حوضة كالوريس  (Caloris Basin) بزرگترين شكل سطحي سيارة مشتري اين فروافتادگي دايره اي در اثر برخورد يك سيارك بوجود آمد و حدود 1300 كيلومتر (800 مايل) قطر دارد. حوضة كالوريس نزديك نقطة نيمه خورشيدي مشتري و در نقطه اي كه نزديك ترين فاصله را با خورشيد دارد، قرار دارد بنابراين بسيار داغ است. به همين دليل آن را كالوريس مي نامند كه در زبان لاتين به معني "گرما" است.

حفره سياه (Black Hole) جسم سياهي (يا ناحية سياهي) در فضا كه آنقدر چگال است كه در شعاع معيني (شعاع شوارد زچيل - Schwarzschild- كه افق يكنواخت را مشخص مي كند)، ميدان جاذبه اش به هيچ چيز اجازة فرار از آن را نمي دهد، حتي نور را. تصور بر اين بود كه ستاره هاي بزرگ (ستارة با جرم سه برابر جرم خورشيد) Supergiant، سپس Supernova و سرانجام به حفره هاي سياه تبديل مي شوند. تصور بر اين بود كه حفره هاي سياه شاخص جرمي دقيقاٌ 10 برابر خورشيد دارند، اما حدود آ» بسيار زياد است. براي حفرة سياه شاخص با جرمي 10 برابر خورشيد، شعاع شوارد زچيل دقيقاٌ 6/18 مايل (30 كيلومتر) است.

 

حركت قاره ها (Continental Drift) حركت قاره هاي زمين، خشكي ها (Khathfei)  قطعات پوستة زمين هستند كه بر روي كرة مذاب شناورند. ايدة حركت قاره ها و وجود ابر قارة پانگه (Pangaea) در سال 1915 توسط آلفردوگز (Alfred Wegner) عنوان شد.

 

حلقه صورت فلكي دجاجه يا صورت فلكي ماكيان Cygnus Loop )  ( سحابي و باقيمانده ابر نو اختر در صورت فلكي دجاجه يا صورت فلكي ماكيان . اين سحابي 6 برابر ماه فضا را اشغال مي كند . ابر نو اختر در حدود 15 هزار تا 20 هزار سال پيش منفجر شده و هنوز در حال گسترش است . اين سحابي تقريباً كروي همراه با چند رشته درخشان است .

حلقة كرپه (Crepe Ring)   يا حلقة C، حلقة داخلي حلقه هاي سرگانة زحل است. اين حلقه كوچكتر و مبهم تر از حلقه هاي B, A   است. با استفاده از تلسكوپ كوچك، اين حلقه ديده مي شود.

 

حلقه الماس ( Diamond Ring ) درخشش بزرگي از نور كه چند ثانيه قبل از كسوف كامل بوجود مي آيد . حلقه الماس در اثر آخرين نورافشاني هاي خورشيد , از ميان دره هاي لبه ماه , خلق مي شود.

حالت زمين ياسكون (Groundstate)   حالت كمترين انرژي كه يك هسته مي تواند داشته باشد .

 

حوضه برخوردي ( Impact Basin ) داهنه برخوردي كه قطر لبه آن بشتر از 185 مايل ( 300 كيلومتر ) است . بيش از 40 حوضه برخوردي بر روي ماه وجود دارد . اين برخورد هاي شكننده باعث ايجاد گسل خودرگي و ساير دگر شكلي هاي پوسته مي شود . موادي كه از حوضه هاي بر خوردي بيرون مي جهد د رنواحي پهن و گسترده توزيع مي شود .

حلقه نور  ( Halo ) حلقه درخشاني كه گاهي اوقات اطراف خورشيد يا ماه ديده مي شود . برخي قسمت هاي اين هاله بسيار روشن است و گاهي اوقات تنها قسمتي از اين حلقه قابل مشاهده است . اين پديده زماني اتفاق مي افتد كه نور بطور چند باره در بلورهاي يخي مسطح جو منعكس مي شود . اين هاله هميشه داراي زاوايه 22 نسبت به ماه يا  خورشيد است , زيرا ساختار بلورهاي يخي شش گوش است .

 

حركت پارالاكتيك (Parallactic Motion)   حركت ظاهري ستاره‌ها كه تنها به علت حركت زمين در زمان چرخش به دور خورشيد به وجود مي‌آيد.

حضيض (Perigee) براي هر جسمي كه اطراف زمين مي‌چرخد، حضيض نقطه‌اي است در هر مدار كه نزديكترين فاصله را تا زمين دارد. نزديكترين فاصلة‌ مداري تا زمين از مداري تا مدار ديگر كمي تفاوت دارد. نزديكترين حضيض پروكسيجي (Proxigee) نام دارد.

 

حالات ماده  (Phases of matter) ماده مي‌تواند در چهار حالت يا فاز وجود داشته باشد (جامد، مايع، گاز و پلاسما) و چند فاز بيشتر مانند سيالات بحراني و گازهاي واپاشيده. فاز دياگرام آب (در بالا) فازهاي آب را در دماها و فشاراي مختلف نشان مي‌دهد.

حركت مناسب  (Proper Motion) حركت عملي يك ستاره در طول آسمان (نه به سمت زمين و يا در حال دور شدن از آن)‌ كه بواسطه مدار ستاره در كهكشان راه شيري بوجود مي‌آيد. حركات مناسب ستاره، فاصله‌اي است كه ستاره هر سال در آن فاصله حركت مي‌كند. اين فاصله آنقدر كوچك است كه به اندازة آرك ثانيه در سال اندازه‌گيري مي‌شود. ستارة با مناسبترين حركت، ستارة برنارد (Barnard,s Star) است (دومين سيستم ستاره‌اي به ما) كه تنها دو آرك ثانيه در سال (180/1 پهناي ظاهري ماه) حركت مي‌كند.

 

حلقة پروتون ـ پروتون  (Proton - Proton Chain) واكنش نشري فرضي كه تصور مي‌شده در اعماق ستاره‌ها به وقوع مي‌پيوندد. اين حلقة واكنشي هسته‌هاي هيدروژن را به هسته‌هاي هليم تبديل مي‌كند و انرژي (ذرات) و پرتوهاي گاما آزاد مي‌كند. تصور مي‌شده كه اين واكنش گرما هسته‌اي طي يك ميليون سال كامل و تحت فشار و حرارت بي‌نهايت زيادي حادث مي‌شود.

حركت شعاعي  (Radial Motion) حركتي به سمت يك بيننده و يا عكس آن، سرعت شعاعي مي‌تواند با استفاده از تغيير داپلر (Doppler Shift ) تعيين شود. حركت به سمت بيننده خطوط طيفي را به سمت آبي تغيير مي‌دهد و حركت در خلاف سمت بيننده اين خطوط را به سمت قرمز تغيير مي‌دهد.

 

حباب راديويي  (Radio Bubble) كره‌اي با گريز از مركزيت كرة زمين كه با سرعت نور (سرعت انتقال راديويي) در حال انبساط و گسترش است. لبه‌هاي اين حباب با اولين علائم راديويي مصنوعي كه در جو زمين به دام افتاده بودند، مطابقت دارد. حباب راديو هم‌اكنون تا پشت آلفا قنطورس(Alpha Centauri) كشيده شده است.

حركت پس رونده  (Retrograde Motion) سيارات عموماً از غرب به شرق در حركت هستند. گاهي اوقات به نظر مي‌رسد يك سياره آهسته حركت مي‌كند، سپس متوقف مي‌شود و در نهايت به سمت عكس مدار حركت مي‌كند (از شرق به غرب) و بعد از مدت كوتاهي به حالت عادي بر مي‌گردد ـ درواقع سياره متوقف نمي‌شود و در مدارش به عقب باز نمي‌گردد. بلكه براي مدتي زمين سريعتر از سياره حركت مي‌كند و از اين روست كه اين پديده شكل مي‌گيرد.

 

حركت انتقالي  (Revolution) حركت يك جسم به دور جسم ديگر، براي مثال حركت انتقالي زمين به دور خورشيد يكسال طول مي‌كشد.

حداقل خورشيدي (Solar Minimum) سطح پايين فعاليت خورشيد ( مانند درخشش ، برجستگي ) كه بين دو حداكثر فعاليت خورشيد واقع مي شود.

 

سياره محدودة رخه (كيلومتر) محدودة رخه (مايل) زمين 18470 11470 مشتري 175000 108000 زحل 147000 92000 اورانوس 62000 39000 نپتون 37000 59000 حد رخه (Roche Limit) فاصله‌اي براي مركز يك ستاره با جسمي ديگر كه در اين فاصله يك جسم بزرگ چرخان به واسطة نيروهاي گراني خرد مي‌شود. سيارات و اقمار بزرگ نمي‌توانند در محدودة رخه بچرخند، زيرا متلاشي مي‌شوند. حد رخه اولين بار در سال 1848 كشف شد. اگر سياره و قمر آن داراي چگالي يكساني باشند. حد رخه 2/446 برابر شعاع سياره است.

 

حداكثر خورشيدي (Solar Maximum)   بالا ترين سطح فعاليت خورشيد( مانند درخشش، برجستگي، نقاط داغ و …) كه بين دو حداقل فعاليت خورشيد واقع مي شود.

حالات ماده  (States of Matter) ماده در چهار حالت مي تواند باشد (جامد، مايع، گاز و پلاسما) و چند حالت ديگر مانند سيالات بحراني و گازهاي تجديدي. دياگرام فاز آب در بالا، فازهاي آب را در دما و فشارهاي مختلف نشان مي دهد.

 

حد فاصل  (Terminator)  خط روز – شب روي يك سياره (يا يك پيكره).

حركت مماسي يا تانژانتي  (Tangential Motion) حركتي كه عمود بر حركت شعاعي است.