشند. اگر در حالت اول شكستگي از ماگما پر شود, پس از انجماد تشكيل يك توده سنگ آذرين صفحه مانند ميدهد كه طبقات را قطع نموده اند و بدان دايك Dike)) گفته مي شود. در مواردي نيز ماده مذاب از طريق شكستگي ها بالا آمده و بموازات چينه بندي سنگها جايگزين مي شود. به اين گونه سنگهاي آذرين صفحه اي كه در بين لايه ها و به موازات آن ها تشكيل شده اند, سيل (Sill) اطلاق ميگردد. چنانچه ضمن جايگزيني ماده مذاب در بين چينه بندي بخش مركزي داراي تمركز بيشتري از مواد مذاب نسبت به طرفين بوده و تحدب بطرف بالا باشد در يان حالت به توده سنگهاي آذرين حاصل لاكوليت  (Laccolith) گفته مي شود.  پوسته (Crust) پوسته، خارجي‌ترين لاية سنگي زمين است. حجرة ماگمايي(Magma Chamber) اتاقک ماگمایی  حجرة ماگمايي حاوي ماگماي عميق و درون پوستة زمين است. دهانه آتشفشان (Volcanic crater) دهانه آتشفشان به محل خروج مواد آتشفشاني در سطح زمين دانه يا (Crater) گفته مي شود كه معمولاً بشكل قيف مانند در انتهاي دودكش آتشفشاني ملاحظه ميگردد مخروط آتشفشاني(Volcanic cone) به برجستگي و يا كوه مخروطي تشكيل كه بر اثر انتشار و تجمع مواد آذر آواري ( پيروكلاستيك ) و ياگدازه اي ( ويا هر دو ) در اطراف دهانه تشكيل ميگردد مخروط آتشفشاني گفته مي شود. مواد آذر آواري يا پيروكلاسلتيك به مواد آتشفشاني پرتاب شده در اثر فوران آتشفشاني ( لخته هاي مايع  نيمه مايع يا خميري و يا جامد ) اطلاق ميگردد . اين مواد ممكن است منحصراً از مواد آذر آواري تشكيل شده باشد كه در اين صورت بدان مخروط تفرايي (Tephra cone)و يا اساسا ً از مواد گدازه اي تشكيل يافته باشد كه بدان (Lava cone) و يا بالاخره تناوبي از مواد گدازه اي و آذر آواري ممكن است باشد كه به اينگونه آتشفشان ها كه معمولاً حالت لايه بندي نيز دارند استراتوولكان (Stratovolcan)گفته شده و مخروط آتشفشاني آنها از نوع مختلط يعني (Composite cone) مي باشد. فوران (Eruption)  به خروج و پرتاب مواد آتشفشاني ( گدازه به مواده آذر آواري و گازهاي آتشفشاني ) در سطح زمين فوران گفته مي شود. خروج مواد آتشفشاني مي تواند از دهانه مركزي آتشفشان و يا از طريق شكاف و احياناً گروهي از شكافها صورت گيرد. فوران هاي ماگمايي (Magmatic eruption) فوران  ماگمايي  به فورانهايي گفته مي شود كه نتيجه عملكرد مستقيم گازهاي ماگمايي و ماگما مي باشند. فوران هاي ناشي از بخار آب يا (Hydro eruption) فوران هاي ناشي از بخار آب  اين گونه فوران ها ناشي از بخار آب ثانوي بوده كه بواسطه گرم شدن آبهاي خارجي ( سطح الارض يا زير زميني) در تماس با ماگما بوجود مي آيد.چنانچه اين آب از منشاء آبهاي زير زميني باشد بدان  فراتيك  Phreatic مي گويند. دياترم (Diatreme) دياترم  دهانه هاي انفجاري است كه بواسطه انفجار گازي بوجود آمده و منشاء اين گازها ممكن است ماگمائي و يا ثانوي ( بواسطه بخار شدن آبهاي زير زميني بر اثر حرارت باشد) باشد, و در واقع بصورت دودكش هاي آتشفشاني پر شده از برش مي باشند و شكل حفره اي يا چاه مانند دارند. كا لدراها (Caldera) كا لدرا  به دهانهاي نسبتاً وسيع آتشفشاني گفته مي شود كه قطر آنها ممكن است به چندين كيلومتر برسد و شامل كا لدراهاي انفجاري , كا لدراهاي ريزشي و كا لدراهاي فرسايشي ميگردند. كا لدراهاي انفجاري  اين نوع كالدراها بواسطه انفجار حجم عظيم از مواد آتشفشاني و پر سنگ در اثر گازهاي تحت فشار حاصل و دهانه هاي وسيع تشكيل مي دهد . كا لدراهاي ريزشي كا لدراهاي ريزشي  اين نوع كالدراها متداول ترين نوع مي باشد كه در اثر انفجار و خارج شدن حجم زياد از مواد ماگمائي و سنگين قسمتهاي فوقاني آتشفشان عمل فرو نشت يا ريزش اتفاق ميافتد كه همراه با ايجاد شكستگيهائي مي باشد. كا لدراهاي فرسايشي كا لدراي فرسايشي اين نوع كالدراها بر اثر فرسايش دهانه هاي آتشفشانهاي قديمي و وسعت يافتن آنها بوسيله عوامل جوي يا يخچالي و بادي ممكن است حاصل گردد.نسبت مواد پيروكلاستيك به سنگهاي گدازه اي تشكيل شده اند و در واقع بيانگر تكرار و تناوب فوران هاي انفجاري آتشفشان به مواد گدازه اي و يا جريان گدازه اي است كه ممكن است بسيار متغيير باشد و ميتوان آنرا توسط ضريب انفجار تعريف نمود: V=1/3πR²H ضريب انفجار عبارتست از نسبت در صد حجمي مواد پيروكلاستيك به حجم كل مواد خارج شده از آتشفشان . اگر ارتفاع يك مخروط آتشفشاني H)) و شعاع قاعده آن R)) باشد در اين صورت حجم مخروط V)) از فرمول بدست ميآيد كه با بر آورد حجم نسبي مواد پيروكلاستيك و تقسيم آن بر حجم كلي مخروط و تعيين نسبت درصد مربوطه ضريب انفجار آتشفشان را تعيين كردضريب انفجار و بطور كلي شدت انفجار يك آتشفشان كه نوع آتشفشان را ميسازد به تركيب شيميايي گدازه يا ماگماي درون زمين بستگي دارد.