هسته‌هاي كهكشاني فعال  (Active Galactic Nuclei)  AGN كهكشانهايي هستند كه درمركز يا هسته‌شان يك گودال تاريك وجود دارد. اين كهكشانهادر تمام طول موجهاي طيف الكترومغناطيسي انرژي بسيار زيادي توليد مي‌كنند. آنها از انرژي كل صادرشده از تمام ستاره‌هاي سحابي انرژي بيشتري توليد مي كنند AGN ممكن است مربوط به انفجار ستاره‌اي كهكشانها باشد.

هنري كاونديش (Cavendish, Henry) (1731 تا 1810) شيميدان و فيزيكدان انگليسي كه بي اين موضوع پي برد كه گاز هيدروژن ماده اي متفاوت از هواي معمولي ست، تركيب آب را تشريح كرد (هيدروژن و اكسيژن) و چند كشف ديگر انجام داد. كاونديش اولين كسي بود كه ثابت جاذبة ايساك نيوتن را تعيين كرد و بطور صحيح جرم و چگالي زمين را اندازه گرفت.

 

همخط ساختن (Collimate) براي همخط ساختن يك تلسكوپ، يك خط تا بالاي اجزاء عيني يعني لنزها، آينه ها، منشورها و قطعات چشمي و تا موقيعت بهترشان، بالا آورده مي شوند. اين كار كيفيت تصوير را به حداكثر مي رساند.

همپايه هاي آسماني (Celestial Coordinates) جفت اعدادي كه براي تعيين موقيعت اجسام در فضا استفاده مي شود (به صورت صعودي يا اريب). اين اعداد شبيه همپايه ها طول جغرافيايي زمين است.

 

هاله يا گيسوي ستاره دنباله دار (Coma) فضاي كاملاٌ كروي گازي كه در اطراف هستة يك ستاره دنباله دار وجود دارد. هاله يا گيسوي ستاره دنباله دار  حاوي بخار آب، گاز دي اكسيد كربن و سايرات گازهاي طبيعي كه از هستة جامد جدا مي شوند. هاله يا گيسوي ستاره دنباله دار  و هسته سر ستاره دنباله دار را مي سازند.

همرفت (Convection) انتقال گرما بواسطة چرخش در يك گاز يا مايع. هسته (Core) لاية داخلي كرة زمين (يا سياره، ماه يا ستارة ديگر) كه معمولاٌ در زير فشار زياد قرار دارد و بسيار داغ است.

 

هلال ماه ( Crescent Moon ) شكلي از ماه بين ماه كامل و نيمه كامل .

هاله يا تاج خورشيدي (Corona) لاية بالايي جو خورشيد كه تا ميليون ها مايل بالاي سطح خورشيد كشيده مي شود. تاج دماي بسيار بالايي (بيش از يك ميليون در جة كلوين) و چگالي بسيار پاييني دارد. در حين كسوف كامل خورشيد، تنها شهبي از هاله  قابل مشاهده است.

 

هنري دراپر ( Draper Henry ) (1837 تا 1882 ) ستاره شناس آمريكايي و اولين عكاس نجومي او در سپتامبر 1880 اولين عكس خود ار از يك جسم ستاره مانند ( سحابي  جبار يا شكارچي ) گرفت . همچنين او طيف هاي ستاره اي را مطالعه كرد و اولين كسي بود كه از خطوط طيفي ستاره اي عكس تهيه كرد . سيستم تعيين ستاره هنري دراپر به نام وي و براي طبقه بندي اجسام ستاره اي , سيستم HD   نام گرفت . پدر وي , جان ويليام دراپر ( 1811 تا 1822 – Jhon William Draper  ) شيميدان بود و كسي بود كه اولين عكس ها را در سال 1839 تا 1840 از ماه ( با استفاده از تلسكوپ انعكاسي پنج اينچي ) .

هستي در حال گسترش ( Expanding Universe ) مدلي از هستي كه در آن كهكشانها با سرعتي نسبت به جدايش خود در حال دور شدن از هم هستند . سرعت دور شدن آنها بر اساس تغيير رنگ قرمز داپلر ( Doppler red shift )  سنجيده مي شود. ثابت هابل ( Hubble )  نرخ انبساط فضايي را تشريح مي كند .

 

هادلي ريل ( Hadley Rille )   دره طويل در سطح ماه كه 75 مايل ( 125 كيلومتر ) طول و 1300 فوت ( 400 متر ) عمق و عريض ترين نقطه درحدود 1مايل ( 1500 متر ) پهنا دارد . اين دره در اثر جاري شدن گدازه بازالتي مذابي كه كانال شيبداري بوجود آمده است .

هيپوليت فيزاو  ( Fizeau Hippolyte ) (1819 تا 1896 )فيزيكدان فرانسوي كه اولين كسي كه بود كه سرعت نور را در سطح كره زمين اندازه گرفت . وي در سال 1849 با استفاده از وسيله اي كه چرخ ( فاصله بين چرخ و آينه 5 ميليمتر / 8كليومتر ) سرعت نور را اندازه گرفت . به طوريكه زمانيكه صرف مي شود تا چرخ عرض يك دندانه را طي كند برابر با زماني ست كه نور از چرخ تا آينه طي مسير مي كند. همچنين او سرعت نور را در واسطه هاي ديگر اندازه گرفت و پي برد كه نور در هوا سريعتر از آب حركت مي كند . فيزاو  فهميد كه حركت يك ستاره بر روي طيف نوري آن تاثير مي گذارد .

 

هلن ( Helen ) يكي از اقمار 18 گانه زحل كه ابعاد آن 15× 16× 18 كيلومتر است و شكل نامنظمي دارد . هلن در فاصله 377400 كيلومتري به دور زحل مي گردد و دوره مدار ي آن 2/74 روز است . هلن در سال 1980 توسط لاكوئز  ( D. Laque   ليساچيوس (J .Lecucheus )  كشف شد .

هكتور (  Hektor ) بزرگترين سيارك تراوايي ( Trojan )  يا سيارك624 كه طول آن 100 كيلومتر و دوره چرخش آن 6/9225 ساعت است  .

 

( Heliosphere ) هليوسفر ناحيه اي  اطراف خورشيد كه تاثير باد خورشيدي در آن ناحيه توسعه يافته است . اين ناحيه تا پشت مدار سياره پلوتون گسترش دارد .

هليو پاوز ( Heliopause) مرز بين هليوسفر خورشيد سرعت و چگالي بادهاي خورشيدي  در آن به شدت افزايش يافته . موقعيت اين ناحيه انتقالي ناشناخته است اما مي بايستي بيش از Au 51  از خورشيد فاصله داشته باشد .

 

( Helium )  هليم عنصري با عدد اتمي 2 كه دو پروتون و نوترون در هسته خود دارد و الكترونها به دور هسته مي گردند. اين عنصر دومين عنصر فراوان در هستي ست . اين عنصر طي فرآيند گداخت هسته اي كه درون ستاره ها اتفاق مي افتد از هيدروژن بوجود مي آيد . حدود 25 درصد خورشيد از هليم تشكيل شده , از آنجا كه اين عنصر در سال 1868 توسط جولز جنسن ( Jules Janssen ) كشف شد , لذا بعد از خورشيد نامگذاري شد . اين عنصر در خورشيد فراوان و در كره زمين ناياب است .

هرمن وان هلمولتز ( Helmholtz  Hermann Von ) ( 1821 تا 1894 ) فيزيكدان نجومي آلماني كه توليد انرژي خورشيدي و تشكيل ستاره ها را مطالعه مي كند .

 

هيماليا ( Himalia ) دهمين قمر مشتري به قطر 110 مايل ( 170 كيلومتر ) و در فاصله 7000000 مايلي ( 11480000 كيلومتري ) از مشتري مي چرخد . هيماليا  داراي جرم 10× 9/5 كيلوگرم در مدت 250/5662 روز زميني به دور مشتري مي چرخد. درباره اين قمر اطلاعات كمي در دست است . و اين قمر توسط پرين (C. Perrine) در سال 1904 كشف شد .

هيپارچوس (HipparChus ) (190 تا 120 قبل از ميلاد ) منجم يونان باستان كه اولين طبقه بندي ستاره ها و اولين نقشه آسمان را تهيه كرد . او 850 تا 1000 ستاره را فهرست كرد و براساس صور فلكي آنها سازماندهي كرد . او موقعيت و درخشندگي هر ستاره را يادداشت كرد ( درخشندگي را با مقياس از يك تا شش عنوان كرد كه درخشانترين ستاره ، يك مي بود ) . همچنين او سيستم زمين محوري را ارائه داد و مثلثات را كشف كرد .

 

هيدروپونيكس  ( Hydroponics)   روش رشد گياهان آبي كه حاوي مواد مغذي محلول ( به جاي خاك ) است .

هيدروژن ( Hydrogen )   عنصري با عدد اتمي 1 كه سبكترين و فروانترين عنصر  هستي مي باشد . هسته آن يك پروتون منفرد است كه يك الكترون به دور آن مي چرخد . اين عنصر سوخت گداخت هسته اي حادث در ستاره ها را تامين مي كند و به هليم تبديل مي شود . 75 درصد خورشيد از هيدروژن ساخته شده است .

 

هذلولي ( Hyperbola )   مقطع مخروطي ( مقطع داخلي يك مخروط با يك سطح ) كه داراي دو شاخه تصوير آينه اي است . هذلولي ها داراي فركريت بيشتر از يك است .

هايپتيا ( Hypetia )   هايپتيا ي الكساندريا ( 370 (؟) تا 415 بعد از ميلاد رياضيدان ، منجم ، معلم و مدير مدرسه پلاتونيست (Platonist) در الكساندريا (Alexandria)  در حدود سال 400 بعد از ميلاد بود. هايپتيا يادداشت هاي درباره حكم ستاره شناسي بطلميوس ( Dtolemy )  نوشت و بر روي مقاطع مخروطي كار كرد . كارهاي او از بين رفت ، اما  در فرهنگ سودا ( Suda )   به آن اشاره شده است . او دختر رياضيدان و فيلسوف تئون الكساندريا ( همچنين آخرين مدير موزه الكساندريا ) بود . در سال 415 او در كشمكش سياسي / مذهبي مسيحيان كشته شد. دهانه ماه هايپتيا و ريما هايپتيا                   ( Rimae Hypatia )  به نام وي است.

 

همگني ( Isotropy ) حالتي كه خصوصيا ت فيزيكي ( مانند دما ) در امتداد محور ها در جهات مختلف داراي ارزش يكساني هستند . در اين حالت اندازه فيزيكي در جهت ديگر است . هانس ليپرشي (Lippershey, Hans) ؟ تا 1619) عدسي ساز آلماني كه اولين تلسكوپ انعكاسي را در سال 1608 ارائه داد. اين تلسكوپ از دو عدسي ساخته شده بود كه بيشتر در خدمات نظامي به كار برده مي‌شد.

هنريتا ليويت  ( Leavitt  Henrietta ) ( 1868تا 1921 ) ستاره شناس آمريكايي و كسي كه ارتباط بين دوره و روشني ( درخش ) ستاره هاي متغير قيفاووسي (Cepheid ) را تشريح كرد. وي همچنين 1777 ستاره متغير را در ابرهاي ماژلاني ( Magellanic Cloud  ) كشف كرد.

 

هالة‌ ماه يا خرمن ماه (Lunar Halo) حلقة‌ درخشاني كه گاهي اوقات در اطراف ماه ديده مي‌شود. بعضي بخش هاي اين هاله بسيار روشن و بعضي بخش ها تيره است. گاهي اوقات، تنها بخشي از حلقه قابل مشاهده است. اين هاله هنگاميكه نور ماه بطور چند باره از بلورهاي يخي بسيار ريز جو منعكس مي شود، بوجود مي‌آيد. هاله ها هميشه داراي زاوية 22 درجه اي از ماه هستند كه اين امر به علت ساختار شش گوش بلورهاي يخ است.

هسته (Nucleus) مركز يخزدة سر يك سنگ آسماني، اين بخش بيشترين جرم را دارد.

 

هنريش آلبرز  (Olbers, Heinrich) (1758 تا 1840) منجم پزشك آلماني كه مجموعة سؤالات آلبرز (Olbre's Paradox) را منتشر كرد (چرا آسمان در شب تاريك است؟ چرا نور ستاره ها آسمان شب را روشن نمي‌كند؟) همچين وي تشخيص داد كه اورانوس يك سياره است و يك ستاره دنباله دار نيست (1781)، ستاره دنباله دار آلبرز را كشف كرد (1815)، شبه سيارة پالاس (#2 Palas) را (1802) و وستا (# Vesta) را كشف كرد و روشي براي محسابه مدار سنگ هاي آسماني يافت.

هسته (Nucleus) مركز اتم كه بيشتر جرم اتم را دربر مي‌گيرد. در هستة اتم همه چيز به جز الكترونهاي در حال چرخش وجود دارند.

 

هنري راسل  (Russell, Henry N.) (1873 تا 1968)، منجم آمريكايي كه بطور مجزا از هرتز پرانگ (E. Hertzsporung) پي به ارتباط بين دواي ستاره‌ها (رنگ) و درخشندگي آنها پي برد و نمودار ارتباط بين آنها در سال 1913 طراحي كرد اين نمودار بعدها نمودار هرتز پرانگ ـ راسل ناميده شد.

هستي باز (Open Universe) يك مدل هستي كه در آن هستي براي هميشه گسترش مي يابد. دراين مدل مادة كاني (و نيروهاي گراني همراه آن) براي توقف انبساط كنوني وجود ندارد. در نتيجه، فضا و زمان در اين هستي بدون مرز هستند. هستي باز در برابر هستي بسته قرار مي گيرند.

 

هارولد شاپلي (Shapley, Harlow) (از 1885 تا 1972) منجم آمريكايي، اولين كسي به درستي اندازه كهكشان راه شيري (Milky Way Galaxy) و موقعيت مارا در آن تخمين زد.

هنريخ شواب (Schwabe,Heinrich) منجم غیرحرفه اي آلماني كه كشف كرد كه نقاط داغ در يك چرخه 11 ساله ظاهر مي شود. شواب داروسازي بود كه هر روز خورشيد را نگاه مي كرد و مشاهدات خود را در كتابي به نام مشاهدات خورشيدي در سال 1843 منتشر كرد.

 

همزمان (Synchrotron)  وسيله اي كه ذرات در آن و در يك ميدان مغناطيسي شتاب بسيار بالايي پيدا مي كنند (معمولاَ در يك مسير دايره اي). فيزيكدانها از اين وسيله براي مطالعه ذرات، برهم كنش هاي نيمه اتمي و ساير پديده هاي اساسي استفاده مي كنند. هستي (Universe) همه چيز، تمام مواد و انرژي كه وجود دارند.

هاله خورشيدي (Solar Halo) حلقه درخشاني كه گاهي اوقات اطراف ماه ديده مي شود. بعضي بخشهاي هاله بسيار درخشان و برخي بخشها كدر هستند . گاهي اوقات تنها بخشي از حلقه قابل مشاهده است. درون هاله خورشيدي و در لبه هاي روبروي خورشيد، دو نقطه بسيار روشن به نامهاي سگهاي خورشيد (Sun dogs) و خورشيدهاي دروغين (Mock Suns) قابل ديدن است. هنگامي كه نور خورشيد از ميان بلورهاي بسيار ريز مسطح يخ اتمسفر شكسته و منعكس مي شود، اين هاله بوجود مي آيد. سگهاي خورشيد و هاله ها هميشه با زاويه ْ22 از خورشيد فاصله دارند ، كه اين امر به علت ساختمان شش گوش بلورهاي يخ است.