صفر مطلق (Absolute Zero)   خطوط تاريكي كه بر روي طيف جذب پيوستة‌روشني قرار گرفته باشند. خط تاريك زمين هنگاميكه يك گاز سردتر، فقونهاي صادرشده توسط يك عنصر معين از منبع داغ‌تر را جذب كند، بوجود مي‌آيد.

صفحة تجمع (Accretion Disk) صفحة مسطحي از گاز و غبار در فضا كه اطراف يك ستارة‌تازه متولد شده، يك حفرة سياه يا هر جسم عظيمي كه با جذب مواد به ميدان جاذبة خود در حال رشد است، قرار گرفته است.

 

صورت فلكي نسر طاير يا كركس پرنده (Altair) يا آلفا آك (Alpha Aqu) بزرگترين ستارة آكويلا (Aquila) يا عقاب است. صورت فلكي نسر طاير يا كركس پرنده دوازدهمين ستارة درخشان آسمان است و در زبان عربي به معني پرواز عقاب است. صورت فلكي نسر طاير يا كركس پرنده در تابستان با ستاره نسر واقع يا كركس نشسته (Vega) و ستاره دم(Deneb) تشكيل يك مثلث را مي‌دهند.

صورت فلكي زن به زنجير بسته (امراه المسلسله) (Andromeda)   صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله) (در افسانه‌ها نام دختر كاسيوپيه‌آ است (Cassiopoiea) ) صورت فلكي نيمكرة شمالي‌ست. صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله)ي آلفا كه سيراه (Sirrah) به معني “ناف اسب” نام دارد دلتا پگاسي (Delta Pegasi) از صورت فلكي  اسب بزرگ يا فرس اعظم (Pegasus) است.

 

صورت فلكي دلو (Aquarius) يا بطور منخف AQR  (سگ آبي) يكي از صورت هاي فلكي منطقه البروج (Zodiac) است.  اين صورت فلكي كمرنگ در امتداد مسير سالانة  عبورخورشيد يا دايره البروج ديده مي شود. خورشيد از اواسط فوريه تا اواسط مارس از ميان آلواريوس مي گذرد اجسام آسماني جالبي زيادي در اين صورت فلكي بزرگ وجودارد، مانند خوشه هاي ابر مانند (MZ , M72) سحابي هاي سياره اي (NGC7243,NGC7004)، گروه ستارة M73 و يك ستارة دو تايي  (Zeta AQR) صوزت فلكي دلويكي از منابع ايجاد باران شهاب سنگ است، اجزاء آن شامل مارچ، التا، اتا و يوتا آكواري، آلفا آكوآري  (درخشانترين ستارة صوزت فلكي دلو) سعد الملك (Sudalmelik) به معني خوش شانسي يك پادشاه نام دارد و بتا آكواري سعد السعود (Sadalsuud) به معني خوش شانس ها نام دارد، كه اين دو دوقلوهاي بسيار بزرگي هستند.

 

صورت فلكي حمل يا بره(Aries) يا Ari (مخفف) به معني چكش يكي از صور فلكي زود ياك (Zodiac) است كه در مسير عبور ساليانه خورشيد يا دايره البروج بين صورت فلكي حوت (Disces) و صورت فلكي ثور (Taurus) قرار گرفته است. اين صورت فلكي كم رنگ بسيار كوچك تنها در شمال مسير عبور ساليانة خورشيد يا دايره البروج قابل مشاهده است. درخشان ترين ستارة صورت فلكي حمل يا بره(آلفا آري)، حمل (Hamal)، دومين ستارة درخشان آن (بتا آري) سرطان (Sharatan)، سومين ستارة درخشان آن (گاما 2 آري) مارثيم (mesarthim)  و چهارمين ستارة درخشان آن (دلتا آري) بوتين (Botein) نام دارد.

صداي بزرگ (Big Crunch) فرو ريزش تمام مواد موجود در هستي و نقض انفجار بزرگ است. اين مطلب يكي از اشكال فرضي هستي ست كه فرض مي كند هستي بصورت بسته است (داراي چگالي جرمي بحراني بيشتر است). صورت فلكي ارابه ران يا عوا (Bootes) يا شبان، صورت فلكي بزرگي در نيم كرة شمالي است. روشن ترين ستارة آن ستاره سماك سامح يا نگهبان شمال (Arcturus)، كه ستارة بزرگ قرمز رنگي است بين اولين چهار ستارة درخشان آسمان مي باشد.

 

صورت فلكي كلب اكبر (Canis Major) به معني "سگ بزرگ" صورت فلكي نزديك صورت فلكي جبار يا شكارچي (Orion) است. درخشان ترين ستارة آن (درخشان ترين ستارة آسمان)، سيروس (Sirius) يا ستارة سگ است. اين صورت فلكي همراه با كانيش مانيز(Canis Miner) با هم ديگر يكي صورت هاي فلكي سگهاي شكاري صورت فلكي جبار يا شكارچي را مي رساند.

صورت سگهاي تازي(Canis Venatici) يا دو سگ شكاري يا تازي به نامهاي آستاريون (Astarion) و چارا (Chara) كه به چوبان صورت فلكي ارابه ران يا عوا (Bootes) تعلق دارند، صورت فلكي كوچكي در نيمكرة شمالي و نزديك به صورت فلكي دب اكبر يا خرس بزرگ (Vrsa Major) و صورت فلكي ارابه ران يا عوا (Bootes) است. درخشان ترين ستارة آن كور كارولي (Cor Caroli) كه ستاره اي سفيد – آبي با قدرت درخشندگي 2/9 (alpha CVa)است كه همراه ستارة خود، قدرت درخشندگي 1/5 را نشان مي دهد. Beta CVn ستاره اي بازم چارا است.M51 (سحابي Whirlpool)، Mq4 (كهكشان Sab)، M62 (كهكشان گل آفتابگردان) و M3 (خوشه كروي با قدرت درخشندگي 6) مي توانند در صورت سگهاي تازي يافت شوند. باران شهاب سنگ صورت سگهاي تازي از 13 تا 30 ثانويه به وقوع مي پيوندد. اين صورت فلكي در سال 1690 توسط ستاره شناس سهستاني، جانز هوليوس (Johannes Hevelius) نام گذاري شد.

 

صورت فلكي بزغاله نر با جدي (Capricornus) صورت فلكي در زود ياك (Zodiac) است. كاپريكورن در امتداد خط عبور ساليانة خورشيد يا دايره البروج بين صوزت فلكي دلو (Aquarius) و صورت فلكي قوس يا رامي  (Sagitlarius) ديده مي شوند. درخشان ترين ستارة اين صورت فلكي پريماگيدي (Alpa 1 Cap – Prima Giedi) و سكونداگيدي  (Alpha 2 Cap – Secunda Giedi)است. خوشة كروي M30 در اين صورت فلكي وجود دارد.

صورت فلكي قيفاووس (Cepheus) صورت فلكي خانه مانندي در نيمكرة شمالي كه هيچگاه در نيمكرة شمالي به زير افق فرو     نمي رود. اراي (Errai- Gamma Cephei)، سومين ستارة درخشان نارنجي بزرگ است كه هر سال 2000 سال ستارة قطب شمال زمين مي شود. صورت فلكي قيفاووس در كنار صورت هاي فلكي  برساووش (Perseus) و آندرو مدا (omeda) قرار دارد. صورت فلكي قيفاووس در افسانه هاي يوناني نام پادشاهي بوده است.

 

صورت فلكي قيطس (Cetus) صورت فلكي كه در استواي آلماني قرار دارد. صورت فلكي قيطس به معني نهنگ (وال) اولين ستارة متغير شناخته شدة آن، به نام شگفت اختر ياستاره اعجوبه (Mira) يا اوميكرون ستي (Omicron Ceti) است.

صورت فلكي حول قطبي (Circumpolar Constellation)   صورت فلكي كه مسيري آن به نظر بصورت دايره اي روي قطب آسماني به نظر مي رسد و از اين رو و همواره بالاي سر افق بيننده (به سمت شمال) است.

 

صورت فلكي (Constellation) گروهي از ستاره ها كه وقتي از زمين ديده مي شوند، الگوي خاصي را مي سازند. 88 صورت شامل صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله) (Andromed) وجود دارد.

صفحات قاره اي (Continental Plates) پوستة زمين به صفحات مجزايي تقسيم شده است. صفحات قطعه هاي كلفت بزرگي سنگي هستند كه بر روي گوشتة نرم شناورند. صفحات با سرعتي كه از 1 تا 10 سانتي متر در سال تخمين زده شده اند، حركت مي كنند. صفحات قاره اي ضخيم تر، قديمي تر و كم چگالتر از صفحات اقيانوسي هستند. اين صفحات حدود 125 كيلو متر ضخامت دارند و از گرانيت با سن حدود 3 ميليارد سال پيش تشكيل شده اند.

 

صورت فلكي صليب جنوبي ( Crux ) يا صورت فلكي صليب جنوبي آوستراليس ( Crux Autralis ) نام علمي صورت فلكي صليب جنوبي ( Southern Cross Co ) است كه در نيمكره جنوبي با شكل بعلاوه يا صليب مانندش شناخته شده كه بر روي پرچم كشور استراليا نيز وجود دارد . روشن ترين ستاره اين صورت فلكي آكروكس ( Alphacru _ Acrux   ) است كه سيستم ستاره دوگانه اي در قاعده صليب است . دومين ستاره درخشان بكروكس  يا ميموسا (Betacrux – Mimosa – Becrux ) و سومين ستاره درخشان آن گاكروكس ( Gamma Cru – Gacrux  ) است . خوشه باز جعبه جواهر (Kappa Crucis    يا  Jewl Box  ) در اين صورت فلكي شامل حدود 100 ستاره و در جنوب آن قرار دارد . صورت فلكي صليب جنوبي در كهكشان  راه شيري قرار دارد و از سه طرف با صورت فلكي سنتاورز ( Centaurus )  احاطه شده است .

صورت فلكي دجاجه يا صورت فلكي ماكيان ( Cygnus ) يا قو ( Swan )  صورت فلكي شبيه به يك بعلاوه بزرگ است كه به عنوان صليب شمالي هم شناخته شده است . اين صورت فلكي در امتداد كهكشان راه شيري در نيمكره شمالي ديده مي شود . در دم آن , ستاره بسيار درخشان  ستاره دم    ( Alpha Cygni _ Deneb ) و درسر آن ستاره جفت آلبيرئو  ( Beta Cygni _  Albireo  ) .

 

صورت فلكي اژدها يا تنين  ( Draco ) در افسانه هاي يونان به معني اژدها ( Dragon ) , صورت فلكي كه در نيمكره شمالي قرار دارد . اين صورت فلكي باعث تابش كوادرانتيدز (Quadrantids )  و  دراكونيدز (Draconids )  كه باران شهاب سنگ هستند , مي شود . اين صورت فلكي نزديك قطب شمال آسماني است و دم آن بين دب اكبر و اصغر است .

صورت فلكي نهر  ( Eridanus ) به معني رودخانه , صورت فلكي جنوبي كه نزديك صورت فلكي فورناكس ( Fornax ) و لپوس (Lepus )  قرار گرفته , درخشانترين ستاره صورت فلكي نهر  , آلفا اري  ( Alpha Eri ) يا آكرنار ( Achernar ) , به معني انتهاي رودخانه است كه نهمين ستاره درخشان آسمان است ( قدرت درخشندگي 0/46  ) . ستاره درخشان بعدي آن كورسا ( Cursa )  به معني چهار پايه يا  بتا اري ( Beta Eri ) و سومين ستاره درخشان آن زاوراك( Zaurak ) به معني قايق با گاما اري  ( Gamma Eri ) است . بعد از آن رانا ( Rana )  به معني وزغ و زيبال ( zeta  Eri  - Zibal  )  به معني لانه شتر مرغ است . صورت فلكي نهر  يكي از 48 صورت فلكي اصلي است كه توسط بطلميوس ( Dtolemy )  ثبت شده بود .

 

صورت فلكي جوزا يا دو پيكر ((Gemini يا دوقلوها يكي از صورت هاي فلكي خانواده منطقه البروج (Zodiac )  است كه در امتداد مسير ساليانه عبور خورشيد و بين صورت فلكي ثور ( Taurus )   و سرطان ( cancer)  واقع شده است . درخشانترين ستاره های آن كستور (Castor )  كه يك ستاره شش گوش است و پلوكس (Pollux )  كه اولين ستاره با درخشندگي زرد است , مي باشند . خوشه باز M 35  در صورت فلكي جوزا يا دو پيكر قرار دارد . به نظر مي رسد باران شهاب سنگ جوزائيها  (Geminid )  از صورت فلكي جوزا يا دو پيكر منشاء مي گيرد .

صورت روي مريخ ( Face on Mars )   عكس ناحيه سيدونيا منس  (Cydonia Mense )  مريخ در سال 1998 توسط كاوشگر جهاني مريخ ناسا ( NASA s mars Global Surveyor )  گرفته شده است . اين شكل حاصل قرارگيري اتفاقي سنگها و ساير تشكيلات زمين شناسي ست كه از اين زاويه شبيه صورت يك انسان است .

 

صورت فلكي هركول يا جاثي علي ركبته  ( Hercules )    صورت فلكي نيمكره شمالي كه پنجمين صورت فلكي بزرگ آسمان است . نام آن از قهرمان باستاني يونان منشاء گرفته  است . چهار ستاره مركزي  صورت فلكي هركول  , خرده سيارهي به نام كي استون  ( Keystone )  است ( شامل اپسيلون , زتا , اتا و پي هركول ) خوشه ستاره گوي مانند M 13  در بخش غربي كيستون است . به نظر مي رسد باران شهاب سنگ هركول تاTau Her)) از صورت فلكي هركول  نشات مي گيرد .

صورت فلكي اسد يا شير    (Leo ) يا شير ، صورت فلكي از منطقه البروج ( Zodiac )  كه شكلي شبيه به شير دارد . اين صورت فلكي در امتداد كهكشان راه شيري و در نيمكره شمالي مسير ساليانه عبور خورشيد يا دايره البروج و بين صورت فلكي سنبله يا عذرا (Vigo )  و سرطان (Camzer) قرار دارد . روشنترين ستاره آن ستاره قلب الاسد (alpha Leo - Regulus) به معني پادشاه كوچك است . در پي آن  نبولا (Beta Leo - Denebola ) به معني دم شير ، آلجيبا (gamma Leo  Algieba) ، به معني سر شير است . كهكشانهاي  M65 ،  M66 ،   M95 . M96 و كهكشان بيضوي M105 در نزديك اين صورت فلكي هستند.

 

صورت فلكي گرگ يا سبع  (Lupus) صورت فلكي در نيمكرة جنوبي كه بين قنطورس (Centaurus) و در غرب عقرب (Scorpius) در شمال شرق قرار دارد. خوشه بازستاره‌اي  NGC 5822در اين صورت فلكي قرار دارد.

صورت فلكي چنگ رومي يا شلياق  (Lyra) يا چنگ، صورت فلكي كوچكي در نيمكرة شمالي كه درخشانترين ستارة آن ستاره نسر واقع يا كركس نشسته  (Vega) به معني عقاب در حال شيرجه است، رنگ آن آبي مايل به سفيد – صورتي بوده و پنجمين ستارة‌ درخشان آسمان است.

 

صفحات اقيانوسي (Oceanic Plates) پوستة زمين به صفحات مختلفي شكسته شده اين صفحات قطعات سنگي شناور بر روي گوشتة نرم هستند كه با سرعتي بين 1 تا 10 سانتي متر در سال حركت مي‌كنند. صفحات اقيانوسي (صفحاتي كه زير اقيانوس قرار دارند) نازكتر، جوانتر و چگالتر از صفحات قاره‌اي هستند. اين صفحات زير آبي حدود 75 كيلومتر ضخامت دارند و از سنگ بازالت ساخته شده‌اند. از آنجا كه اين صفحات در حاشية صفحات اقيانوسي شكل مي‌گيرند (باز شدگي اقيانوسي)، نسبتاً جوانتر هستند.

صورت فلكي جبار يا شكارچي (Orion) يا «شكارچي» صورت فلكي‌ست كه درخشانترين ستاره هاي آن ستاره رجل الجبار (Rigel) ستاره منكب الجوزا يا يد الجوزا (Betelgeuse) و بلاتريكس (Bellatrix) هستند. سحابي سر است (Horsehead)، M42  و M43 (كه سحابي  جبار يا شكارچي ناميده مي شوند) در اين صورت فلكي وجود دارند.

 

صورت فلكي برساووش (Perseus) صورت فلكي در كهكشان راه شيري در نيمكرة شمالي كه ستارة‌ اصلي آن مارفاك (Marfak) يا آگنيب (Algenib) يا آلفاپر (alpha per) است كه يك ستارة‌عظيم F5 است. بتا پر (beta per)، ستارة‌ دوگانة‌ ستاره راس الغول  (Algol) است. پرسيوس نام قهرماني در افسانه‌هاي يونان باستان است كه هيولاي مدوسا (Medusa) را كشت. هر سال در ماه آگست، باران ستارة دنباله دار  برساووشيها (Peseids) از اين صورت فلكي نشأت مي‌گيرد.

صورت فلكي اسب بزرگ يا فرس اعظم  (Pegasus) به معني اسب بالدار، صورت فلكي بزرگ نيمكرة شمالي ستارة‌ دلتا پگاسوس (Delta Pegasus) با صورت فلكي صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله) (Andromeda) مشترك است. ستارة پگاسي 51 كه بيرون از مربع بزرگ صورت فلكي اسب بزرگ يا فرس اعظم قرار دارد ستارة خورشيد مانند نزديكي است كه داراي سياره چرخاني است.

 

صورت فلكي حوت (Pisces) به معني «ماهي» صورت فلكي استوايي كمرنگي درصورت فلكي منطقه البروج (Zodiac) كه در امتداد صفحه عبور خورشيدي بين كهكشانهاي صورت فلكي حمل يا بره (Aries) و صوزت فلكي دلو (Aquarius) قرار دارد. درخشانترين ستارة اين صورت فلكي آل ريشا (alpha psc - Al Rischa) و سپس نام آل ساماكا (bet Psc - Fum Al Samaka) است كهكشان حلقوي M74 در صورت فلكي پاسيس قرار دارد.

صفحة كسوف  (Plane of the Ecliptic) صفحة سيستم خورشيدي ما. در طي يك سال، خورشيد در آسمان مسيري را در امتداد صفحة كسوف دنبال مي‌كند. زاوية محور خورشيد 5/23 درجه از اين صفحه است كه باعث شكل‌گيري ابرها مي‌شود.   صفحات (Plates) پوستة كرة زمين به صفحاتي تقسيم شده است. اين صفحات، قطعات سنگي بسيار بزرگي هستند كه روي گوشتة نرم شناورند و با سرعتي بين 1 تا 10 سانتي متر در سال حركت مي‌كنند. صفحات اقيانوسي (آنهايي كه زير اقيانوس قرار دارند)، نازك‌تر و چگالتر از صفحات قاره‌اي هستند.

 

صفحة تك سياره‌اي  (Protoplanetary Disk) صفحه‌اي چرخان از غبار كه اطراف هستة مركزي يك سيستم خورشيدي در حال توسعه را احاطه كرده است. اين صفحه نهايتاً به سياراتي كه به به دور خورشيدي كه از هستة   مركزي بوجود آمده است، مي‌چرخند.

صعود قائم  (Right Ascension) همپاية آسماني كه براي اندازه‌گيري ارتفاع در كرة آسماني بكار گرفته مي‌شود. درجات صفر صعود قائم، موقعيت خورشيد در اعتدال بهاره (Vernal/Spring equinoz – 21 مارس) است.

 

صورت فلكي قوس يا رامي   (Sagittarius) نهمين صورت فلكي منطقه البروج كه مردم باستان آن را بصورت قنطورس مي‌ديدند (نيم اسب ـ نيم انسان) كه به سمت صورت فلكي عقرب (صورت فلكي بعد) نشانه رفته است. مقطع مركزي آن (سينة كماندار) نيز شبيه قوري چاي فرض مي‌شده. مركز كهكشان راه شيري در جهت اين صورت فلكي است بسياري از باران‌هاي ستاره دنباله‌دار مانند قوسي ها  (Sugittariid) به نظر از اين صورت فلكي منشاء مي‌گيرند. درخشانترين ستاره در صورت فلكي قوس يا رامي  روكبات (Rokbut) است كه در عربي به معني زانو است.

صورت فلكي عقرب (Scorpius) صورت فلكي از منطقه البروج (Zodiac) اين صورت فلكي در امتداد صفحه عبور خورشيدي  و بين صورتهاي فلكي ميزان (Libra) و صورت فلكي قوس يا رامي  (Sagittarius) قرار دارد. درخشانترين ستاره اين صورت فلكي ستاره قلب العرب (Antares) كه ستاره بزرگ قرمزي در حدود 230 برابر بزرگتر از خورشيد است . بعد از آن گرافياس (Graffias) يا بتا 1 اسكو (Beta 1 Sco) قرار دارد.

 

صليب جنوبي (Southern Cross)  صورت فلكي صليب جنوبي (Crux) ، نام علمي براي صورت فلكي جنوبي است كه روي پرچم استراليا هم وجود دارد . درخشانترين ستاره اين صورت فلكي نيمكره جنوبي صليب مانند معروف اصورت فلكي صليب جنوبي (Acrux) نام دارد. اين ستاره يك  سيستم دو ستاره اي در قاعده صليب است. ستاره درخشان بعدي به ترتيب بكروكس (Becrux) يا ميموسا (Mimosa) و سپس گاکروكس (Gacrux) است. جعبه جواهر (يا كپاكروسيس Keppa Crucis) خوشه بازي با حدود 100 ستاره در جنوب صليب است. صورت فلكي صليب جنوبي در كهكشان راه شيري قرار دارد. در سه جهت توسط قنطورس (Centaurus) احاطه شده است.

صورت فلكي ثور   (Taurus) صورت فلكي در منطقه البروج به معني گاو نر. اين صورت فلكي در امتداد صفحه خورشيدي بين صورت فلكي حمل يا بره (Aries) و صورت فلكي جوزا يا دو پيكر (Gemini) ديده ميشود. درخشانترين ستاره آن ستاره دبران   (Aldebaran) است كه يكي از چشمهاي گاو است. اين ستاره سيزدهمين ستاره درخشان آسمان است. دومين ستاره درخشان اين صورت فلكي آلناث (Alenath) و سومين آنها هايدوم  (Hyadum I) است.

 

صورت فلكي خرس بزرگ (Ursa Major) يا دب اكبر  (The Great Bear)، صورت فلكي (دوبه – Dubhe و مراك (Merak ، ستاره هاي قطب شمال را نشان ميدهند.

صورت فلكي خرس بزرگ (Ursa Minor) يا دب اصغر (The Little Bear): صورت فلكي معروفي در نيمكره شمالي، نزديك ستاره قطب و شمال ستاره قطبي نيمكره شمالي.

 

صورت فلكي سنبله يا عذرا (Virgo) صورت فلكي در منطقه البروج (Zodiac) كه در امتداد صفحه عبور خورشيدي و بين صورت فلكي  اسد يا شير  (Leo) و صورت فلكي ميزان (Libra) قرار دارند. درخشانترين ستاره آن اسپيكا (Spica) به معني گوش گندم است،‌  صورت فلكي سنبله يا عذرا دومين صورت فلكي بزرگ (از 88 صورت فلكي) بعد از هادرا (Hydra) است.