سنتز هسته ای

واکنشهای هسته ای

انرژی الکترومغناطیسی

70- هر گاه -----------پیش ستاره در هسته اش آغاز و باعث شود که برای میلیونها یا میلیاردها سال بدرخشد به ستاره تبدیل می شود. در خلال این واکنشها، هیدروژن هسته برای تشکیل هلیوم، که عنصری سنگین تر است، گداخته می شود. با حرکت ستاره به دوره پیری، هیدروژن پایان می یابد و واکنشهای مختلفی رخ می دهند و در هر مرحله مرتباً عناصر سنگین تری تشکیل می شوند. این فرایند، موسوم به -------------با پرتو افشانی -------کافی از هسته ستاره ، برای جلوگیری از فروپاشی لایه های بیرونی آن، ستاره را زنده نگه می دارد.

جواب:

هر گاه واکنشهای هسته ای پیش ستاره در هسته اش آغاز و باعث شود که برای میلیونها یا میلیاردها سال بدرخشد به ستاره تبدیل می شود. در خلال این واکنشها، هیدروژن هسته برای تشکیل هلیوم، که عنصری سنگین تر است، گداخته می شود. با حرکت ستاره به دوره پیری، هیدروژن پایان می یابد و واکنشهای مختلفی رخ می دهند و در هر مرحله مرتباً عناصر سنگین تری تشکیل می شوند. این فرایند، موسوم به سنتز هسته ای، با پرتو افشانی انرژی الکترومغناطیسی کافی از هسته ستاره ، برای جلوگیری از فروپاشی لایه های بیرونی آن، ستاره را زنده نگه می دارد.

غول سرخ

ابرنواختر

واکنشهای هسته ای

کوتوله سفید

71- هر گاه ------------هسته ستاره متوقف شوند، ستاره به مرحله مرگ وارد و ساختارش ناپایدار می شود. ستاره ای با جرم نسبتاً کم در طی میلیاردها سال، آهسته سوخت هسته ایش را می سوزاند، و سپس به -----------تکامل می یابد. سپس غول سرخ متلاشی می شود تا یک سحابی سیاره ای (پوسته منبسط شونده گازی) پیرامون یک -----------تشکیل دهد. ستاره ای با جرم زیاد، سوختش را سریعتر و فقط طی چند میلیون سال می سوزاند و سپس به یک ابر غول تکامل می یابد. سپس در انفجاری بزرگ به نام ----------فوران می کند. هسته باقیمانده، ستاره نوترونی یا حفره سیاه را تشکیل می دهد.

جواب:

هر گاه واکنشهای هسته ای هسته ستاره متوقف شوند، ستاره به مرحله مرگ وارد و ساختارش ناپایدار می شود. ستاره ای با جرم نسبتاً کم در طی میلیاردها سال، آهسته سوخت هسته ایش را می سوزاند، و سپس به غول سرخ تکامل می یابد. سپس غول سرخ متلاشی می شود تا یک سحابی سیاره ای (پوسته منبسط شونده گازی) پیرامون یک کوتوله سفید تشکیل دهد. ستاره ای با جرم زیاد، سوختش را سریعتر و فقط طی چند میلیون سال می سوزاند و سپس به یک ابر غول تکامل می یابد. سپس در انفجاری بزرگ به نام ابرنواختر فوران می کند. هسته باقیمانده، ستاره نوترونی یا حفره سیاه را تشکیل می دهد.

ابر مانند مه آلود

تلسکوپها

سحابی

تاریک

72- -----------ابر یا هر چیز دیگری است که از گاز و غبار میان ستاره ای تشکیل شده است. سحابی های تابان ابرهایی گازی هستند که می تابند یا نور ستاره را پراکنده می کنند. سحابی های -----------نمی تابند و تنها هنگامی که مانع نور میدانهای ستارگان یا سحابی های تابان پشت شان می شوند، می توان آنها را دید. خیلی چیزهایی که زمانی سحابی نامیده می شدند، از نو طبقه بندی شده اند.در قرنهای پیشین این اشیاء در نظر ستاره شناسان ساختار های --------------بودند، ولی بعداً ستاره شناسان با بهبود ---------------توانستند این بظاهر سحابی ها را به عنوان کهکشان یا خوشه های ستاره ای شناسایی کنند.

جواب:

سحابی، ابر یا هر چیز دیگری است که از گاز و غبار میان ستاره ای تشکیل شده است. سحابی های تابان ابرهایی گازی هستند که می تابند یا نور ستاره را پراکنده می کنند. سحابی های تاریک نمی تابند و تنها هنگامی که مانع نور میدانهای ستارگان یا سحابی های تابان پشت شان می شوند، می توان آنها را دید. خیلی چیزهایی که زمانی سحابی نامیده می شدند، از نو طبقه بندی شده اند.در قرنهای پیشین این اشیاء در نظر ستاره شناسان ساختار های ابر مانند مه آلود بودند، ولی بعداً ستاره شناسان با بهبود تلسکوپها توانستند این بظاهر سحابی ها را به عنوان کهکشان یا خوشه های ستاره ای شناسایی کنند.

میان ستاره ای

لایه های گازی

گازهای تابان

سحابی سیاره ای

73-ستارگان غول سرخ در اواخر عمرشان ------------بیرونی شان را بدور می اندازند. این لایه ها پوسته منبسط شونده ای از ---------------را تشکیل می دهند که -------------نامیده می شوند. علت این نامگذاری این است که ویلیام هرشل، منجم آلمانی الاصل (1822-1783)، تصور کرد که این پوسته ها شبیه سیاره اند. شاید از دید ناظر زمینی، این پوسته گازی به شکل ساعت شنی، حباب یا حلقه به نظر اید. این سحابی با سرعت تقریبی 20 کیلومتر (12 مایل) در ثانیه رو به بیرون حرکت می کند و بعد از 35 هزار سال در محیط -----------پراکنده خواهد شد.

جواب:

ستارگان غول سرخ در اواخر عمرشان لایه های گازی بیرونی شان را بدور می اندازند. این لایه ها پوسته منبسط شونده ای از گازهای تابان را تشکیل می دهند که سحابی سیاره ای نامیده می شوند. علت این نامگذاری این است که ویلیام هرشل، منجم آلمانی الاصل (1822-1783)، تصور کرد که این پوسته ها شبیه سیاره اند. شاید از دید ناظر زمینی، این پوسته گازی به شکل ساعت شنی، حباب یا حلقه به نظر اید. این سحابی با سرعت تقریبی 20 کیلومتر (12 مایل) در ثانیه رو به بیرون حرکت می کند و بعد از 35 هزار سال در محیط میان ستاره ای پراکنده خواهد شد.

بازتابی

مواد دفع شده ستارگان در حال مرگ

نشری

غبار سحابی

74- دو نوع سحابی تابان وجود دارد: --------------و -------------که هر دو با تولد ستاره ارتباط دارند. گازهای سحابی نشری عمدتاً در بخش قرمز یا سبز طیف می تابند، زیرا با حرارت ستارگان جوان گرم درون سحابی گرم شده اند. ------نور ستارگان جوان داخل و اطراف سحابی بازتابی را پراکنده می کند. دو نوع سحابی تابان دیگر نیز وجود دارند: بقایای ابرنواختری و سحابی های سیاره ای .هر دواینها از -----------------تشکیل شده اند.

جواب:

دو نوع سحابی تابان وجود دارد: نشری و بازتابی که هر دو با تولد ستاره ارتباط دارند. گازهای سحابی نشری عمدتاً در بخش قرمز یا سبز طیف می تابند، زیرا با حرارت ستارگان جوان گرم درون سحابی گرم شده اند. غبار سحابی، نور ستارگان جوان داخل و اطراف سحابی بازتابی را پراکنده می کند. دو نوع سحابی تابان دیگر نیز وجود دارند: بقایای ابرنواختری و سحابی های سیاره ای .هر دواینها از مواد دفع شده ستارگان در حال مرگ تشکیل شده اند.

قرمز

سحابی انکساری

پراکنده

ابر

75- در -------------ذرات غبار نور را منعکس نمی کنند، بلکه متواری می کنند. نور ---------می تواند آسانتر از نور آبی از ابر غبار بگذرد، پس نور آبی بیشتر ---می شود. این امر موجب آبی شدن آن ----------می شود. همین خاصیت باعث آبی به نظر آمدن آسمان از زمین می شود. ذرات غبار نور خورشید را در جو شدیداً پراکنده می کنند. در مسیرهایی به جز سمت خورشید، ناظر آسمان عمدتاً نور آبی پراکنده می بیند.

جواب:

در سحابی انکساری ذرات غبار نور را منعکس نمی کنن، بلکه متواری می کنند. نور قرمز می تواند آسانتر از نور آبی از ابر غبار بگذرد، پس نور آبی بیشتر پراکنده می شود. این امر موجب آبی شدن آن ابر می شود. همین خاصیت باعث آبی به نظر آمدن آسمان از زمین می شود. ذرات غبار نور خورشید را در جو شدیداً پراکنده می کنند. در مسیرهایی به جز سمت خورشید، ناظر آسمان عمدتاً نور آبی پراکنده می بیند.

سحابی سیاره ای

غول سرخ

کوتوله سفید

هلیومی منقبض

76- هر ستاره رشته اصلی مسنی که تا 3 جرم خورشیدی جرم دارد، به -------تکامل می یابد. این ستاره سالخورده، هسته -----------شونده ای دارد که با یک پوسته گداختی هیدروژنی احاطه شده است. تشعشعات این پوسته باعث می شود. لایه های بیرونی ستاره منبسط و سرد شوند، و ستاره تبدیل به غول شود در همین حال هسته آنقدر گرم می شود که هلیوم برای تشکیل کربن گداخته می شود. هنگامی که تمام هلیوم گداخته شود، لایه های بیرونی جدا شده و -----------را تشکیل می دهند و هسته برای تشکیل یک ----------در حال مرگ متلاشی می شود.

جواب:

هر ستاره رشته اصلی مسنی که تا 3 جرم خورشیدی جرم دارد، به غول سرخ تکامل می یابد. این ستاره سالخورده، هسته هلیومی منقبض شونده ای دارد که با یک پوسته گداختی هیدروژنی احاطه شده است. تشعشعات این پوسته باعث می شود. لایه های بیرونی ستاره منبسط و سرد شوند، و ستاره تبدیل به غول شود در همین حال هسته آنقدر گرم می شود که هلیوم برای تشکیل کربن گداخته می شود. هنگامی که تمام هلیوم گداخته شود، لایه های بیرونی جدا شده و سحابی سیاره ای را تشکیل می دهند و هسته برای تشکیل یک کوتوله سفید در حال مرگ متلاشی می شود.

سریعتر

بیشتر

کم جرم

جوانتر

77- هر چقدر جرم ستاره -----------باشد، دما و فشار هسته اش بیشتر است. بدین ترتیب واکنشهای هسته ای متنوع تری نسبت به ستارگان -------------در آن اتفاق می افتد. ستارگان پر جرم تر، ---------سوخت هسته شان را مصرف می کنند وبنابر این ------------می میرند.

جواب:

هر چقدر جرم ستاره بیشتر باشد، دما و فشار هسته اش بیشتر است. بدین ترتیب واکنشهای هسته ای متنوع تری نسبت به ستارگان کم جرم در آن اتفاق می افتد. ستارگان پر جرم تر، سریعتر سوخت هسته شان را مصرف می کنند وبنابر این جوانتر می میرند.

ابر غول

آبی،

قرمز

پرتوهای بسیاری

78- هر ستاره رشته اصلی که حداقل 10 جرم خورشیدی جرم داشته باشد به -----------تکامل می یابد. درون هسته ابرغول، کوره ای هسته ای در دماهای چند میلیارد درجه ای، مرتباً سلسله ای از عناصر سنگین تر را می گدازد. دمای سطح این ستارگان از حدود500/3 تا 000/50 درجه سانتیگراد (300/6 تا 000/90 فارنهایت ) متغیر است و همین باعث ایجاد مجموعه ای از رنگهای مختلف، از---------- تا -------می شود. ولی حتی آنهایی که سطح نسبتاً سردی دارند، به اندازه میلیونها خورشید درخشندگی دارند زیرا سطح پهناورشان ------------منتشر می کند.

جواب:

هر ستاره رشته اصلی که حداقل 10 جرم خورشیدی جرم داشته باشد به ابر غول تکامل می یابد. درون هسته ابرغول، کوره ای هسته ای در دماهای چند میلیارد درجه ای، مرتباً سلسله ای از عناصر سنگین تر را می گدازد. دمای سطح این ستارگان از حدود500/3 تا 000/50 درجه سانتیگراد (300/6 تا 000/90 فارنهایت ) متغیر است و همین باعث ایجاد مجموعه ای از رنگهای مختلف، از قرمز تا آبی، می شود. ولی حتی آنهایی که سطح نسبتاً سردی دارند، به اندازه میلیونها خورشید درخشندگی دارند زیرا سطح پهناورشان پرتوهای بسیاری منتشر می کند.

کوتوله های سفید

غول سرخ

حجم زمین

سحابی

79- با مرگ -----------، جرمش 90 درصد کاهش می یابد و بعد بدور هسته متلاشی شونده اش یک -----------سیاره ای تشکیل می دهد. با کوچک شدن هسته، ماده اش بیشتر از آنچه که مواد در زمین فشرده می شوند، متراکم می شود. در زمانی خاص، ماده هسته در برابر فشردگی بیشتر مقاومت می کند. حالا دیگر هسته به کوتوله ای سفید با حداقل 4/1 جرم خورشیدی و حجمی معادل -----------تبدیل شده است. ---------------آنقدر متراکمند که تنها یک قاشق چایخوری ماده شان 4/1 تن وزن دارد.

جواب:

با مرگ غول سرخ، جرمش 90 درصد کاهش می یابد و بعد بدور هسته متلاشی شونده اش یک سحابی سیاره ای تشکیل می دهد. با کوچک شدن هسته، ماده اش بیشتر از آنچه که مواد در زمین فشرده می شوند، متراکم می شود. در زمانی خاص، ماده هسته در برابر فشردگی بیشتر مقاومت می کند. حالا دیگر هسته به کوتوله ای سفید با حداقل 4/1 جرم خورشیدی و حجمی معادل حجم زمین تبدیل شده است. کوتوله های سفید آنقدر متراکمند که تنها یک قاشق چایخوری ماده شان 4/1 تن وزن دارد.

انقباضش

ستاره نوترونی

کوتوله سفید

80- هنگامی که ستاره پر جرمی به شکل ابر نواختر منفجر می شود، شاید هسته اش سالم بماند. اگر هسته بین 4/1 تا 3 جرم خورشیدی باشد، جاذبه آن را فراتر از مرحله ---------متراکم می کند تا این که پروتونها و الکترونها برای تشکیل نوترونها به یکدیگر فشرده شوند. این نوع شیء سماوی ---------نامیده می شود. وقتی که قطر ستاره ای 10 کیلومتر (6مایل) باشد، ----------متوقف می شود.

جواب:

هنگامی که ستاره پر جرمی به شکل ابر نواختر منفجر می شود، شاید هسته اش سالم بماند. اگر هسته بین 4/1 تا 3 جرم خورشیدی باشد، جاذبه آن را فراتر از مرحله کوتوله سفیدمتراکم می کند تا این که پروتونها و الکترونها برای تشکیل نوترونها به یکدیگر فشرده شوند. این نوع شیء سماوی ستاره نوترونینامیده می شود. وقتی که قطر ستاره ای 10 کیلومتر (6مایل) باشد،انقباضش متوقف می شود.

انتقال به قرمز

نسبیت عام

طول موج نور

81- با توجه به نظریه ی ------------نوری که از یک میدان جاذبه ی زیاد عبور کند.. مقداری از انرژی خود را از دست می دهد. این کاهش انرژی به صورت افزایش --------------نمود پیدا می کنند. به این پدیده ------------------می گویند.

جواب:

با توجه به نظریه ی نسبیت عام نوری که از یک میدان جاذبه ی زیاد عبور کند.. مقداری از انرژی خود را از دست می دهد. این کاهش انرژی به صورت افزایش طول موج نور نمود پیدا می کنند. به این پدیده انتقال به قرمز می گویند.

نور مرئی

دواری

اشعه ایکس

دور کند

82- پالسارها (ستاره‌های تپنده) ، ستاره‌های نوترونی -----------هستند که پرتو موجهای رادیویی را که شاید در زمین بصورت تپش دریافت شوند، منتشر می‌کنند. میزان تپش با میزان دوران ستاره همخوان است.ستاره‌های تپنده دارای ----------، تقریباً هر چهار ثانیه یکبار می‌چرخند. ستارگان تپنده دارای دور تند، تقریباً 30 بار در ثانیه می‌گردند. پالسارهای مزدوج که هر کدامشان در منظومه‌ای مداری در کنار ستاره‌ای همراه قرار دارد،تا هزار بار در ثانیه می‌چرخند. برخی تپنده‌ها -----------، -----------و امواج رادیویی منتشر می‌کنند.

حجم	جرم	ریشه دوم چگالی متوسط
طولانیتری	کندتر	تنزل

83- دوره ضربان و تپش ستارگان گازی نیز به وجه مشابهی با ازدیاد -----------و ------------کوتاهتر می‌شود. از نظریه ادنیگتون چنان برمی‌آید که دوره ضربان درست با --------------نسبت معکوس دارد. بدان سان که هر چه جرم ستاره کمتر باشد، ضربان آن -------------می‌شود. و چون معلوم شده که در خانواده غولهای سرخ ، چگالی متوسط با زیاد شدن جرم و نورانیت -------------می‌کند، چنان نتیجه می‌گیریم که ستاره‌های سنگینتر و درخشنده‌تر باید دوره ضربان ------------داشته باشند.

جواب:

دوره ضربان و تپش ستارگان گازی نیز به وجه مشابهی با ازدیاد حجم و جرم کوتاهتر می‌شود. از نظریه ادنیگتون چنان برمی‌آید که دوره ضربان درست با ریشه دوم چگالی متوسط نسبت معکوس دارد. بدان سان که هر چه جرم ستاره کمتر باشد، ضربان آن کندتر می‌شود. و چون معلوم شده که در خانواده غولهای سرخ ، چگالی متوسط با زیاد شدن جرم و نورانیت تنزل می‌کند، چنان نتیجه می‌گیریم که ستاره‌های سنگینتر و درخشنده‌تر باید دوره ضربان طولانیتری داشته باشند.

یک تا سه هفته

قیفاووسهای متعارفی

ضربانشان

84- ستارگان معدودی نیز هستند که دوره -------------میان یک روز و یک هفته است، ولی عده بیشتر آنها است که برای یک ضربان کامل مدتی وقت میان ---------------صرف می‌کنند. این گروه مشتمل است بر خود ستاره معروف δ قیفاووس و ستارگانی که در این گروه قرار دارند و معمولا به نام -----------(یا هنجاری) نامیده می‌شوند.

جواب:

ستارگان معدودی نیز هستند که دوره ضربانشان میان یک روز و یک هفته است، ولی عده بیشتر آنها است که برای یک ضربان کامل مدتی وقت میان یک تا سه هفته صرف می‌کنند. این گروه مشتمل است بر خود ستاره معروف δ قیفاووس و ستارگانی که در این گروه قرار دارند و معمولا به نام قیفاووسهای متعارفی (یا هنجاری) نامیده می‌شوند.

یک سال

اعجوبه قیطسی

صورت فلکی قیطس

85- این گروه عده کثیری از ستاره‌های تپنده را شامل می‌شود که دوره ضربان آنها حوالی -----------است. این متغیرهای دراز مدت را به نام متغیرهای -------------یا میراستی (Mira Geti) می‌نامند و این به مناسبت اسم ستاره میراستی (میرا یعنی شگفت انگیز) است که در ------------------قرار دارد و نماینده این گروه به شمار می‌رود.

جواب:

این گروه عده کثیری از ستاره‌های تپنده را شامل می‌شود که دوره ضربان آنها حوالی یک سال است. این متغیرهای دراز مدت را به نام متغیرهای اعجوبه قیطسی یا میراستی (Mira Geti) می‌نامند و این به مناسبت اسم ستاره میراستی (میرا یعنی شگفت انگیز) است که در صورت فلکی قیطس قرار دارد و نماینده این گروه به شمار می‌رود.

ستاره رمبیده

گرانش

افق حادثه

هسته ستاره

86- طبق نظریه ، نسبیت عام ، --------------انحنا دهنده فضا زمان است. فضای حول ستاره به نحو بارزی خم می شود در لحظه ای که ------------تبدیل به حفره سیاه می شود. این جرم خطوط فضا زمان را مانند پیله ای به دور خود می پیچد. امواج نوری کم تحت زوایای خاصی به سمت سیاه چاله روان می شود. در سطح کره ای که هم مرکز نقطه یکتایی سیاهچاله است، تجمع می کنند. در فاصله معینی از سیاهچاله که بسته به جرم ------------دارد، جاذبه آنچنان زیاد است که نور نمی تواند فرار کند به این فاصله -------------گفته می شود.

جواب:

طبق نظریه ، نسبیت عام ، گرانش انحنا دهنده فضا زمان است. فضای حول ستاره به نحو بارزی خم می شود در لحظه ای که هسته ستاره تبدیل به حفره سیاه می شود. این جرم خطوط فضا زمان را مانند پیله ای به دور خود می پیچد. امواج نوری کم تحت زوایای خاصی به سمت سیاه چاله روان می شود. در سطح کره ای که هم مرکز نقطه یکتایی سیاهچاله است، تجمع می کنند. در فاصله معینی از سیاهچاله که بسته به جرم ستاره رمبیده دارد، جاذبه آنچنان زیاد است که نور نمی تواند فرار کند به این فاصله افق حادثه گفته می شود.

کشش جاذبه ای داخلی

نوترون ها

87- هر چه ستاره های نوترونی بزرگتر باشد --------------آن نیز بیشتر خواهد بود. در سال 1939 او پنهایمه فکر کرد که ----------------نمی توانند در برابر همه چیز مقاومت کنند. به نظر او اگر یک چیز در حال از هم پاشیدن بزرگتر از 3/2 برابر اندازه خورشید بود، آنگاه نه تنها الکترون ها بلکه نوترون های آن نیز در هم می شکست.

جواب:

هر چه ستاره های نوترونی بزرگتر باشد کشش جاذبه ای داخلی آن نیز بیشتر خواهد بود. در سال 1939 او پنهایمه فکر کرد که نوترون ها نمی توانند در برابر همه چیز مقاومت کنند. به نظر او اگر یک چیز در حال از هم پاشیدن بزرگتر از 3/2 برابر اندازه خورشید بود، آنگاه نه تنها الکترون ها بلکه نوترون های آن نیز در هم می شکست.

اشعه گاما

وزن

بیشتر

88- هر چه سیاهچاله کوچکتر باشد سرعت تبخیر آن -------------است یک سیاهچاله کوچک واقعی باید بیشتر از مقدار ماده ای که به خود جذب می کند -------------از دست بدهد. بنابر این سیاهچاله کوچک باید بوسیله تبخیر کوچکتر و کوچکتر شود و بالاخره هنگامی که دیگر خیلی خیلی کوچک شد یک مرتبه تبخیر آن حالت انفجاری بخود گرفته و تشعشعاتی حتی با انرژی بیشتر از اشعه ایکس منتشر کند. اشعه منتشر شده از این طریق ----------خواهد بود

جواب:
هر چه سیاهچاله کوچکتر باشد سرعت تبخیر آن بیشتر است یک سیاهچاله کوچک واقعی باید بیشتر از مقدار ماده ای که به خود جذب می کند وزن از دست بدهد. بنابر این سیاهچاله کوچک باید بوسیله تبخیر کوچکتر و کوچکتر شود و بالاخره هنگامی که دیگر خیلی خیلی کوچک شد یک مرتبه تبخیر آن حالت انفجاری بخود گرفته و تشعشعاتی حتی با انرژی بیشتر از اشعه ایکس منتشر کند. اشعه منتشر شده از این طریق اشعه گاما خواهد بود.

دیسک عظیم

طوفانهای ستاره ای

چرخش

89- دلیل تابش اشعه ایکس از حفره سیاه این است که جرمی که توسط -----خود ستاره ، از سطح آن می گریزند، در فاصله مناسبی که به حفره سیاه رسیدند، توسط حفره شکار می شوند. و در مداری به دور حفره شروع به -----کرده و به این ترتیب شکل یک -----------را تشکیل می دهند.

جواب:

دلیل تابش اشعه ایکس از حفره سیاه این است که جرمی که توسط طوفانهای ستاره ای خود ستاره ، از سطح آن می گریزند، در فاصله مناسبی که به حفره سیاه رسیدند، توسط حفره شکار می شوند. و در مداری به دور حفره شروع به چرخش کرده و به این ترتیب شکل یک دیسک عظیم را تشکیل می دهند.

اصطحکاک

دیسک تجمعی

اشعه ایکس

90- با توجه به این نکته که لایه های داخلی تر دیسک سریع تر از لایه های خارجی می چرخند، در اثر -----------لایه های مختلف دیسک گرم شده و شروع به تابش -------------می کنند. به این دیسک ، -------------گفته می شود. این حالت برای اولین بار در ستاره دوتایی ( دجاجه1-X ) مشاهده شده است.

جواب:

با توجه به این نکته که لایه های داخلی تر دیسک سریع تر از لایه های خارجی می چرخند، در اثر اصطحکاک لایه های مختلف دیسک گرم شده و شروع به تابش اشعه ایکس می کنند. به این دیسک ، دیسک تجمعی گفته می شود. این حالت برای اولین بار در ستاره دوتایی ( دجاجه1-X ) مشاهده شده است.

بیضی

سیاره

خورشید

91- قانون اول حرکت سیاره ای کپلر می گوید: هر -----------در مداری به شکل------------حرکت می کند، که ------------در یکی از کانونهای آن قرار دارد.

جواب:

قانون اول حرکت سیاره ای کپلر می گوید: هر سیاره در مداری به شکل بیضی حرکت می کند، که خورشید در یکی از کانونهای آن قرار دارد.

مدارش

بیشتر

جاذبه

92- قانون دوم کپلر سرعت متغیر سیاره را در -------------توصیف می کند: هر قدر سیاره به خورشید نزدیک تر باشد، سرعت آن -----------است، و هر قدر سیاره از خورشید دورتر باشد، سرعت آن بیشتر است و هر قدر سیاره از خورشید دورتر باشد سرعت آن در مدارش کمتر است. کپلر به فکر ----------، نزدیک می شد بی آنکه به وضوح آن را بیان کند.

جواب:

قانون دوم کپلر سرعت متغیر سیاره را در مدارش توصیف می کند: هر قدر سیاره به خورشید نزدیک تر باشد، سرعت آن بیشتر است، و هر قدر سیاره از خورشید دورتر باشد، سرعت آن بیشتر است و هر قدر سیاره از خورشید دورتر باشد سرعت آن در مدارش کمتر است. کپلر به فکر جاذبه، نزدیک می شد بی آنکه به وضوح آن را بیان کند.

توان سوم فاصله

دوره تناوب سیاره

به دور خورشید

93-قانون سوم کپلر فاصله سیاره از خورشید را با دوره تناوب آن ارتباط می دهد: زمانی را که طول می کشد تا یک بار -----------گردش کند، ----------می نامند. این قانون می گوید که توان دوم دوره تناوب، یعنی I2 برابر با ---------یا D3 است

جواب:

قانون سوم کپلر فاصله سیاره از خورشید را با دوره تناوب آن ارتباط می دهد: زمانی را که طول می کشد تا یک بار به دور خورشید گردش کند، دوره تناوب سیاره می نامند. این قانون می گوید که توان دوم دوره تناوب، یعنی I2 برابر با توان سوم فاصله یا D3 است

قمر های مشتری

تلسکوپ

زهره

94- گالیله ئو همچنین کشف کرد که ----------، مانند ماه، صور مختلف دارد. او نخستین کسی بود که چشمش به ------------افتاد. و با ------------خود متوجه شد که شمار ستارگان، بیشتر از آن است که با چشم برهنه (غیر مسلح) دیده می شود.

جواب:

گالیله ئو همچنین کشف کرد که زهره، مانند ماه، صور مختلف دارد. او نخستین کسی بود که چشمش به قمر های مشتری افتاد. و با تلسکوپ خود متوجه شد که شمار ستارگان، بیشتر از آن است که با چشم برهنه (غیر مسلح) دیده می شود.

فاصله آنها

جرم اشیاء

بیضی

95- قانون نیروی جاذبه می گوید که اشیاء با نیروی جاذبه، به طرف یکدیگر کشیده می شوند. قدرت این نیرو بستگی به مقدار ----------و ------------از یکدیگر دارد. قانون جاذبه توضیح می دهد که چرا مدارهای سیاره ای و قمری به شکل -----------هستند. این قانون حرکت همه اشیاء را در جهان تبیین می کند.

جواب:

قانون نیروی جاذبه می گوید که اشیاء با نیروی جاذبه، به طرف یکدیگر کشیده می شوند. قدرت این نیرو بستگی به مقدار جرم اشیاء و فاصله آنها از یکدیگر دارد. قانون جاذبه توضیح می دهد که چرا مدارهای سیاره ای و قمری به شکل بیضی هستند. این قانون حرکت همه اشیاء را در جهان تبیین می کند.

تجزیه نور

طیف نما

فیزیک نجومی

96- اختراع ------------، که ابزاری برای -----------بود، علم فیزیک را به ستاره شناسی پیوند داد و ------آغاز شد.

جواب:

اختراع طیف نما، که ابزاری برای تجزیه نور بود، علم فیزیک را به ستاره شناسی پیوند داد و فیزیک نجومی آغاز شد.

طبقه A

طبقه بندی خطوط هیدورژن

طبقهB

97- تیم رصد خانه هاروارد کار خود را با ---------------طیف ستارگان آغاز کردند. آنها ستارگان دارای خطوط قوی هیدروژن را در -------------قرار دادند.-------------- نمایانگر خطوط ضعیف تر هیدروژن بود و الی آخر.

جواب:

تیم رصد خانه هاروارد کار خود را با طبقه بندی خطوط هیدورژن طیف ستارگان آغاز کردند. آنها ستارگان دارای خطوط قوی هیدروژن را در طبقه A قرار دادند. طبقه Bنمایانگر خطوط ضعیف تر هیدروژن بود و الی آخر.

فاصله بین شان

جرم

سرعت قمر

98- هنگامی که یک جسم حول جسمی دیگر می گردد، عواملی نظیر -----------آن دو جسم، ------------و ----------با یکدیگر مرتبط می شوند اگر یکی از این عوامل به یکباره تغییر کند، دیگری نیز به ناگزیر تغییر می کند تا قمر در مدار تازه و ثابتی قرار بگیرد.

جواب:

هنگامی که یک جسم حول جسمی دیگر می گردد، عواملی نظیر جرم آن دو جسم، فاصله بین شان و سرعت قمر با یکدیگر مرتبط می شوند اگر یکی از این عوامل به یکباره تغییر کند، دیگری نیز به ناگزیر تغییر می کند تا قمر در مدار تازه و ثابتی قرار بگیرد.

کم جرم

میدان جاذبه

مقطع مخروطس

99- مدار مسیری است که یک جسم در -------------جسمی دیگر می پیماید. هنگامی که یک جسم ------------از میان میدان جاذبه جسم پر جرمی می گذرد، مدار همیشه شکل نوعی منحنی به نام ----------------را به خود می گیرد

جواب:

مدار مسیری است که یک جسم در میدان جاذبه جسمی دیگر می پیماید. هنگامی که یک جسم کم جرم از میان میدان جاذبه جسم پر جرمی می گذرد، مدار همیشه شکل نوعی منحنی به نام مقطع مخروطس را به خود می گیرد.

کهکشان راه شیری

میدان جاذبه

بیضوی

مرکز مشترک

100- نیوتن نشان داد که هر جسمی یک -----------دارد و بر اجسام دیگر کشش وارد می کند. این جاذبه باعث می شود که بعضی از اشیا در مدار -----حرکت کنند. مثلاً اقمار بدور سیارات می گردند که خود نیز به دور خورشید می گردند، و خورشید خودش به دور مرکز ----------می گردد. در واقع، بجای چرخیدن به دور جسم دارای جرم بیشتر، دو جسم به دور نقطه تعادل، معروف به ------------(مرکز جرم مشترک)، می چرخند.

جواب:

نیوتن نشان داد که هر جسمی یک میدان جاذبه دارد و بر اجسام دیگر کشش وارد می کند. این جاذبه باعث می شود که بعضی از اشیا در مدار بیضوی حرکت کنند. مثلاً اقمار بدور سیارات می گردند که خود نیز به دور خورشید می گردند، و خورشید خودش به دور مرکز کهکشان راه شیری می گردد. در واقع، بجای چرخیدن به دور جسم دارای جرم بیشتر، دو جسم به دور نقطه تعادل، معروف به مرکز مشترک (مرکز جرم مشترک)، می چرخند.

آنتن رادیویی

علایم رادیویی

زمان بازگشت پژواک

منظومه شمسی

101- تسکوپهای رادیویی علاوه بر دریافت امواج رادیویی، می توانند -----------را نیز منتقل کنند. این فوران علایم بسوی جسمی در -------------ارسال می شود و پژواک آن توسط -------------دریافت می شود. -------------فاصله از جسم آسمانی را برای ستاره شناسان مشخص می کند.

جواب:

تسکوپهای رادیویی علاوه بر دریافت امواج رادیویی، می توانند علایم رادیویی را نیز منتقل کنند. این فوران علایم بسوی جسمی در منظومه شمسی ارسال می شود و پژواک آن توسط آنتن رادیویی دریافت می شود. زمان بازگشت پژواک فاصله از جسم آسمانی را برای ستاره شناسان مشخص می کند.

دقیق تر

فاصله

تداخل سنجی

رادیویی آسمان

102- می توان علایم دریافت شده توسط دو یا چند تلسکوپ رادیویی را ترکیب نمود و منبع علایم رادیویی مذکور را یافت. به این شیوه -------------می گویند. هر چه تلسکوپها از یکدیگر ----------داشته باشند، اندازه گیری شان ----------خواهد بود. برای تهیه تصویر --------------، به تلسکوپهای بیشتری احتیاج داشت. مجموعه پایگاههای بسیار طولانی 10 تلسکوپ رادیویی دارد و از هاوایی در اقیانوس آرام تا آمریکای شمالی و دریای کارائیب امتداد می یابد.

جواب:

می توان علایم دریافت شده توسط دو یا چند تلسکوپ رادیویی را ترکیب نمود و منبع علایم رادیویی مذکور را یافت. به این شیوه تداخل سنجی می گویند. هر چه تلسکوپها از یکدیگر فاصله داشته باشند، اندازه گیری شان دقیق تر خواهد بود. برای تهیه تصویر رادیویی آسمان، به تلسکوپهای بیشتری احتیاج داشت. مجموعه پایگاههای بسیار طولانی 10 تلسکوپ رادیویی دارد و از هاوایی در اقیانوس آرام تا آمریکای شمالی و دریای کارائیب امتداد می یابد.

حلقه های گازی

ماهواره ها

مادون قرمز

سحابی جبار

103- همه اجرام آسمانی مقداری اشعه -------------ساطع می کنند. بخار آب بخشهای تحتانی جو این اشعه را حذب می کند، بنابراین برای یافتن آن، باید تلسکوپها در ارتفاعات بر روی -------------نصب شوند. ستاره شناسان می توانند با سنجش اشعه مادون قرمز، اجرامی را مشاهده کنند که ابرهای متراکم غبار نظیر --------------که محل تولد ستارگان است، آنها را احاطه کرده اند. آنها همچنین می توانند ----------------پیرامون ستارگان که محل تشکیل سیارات هستند را رصد کنند.

جواب:

همه اجرام آسمانی مقداری اشعه مادون قرمز ساطع می کنند. بخار آب بخشهای تحتانی جو این اشعه را حذب می کند، بنابراین برای یافتن آن، باید تلسکوپها در ارتفاعات بر روی ماهواره ها نصب شوند. ستاره شناسان می توانند با سنجش اشعه مادون قرمز، اجرامی را مشاهده کنند که ابرهای متراکم غبار نظیر سحابی جبار که محل تولد ستارگان است، آنها را احاطه کرده اند. آنها همچنین می توانند حلقه های گازی پیرامون ستارگان که محل تشکیل سیارات هستند را رصد کنند.

انرژی اتمی

انرژی الکترومغناطیسی

نامرئی

گرم

104- اشعه مادون قرمز یا فرو سرخ ---------------است که برای چشم انسان -----------------است و در طیف الکترومغناطیسی ، بین امواج رادیویی و نور مرئی قرار دارد و با سطوح --------------ارتباط دارد. ین اشعه که در نور خورشید و منابع مصنوعی وجود دارد،اگر توسط ماده جذب شود، آن را ----------------می‌کند.

جواب:

اشعه مادون قرمز یا فرو سرخ ، انرژی الکترومغناطیسی است که برای چشم انسان نامرئی است و در طیف الکترومغناطیسی ، بین امواج رادیویی و نور مرئی قرار دارد و با سطوح انرژی اتمی ارتباط دارد. این اشعه که در نور خورشید و منابع مصنوعی وجود دارد،اگر توسط ماده جذب شود، آن را گرم می‌کند.

جذب شده

اشعه مادون قرمز

حرارت

105- منطقه --------------بین طول موجهای 0.8 میکرومتر (که حد نور مرئی است) و 343 میکرومتر قرار دارد.
در اشعه مادون قرمز طول موجهای کوتاهتر از 1.5 میکرومتر از پوست می‌گذرند و بقیه --------------و تولید --------------می‌کنند.

جواب:

منطقه اشعه مادون قرمز بین طول موجهای 0.8 میکرومتر (که حد نور مرئی است) و 343 میکرومتر قرار دارد.
در اشعه مادون قرمز طول موجهای کوتاهتر از 1.5 میکرومتر از پوست می‌گذرند و بقیه جذب شده و تولید حرارت می‌کنند.

گلخانه‌ها

شیشه معمولی

آب

106------------- یکی از مواد خیلی جاذب اشعه مادون قرمز است. محلول نمک طعام در حدود 20 برابر آب خالص اشعه را جذب می‌کند.---------------- برای اشعه مادون قرمز بلند به کلی غیر قابل نفوذ است و مورد استفاده آن در ساختن ----------برای حفظ گلها از سرما به سبب همین خاصیت است.

جواب:

آب یکی از مواد خیلی جاذب اشعه مادون قرمز است. محلول نمک طعام در حدود 20 برابر آب خالص اشعه را جذب می‌کند.شیشه معمولی برای اشعه مادون قرمز بلند به کلی غیر قابل نفوذ است و مورد استفاده آن در ساختن گلخانه‌ها برای حفظ گلها از سرما به سبب همین خاصیت است.

طبقات هوا

خورشید

اشعه مادون قرمز کوتاه

107- بزرگترین منبع طبیعی اشعه مادون قرمز ، ----------است. مقداری از نور آفتاب که به ما می‌رسد، دارای ----------است، زیرا پرتوهای مادون قرمز بلند آن در --------جذب شده‌اند

جواب:

بزرگترین منبع طبیعی اشعه مادون قرمز ، خورشید است. مقداری از نور آفتاب که به ما می‌رسد، دارای اشعه مادون قرمز کوتاه است، زیرا پرتوهای مادون قرمز بلند آن در طبقات هوا جذب شده‌اند.

اکسید منگنز دو (MnO)

مادون قرمز کوتاه

ید

اجسام ملتهب

108- بهترین منبع مصنوعی برای اشعه مادون قرمز ، -----------می‌باشند که طول موج آنها بر حسب درجه حرارت تغییر می‌کند. اگر بخواهیم اشعه مادون قرمز تنها داشته باشیم، باید نور این قبیل منابع مصنوعی را بوسیله شیشه‌هایی که در ترکیب آنها -----------و یا ---------وجود دارد، صاف کنیم. این نوع صافیها طیف مرئی را جذب می‌کند و فقط اشعه -----------را عبور می‌دهند.

جواب:

بهترین منبع مصنوعی برای اشعه مادون قرمز ، اجسام ملتهب می‌باشند که طول موج آنها بر حسب درجه حرارت تغییر می‌کند. اگر بخواهیم اشعه مادون قرمز تنها داشته باشیم، باید نور این قبیل منابع مصنوعی را بوسیله شیشه‌هایی که در ترکیب آنها ید و یا اکسید منگنز دو (MnO) وجود دارد، صاف کنیم. این نوع صافیها طیف مرئی را جذب می‌کند و فقط اشعه مادون قرمز کوتاه را عبور می‌دهند.

اشعه مادون قرمز

خیلی کم

چراغ با مفتول زغال

زیاد

109- --------------چراغهایی که مفتول آنها از زغال چوب ساخته شده است، نیز به نسبت زیاد -------------دارند. در این چراغ نسبت اشعه کوتاه بین 1 میکرومتر و 7 میکرومتر ----------------، ولی نسبت اشعه مادون قرمز بلند آن ---------------است. چراغ بخار جیوه نیز ، اشعه مادون قرمز با طول موج کوتاه بین 0.92 میکرومتر و 1.3 میکرومتر تولید می‌کند، ولی نسبت اشعه حاصله نسبت به سایر منابع کمتر است.

جواب:

چراغ با مفتول زغال چراغهایی که مفتول آنها از زغال چوب ساخته شده است، نیز به نسبت زیاد اشعه مادون قرمز دارند. در این چراغ نسبت اشعه کوتاه بین 1 میکرومتر و 7 میکرومتر خیلی کم ، ولی نسبت اشعه مادون قرمز بلند آن زیاد است.چراغ بخار جیوه نیز ، اشعه مادون قرمز با طول موج کوتاه بین 0.92 میکرومتر و 1.3 میکرومتر تولید می‌کند، ولی نسبت اشعه حاصله نسبت به سایر منابع کمتر است.

سوزن ترموالکتریک

پیل ترموالکتریک

درجه حرارت

انرژی الکتریکی

110- وسیله دقیق دیگر برای اندازه گیری اشعه مادون قرمز ، استفاده از -------------می‌باشد که در آن انرژی حرارتی تبدیل به ----------------می‌شود و به سهولت قابل اندازه گیری است. برای اندازه گیری --------------در داخل نسوج زنده از دستگاهی به نام ----------------استفاده می‌کنند.

جواب:

وسیله دقیق دیگر برای اندازه گیری اشعه مادون قرمز ، استفاده از پیل ترموالکتریک می‌باشد که در آن انرژی حرارتی تبدیل به انرژی الکتریکی می‌شود و به سهولت قابل اندازه گیری است.برای اندازه گیری درجه حرارت در داخل نسوج زنده از دستگاهی به نام سوزن ترموالکتریک استفاده می‌کنند.

موشکها	حفره سیاه	کانونی
استوانه ای	ماهواره ها	کوتوله سفید

111- مطالعات فضایی درباره اشعه ایکس توسط ------------یا --------------انجام می شود. زیرا تشعشع این اشعه نمی تواند از جو زمین بگذرد. اشعه ایکس از گازهای فوق العاده گرم موجود در بقایای ابرنواختر و یا جفت ستارگانی که یکی از آنها -------------و یا -------------است، حاصل می شود. بخاطر عبور اشعه ایکس از آیینه های معمولی، تلسکوپهای جمع کننده آنها از مجموعه ای از آیینه های -------------- و --------------استفاده می کنند که اشعه را با زاویه ای حاده منعکس می کنند.

جواب:

مطالعات فضایی درباره اشعه ایکس توسط ماهواره ها یا موشکها انجام می شود. زیرا تشعشع این اشعه نمی تواند از جو زمین بگذرد. اشعه ایکس از گازهای فوق العاده گرم موجود در بقایای ابرنواختر و یا جفت ستارگانی که یکی از آنها کوتوله سفید و یا حفره سیاه است، حاصل می شود. بخاطر عبور اشعه ایکس از آیینه های معمولی، تلسکوپهای جمع کننده آنها از مجموعه ای از آیینه های کانونی و استوانه ای استفاده می کنند که اشعه را با زاویه ای حاده منعکس می کنند.