روزنه (Aperture) اندازة‌عدسي‌ها يا آينة اصلي يك تلسكوپ.

روز خورشيدي ظاهري (Apparent Solar Day)   يك روز خورشيدي ظاهري، دورة زماني بين دو عبور موفق خورشيد از يك نصف النهار است.

 

رصدخانه اشعة گاماي كامپتون (Compton Gamma Ray Observatory) (CGRO) تلسكوپ چرخاني ست كه در سال 1991، ناسا (NASA) آنرا، پرتاپ كرد. اين تلسكوپ طيف الكترومغناطيسي بين KeV30 تا GeV30 را مي تواند دريافت كند. CGRO بليزرها (blazer)  را كشف كرد. نام اين رصد خانه به افتخار دكتر آرتورهالي كامپتون (Dr. Arthur Holly Compton) ، كسي كه پراكنش فتونهاي پر انرژي را بوسيلة الكترونها مطالعه كرد، نامگذاري شد. در CGRO بيش از چهار صد منبع اشعة گاما را تشخيص و بيش از 2500 انفجار اشعة گاما را ثبت كرد.

روبرتا باندار (Bondar, Roberta)   روبرتالين باندار (1945 تاكنون)، اولين زن كانادايي فضا نورد بود. او كارشناس سفينة ريسكاوري ناسا در مأموريت STS – 42  كه در 22 تا 30 ژانوية 1992 انجام گرفت بود. باندار استاد عصب زيست شناسي دانشگاه اونتارياي غربي اونتارياي كانادا بود.

 

روبرت گودارد  (Gloddard . Robert ) روبرت هاچينگز گودارد ( 5 اكتبر  1882  تا 10 آگست  1945 ) فيزيكدان آمريكايي و مخترعي كه به عنوان پدر صنايع موشكي جديد شناخته شده بود , است . در 1907 گودارد ثابت كرد كه عمل فروكردن ( Thrust )  يك موشك مي تواند باعث جلو بردن آن در خلاء شود . در سال 1914 براي دو اختراع خود اجازه ثبت دريافت كرد سوخت مايع موشك ها و  موشك هاي دو تا سه مرحله اي كه از سوخت جامد استفاده مي كرد . وي در سال 1919 مقاله اي علمي با عنوان روشي براي دستيابي به ارتفاعات بسيار بالا نوشت كه در آن يك موشك باارتفاع بالا را شرح داد .اختراعات زياد گودارد اساس صنايع موشكي جديد قراردگرفت .بعد از سالها تلاش ناموفق و استهزاء عمومي اولين موشك موفق گودارد در 16 مارس 1926 از مزرعه اقوام خود درماساچوست ( Massachusetts ) به هوا پرتاب شد . اين موشك 10 فوتي باسوخت مايع به نام نل ( Nell ) , 184 فوت و به مدت 2/5 ثانيه بالا رفت و ارتفاعي در حدود 41 فوت گرفت . او بزودي به روزول  نيومكزيكو  ( Roswell, New Mexixo) رفت و موشك هاي چند مرحله اي كار شده تر خود را توسعه داد , بطوريكه در سال 1932 موشك بالدار براي هدايت موشك را ارائه داد . در همان سال وسيله كنترل كننده اي براي موشك ها ساخت و در سال  1935  راكت هاي فراصوتي ساخت . در سال 1937 اولين موشك را با موتور محور دار را با كنترل كننده ساخت خود را به هوا فرستاد . او مجموعاً  214 اختراع به نام خود ثبت كرد.

سياره طول روز سياره ( به روز زمين يا ساعت) عطارد 58.65 روز ناهيد 243.01 روز زمين 23.93 ساعت مريخ 24.62 ساعت مشتري 0.41 روز زحل 0.44 روز اورانوس 0.72 روز نپتون 0.67 روز پلوتون 6.38 روز روز ( Day )     زماني كه طول مي كشد تا يك سياره به دور محور خود 360 در جه بچرخد . يك روز زمين تقريباً 24 ساعت است .

 

رصد خانه كك  ( Keck Observatory ) رصد خانه واقع در آتشفشان غير فعال ماوناكي هاوايي ( Mavna Kea ) كه داراي بزرگترين تلسكوپ هاي نوري و ما فوق قرمز جهان به نام كك 1و2 جهان است.هر تلسكوپ ، آينه اوليه 10 متري ( 33 فوت) متشكل از 36 شش گوش ( هر كدام 8/1متر يا 6 فوت پهنا و 880 پوند وزن دارد. رصد خانه كك توسط مركز تكنولوژي كاليفرنيا،دانشگاه كاليفرنيا و ناسا اره اندازي مي شود.

رصدخانه گرينويچ (Greenwich Observatory)   رصد خانه سلطنتي گرينويچ , رصد خانه ستاره شناسي ملي انگلستان است كه درگرينويچ انگلستان واقع است .

 

رصد خانه كلت ( Klet Observatory ) موسسه تحقيقاتي ايالتي واقع درجمهوري چك ( بوهمياي جنوبي -  Southern bohemia) و در كوههاي كلت ، در ارتفاع 1070 متري. تلسكوپهاي اين رصد خانه شامل منعكس كننده 57/0 متري و تلسكوپ ماكستو ( Maksutov) و تلسوپ 02/1 متري

رصد خانه ملي كيت پيك  ( Kitt Peak National Observatory) رصد خانه ستاره شناسي در تاكسون ايالت آريزونا ( Tucson - Arizona ) كه بيش از 15 تلسكوپ شامل يك تلسكوپ انعكاسي 158 اينچي ( 4متري ) ، دارد.

 

رصدخانه لواول  (Lowell Observatory) رصدخانة در كليد تومباو (Clyde W.Tombaugh) با أن سياره پلوتون را در سال 1930 كشف كرد. حلقه‌هاي سيارة زحل نيز در اين رصدخانه كشف شد. پرسيوال لاول (Pecival Lowell) اين رصدخانه را در سال 1894 در آريزونا تأسيس كرد كه از تلسكوپ انعكاسي 24 اينچي آلوان كلارك (Alvan Clark) بهره مي‌جست. اين رصدخانه به عنوان يكي از آثار ملي محسوب مي‌شود كه هم اكنون از تلسكوپ‌هاي آندرسون مسا (Anderson Messa) بهره مي‌جويد.

رابطة جرم- شفافيت (Mass Luminosity Relation)   اين رابطه بيان مي‌كند كه هرچه ستاره داراي جرم بيشتري باشد، شفافيت و درخشندگي آن بيشتر است.

 

راه شيري  (Milky Way) خط روشني از ستاره ها كه در آسمان شب گسترده شده است. اين پديده را زمانيكه از نور شهر دور هستيد بهتر مي‌توان ديد.

ريزگراني  (Microgravity) حالتي كه گراني در اين حالت تا به سطوح ناچيز واقعي كاهش مي‌يابد. براي مثال وقتي جسمي به صورت آزاد سقوط مي‌كند، ريز گراني در مورد آن اعمال مي‌شود.

 

رصدخانه (Observatory)  جاييكه با وسله يا وسايلي براي مشاهده پديده‌هاي ستاره شناسي يا آسماني مانند ستاره‌ها، سياره‌ها، سحابي ها و غيره تجهيز شده است. رصدخانه‌ها اغلب تلسكوپهاي قوي دارند (چشمي، راديويي يا انواع ديگر تلسكوپ).

رصدخانه پالومار (Palomar Observatory)    رصدخانة كوه پالومار، رصدخانة ستاره شناسي واقع در جنوب كاليفرنيا (كوه پالومار) است. اين رصدخانه داراي يك تلسكوپ انعكاسي 200 اينچي (508 سانتي متري) و يك رصدخانة اشميت 48 اينچي (122 سانتي متر) است. اين رصدخانه توسط جورج هال (George E. Hale) تأسيس شد.

 

راديو تلسكوپ  (Radio telescope) صفحة مقعري كه امواج راديويي را از فضا جمع‌آوري مي‌كند. مانند راديو تلسكوپ «پيكان بسيار بزرگ» (Very Large Array - VLA) در نيومكزيكو.

راديو سوند (Radiosonde) وسيله‌اي كوچك كه بسياري از شرايط جوي موجود در بالاي جو را، مانند دما، سرعت و جهت باد، فشار هوا و رطوبت اندازه‌گيري مي‌كند. اين وسيله كه توسط بالون هواشناسي در هوا معلق است، داراي يك فرستندة راديويي است كه اطلاعات خود را به زمين مي‌فرستد. يك راديو سوند تا 100000 فوت (30000 متر) بالا مي‌رود و مدل سه بعدي از هوا ارائه مي‌دهد. اين وسيله در سال 1930 توسعه يافت.

 

رگوليت (Regolith) قطعات سنگي گوشتة قطعه قطعه شده و شل (در اندازه‌هاي مختلف) و غبار روي سطح سياره، شبيه سياره يا مقر. در سطح ماه، اگوليت در اثر بمباران شهابسنگ‌ها بر پوستة ماه و پرتاب واريزه‌هاي دهانه‌هاي برخوردي بوجود آمده است.

رگيو (Regio)   ناحيه‌اي كه بواسطة تفاوت در رنگ يا قدرت بازتابش از ساير مناطق جدا شده است.

 

ريل (Rille) دورة طولاني و نازكي در سطح ماه كه 60 مايل (100 كيلومتر) طول، 1300 فوت (400 متر) عمق و تقريباً در پهن ترين نقطه‌اش، يك مايل (1500 متر) پهنا دارد.

رگيو مونتانوس (Regiomontanus) جوان مولر (Johann Muller) يا جوان ركيومونتانوس  (1436 تا 1476) منجم و رياضيدان يوناني كه مثلثات مطالعه مي‌كرد و  كتاب آلماگست (Almagest) بطلميوس (Ptolemy) را از زبان يوناني ترجمه كرد. ترجمة وي به حذف نگاه بطلميوس به هستي (كه طبق اين طرز تفكر زمين در مركز هستي قرار داشت) كمك كرد. همچنين او كارهايي روي مثلثات كروي و صفحه‌اي انجام داد. او حركت ماه، سيارات و سنگ‌هاي آسماني را مشاهده كرد. يك دهانة 108 متري روي ماه به نام وي ثبت شده است.

 

ريما (Rima) شكافي روي سطح يك سياره يا قمر.

رصدخانة سلطنتي گرينويچ  (Royal Greenwich Observatory) رصدخانه ستاره‌شناسي ملي انگلستان كه در گرينويچ انگلستان (نزديك لندن) قرار گرفته است.

 

رقم علمي (Scientific Notation) شكل رياضي كه براي نوشتن اعداد بسيار كوچك يا بسيار بزرگ استفاده مي شود . اين سيستم از به كارگيري صفرهاي زياد اجتناب مي كند. در رقم علمي يك عدد پايه ( بين 1 تا 10 ) وجود دارد كه در توان 10 ضرب مي شود. براي مثال عدد 250 در رقم علمي بصورت 2 10×2/5 نوشته مي شود و يـا 0/000052 بـصـورت 5-10×5/2       نوشته مي شود.

رپوس (Rupes) خطي از صخره‌هاي كوهي در سطح يك سياره يا قمر، براي مثال ريوپس آلتاي (Rupes Altai) سلسله كوهي با حدود 315 مايل (50 كيلومتر) طول روي ماه ما است.

 

روز خورشيدي  (Solar Day) مقدار زمان بين دوبار رسيدن خورشيد به بلندترين موقعيت خود در بالاي سطح افق (كه از نصف النهار مي گذرد) روز خورشيدي به شدت در طول سال تغيير مي كند. بنابراين به جاي آن، از ميانگين روز خورشيدي استفاده مي شود. اين ميانگين ، همان متوسط تمام روزهاي خورشيدي يكسان است يك روز خورشيدي دقيقاً 24 ساعت است (بسته به اينكه ما ساعت را چطور تعريف كنيم، يعني یک بیست و چهارم روز) روز خورشيدي كمي طولاني تر از روز نجومي است. روز خورشيدي زماني نيست كه زمين يكبار به دور محور خود مي چرخد (‌آن روز نجومي ست).

روشنايي خورشيدي (Solar Flare)   طوفان مغناطيسي روي خورشيد كه به نظر می رسد نقطه بسيار روشن و يك فوران سطحي گازي باشد. روشنايي خورشيدي بر اساس انرژي خروجي انرژي اشعه ايكس در شدت انفجار نهايي سنجيده مي شود.

 

رتبه طيفي  (Spectral Class) گروهي از ستاره ها كه داراي خصوصيات خطوط نشر مشابهي در طيفهاي خود هستند (كه نشاندهنده اين است كه آنها داراي تركيب مشابه هستند).

رده بندي ستاره ها   (Star Catalog)   فهرست ستاره ها، موقعيت آنها و شماره هاي رتبه آنها.

 

رصد خانه يركس (Yerkes Observatory) اين رصدخانه كه متعلق به دانشگاه شيكاگوست در ويسكوترين آمريكا (Wisconsin,USA) قرار دارد و داراي تلسكوپ تجزيه اي ، 40 اينچي (102 سانتي متر) است. اين تلسكوپ بزرگترين تلسكوپ دنياست. نام آن از تامين كننده مالي آن، يعني چارلز تايسون يركس (Charles Tyson Yerkes-1905-1837) گرفته شده است.