N

نادر (Nadir)  نقطه‌اي كه مستقيماً در زير يك بيننده قرار دارد.

نايياد (Naiad) قمر بسيار كوچك نپتون كه در سال 1989 و در مأموريت ويجر 2 ناسا(Voyger 2) كشف شد. اين قمر در فاصلة 48230 كيلومتري از مركز نپتون و با قطر 58 كيلومتر به دور نپتون مي‌چرخد.

نانومتر (Nanometer) واحد اندازه گيري طول و برابر با 10 انگستروم كه يك ميليارديوم (9- 10 × 1) يك متر است.

گشت زن بسيار ريز (Nanorover)  يا وسيلة نقلية‌ كوچك علمي (Small Science Vehiclessv) گشت زن كوچكي‌ست كه براي فرستادن و گشت زدن در اجسام كوچك آسماني مانند شبه سياره‌ها طراحي شده است. گشت زن كوچك ژاپني به نام MUSES-CN براي بررسي شبه سيارة Nereus 4660 در ژانويه سال 2002 به فضا پرتاب شد و در 9 سپتامبر 2003 به نريوس رسيد. اين گشت زن كه كوچكترين گشت زني‌ست كه تاكنون پرواز كرده است قادر به تجزيه نمونه‌هاي سنگي، جمع آوري نمونه‌هاي سنگي، تصويربرداري رنگي و ارسال به زمين و نهايتاً برگشت به زمين در سال 2006 است.

ناسا (NASA) مخفف National Aeronautics and Space Administration (ادارة هوا و فضاي ملي)، بنگاه دولتي‌ست كه مسئوليت كاوش فضايي در ايالات متحده را برعهده دارد.

نئا (NEA)  به معني شبه سيارة نزديك به زمين (Near-Earth Asteroid)، به شبه سياره‌هايي گفته مي‌شود كه مدار آنها تا 3/1 Au (121 ميليون مايل يا 195 ميليون كيلومتر) خورشيد كشيده شده است. اين شبه سياره‌ها احتمالاً از كمربند شبه سيارة اصلي مي‌آيند، اما در اثر برخوردها و برخوردها متقابل با ميدانهاي گراني ساير سيارات، از كمربند جدا مي‌شوند. نام ديگر نئا،‌ شبه سيارات به زمين رسيده (Earth-Approaching Asteroids) است.

كمترين جزر و مد  (Neap Tides)  جزر و مد مخصوصاً ضعيفي كه زماني رخ مي‌دهد كه نيروهاي ما و خورشيد نسبت به زمين مكمل هم نباشند. اين حالت در مرحلة ربع ماه انجام مي‌گيرد.

طرح نير (NEAR Project) Near مخفف Near-Earth Asteroid Rendezvous (ميعاد شبه سيارة نزديك به زمين) است كه نام فضاپيماي طرحي شده براي پرواز بر روي شبيه سيارات نزديك به زمين و آزمايش آنهاست. اين فضاپيما در 17 فوريه 1996 پرتاب شد و هدف آن رسيدن به شبه سيارة 433 Eros بود. در سال 2001، ناسا به افتخار دكتر اوجين شوميكر (Dr. Eugene M.Shoemaker) كه در سال 1997 مرد، نام فضاپيما راينر شوميكر (NEAR Shoemaker) گذاشت. اين فضاپيما از 14 فورية 2000 تا 28 فورية 2001 به دور اروس (Eros) چرخيد. بعد از چرخش سه ساله به دور اروس، در 12 فورية 2001 بر روي اروس نشست (اين اولين فضاپيمايي بود كه روي يك سياركمي‌نشست). براي ارسال اطلاعات راديويي، آخرين تماس با نيرشوميكر در 28 فورية 2001 بود. نيرشوميكر با نيروي خورشيدي كار مي‌كرد.

نيت (NEAT)  رديابي سياركهاي نزديك زمين (Near-Earth Asteroid Tracking) سيستم NASA/JPL است كه شبه سياره‌هاي نزديك زمين را رديابي مي‌كند. نيت از تلسكوپ پالومار (Palomar)  با قطر 2/1 متري (48 اينچي) براي رديابي سياركهايي كه به زمين نزديك هستند، استفاده مي‌كند.

سحابي (Nebula) ابر پراكندة بسيار بزرگي از گاز و غبار در فضايي بين كهكشاني، گاز سحابي غالباً هيدروژن است.

نميسس (Nemesis)  ستارة‌ تاريك همراه فرضي براي خورشيد ما. هر سي ميليون سال، اين ستارة از ابر اورت (Oort) و سنگ هاي آسماني در حال پرتاب كه شايد عامل انقراض عمومي دوره‌اي و زمين بوده‌اند عبور مي‌كند.

نئو (Neo) به معني جسم نزديك زمين (Near-Earth Object) كه در واقع سنگ‌هاي آسماني و شبه سياراتي هستند كه به مدار كره زمين نزديك شده و آنرا به خطر مي‌اندازند.

نپتون (Neptune) هشتمين سياره از خورشيد. اين سيارة گازي سرد و بزرگ با جوي مه آلود، همراه با هشت قمر و سه حلقة كمرنگ باريك به دور خورشيد مي‌چرخد.

نريد (Nereid)  خارجي ترين قمر نپتون كه از دو قمر نپتون، قمر كوچكتر است. اين قمر داراي يك مدار بسيار بيضوي است كه كمترين فاصله اش به نپتون 867000 مايل و بيتشرين فاصله‌اش 6 ميليون مايل است. تقريباً يكسال طول مي كشد تا يك دور به دور نپتون بچرخد. قطر نريد حدود 200 مايل (320 كيلومتر) است و در سال 1949 توسط كويپر (G. Kuiper) كشف شد.

نريوس (Nereus)  شبه سياره‌اي نزديك زمين (4660 Nereus) كه حدود 6/0 تا 25/1 مايل (يك تا دو كيلومتر) قطر و 82/1 سال دورة مداري دارد. محور نيمه اصلي آن 490/1 Au است. نريوس ممكن است يك ستاره دنباله دار مجزا باشد. MUSES-CN يك گشت زن بسيار ريز ژاپني به اندازة يك كتاب است كه براي جستجو در شبه سيارة نرسوس طراحي شده است. اين گشت زن در ژوئن 2002 از ژاپن پرتاب خواهد شد و در 9 سپتامبر 2003 به نرسوس رسيد. اين گشت زن كوچكترين گشت زن ساخته شده استكه قادر به جمع آوري و تجزية‌ نمونه‌هاي سنگي و ارسال تصاوير ويدئويي رنگي به زمين و نهايتاً برگشت به زمين در سال 2006 است.

نوترينو  (Neutrino)  ذره‌ بي بار و بدون جرم واقعي است كه در برخي واكنشهاي هسته‌اي درون ستاره ها توليد مي شود.

نوترون (Neutron) ذرة هسته‌ اتمي بدون باز كه جرم آن كمي بيشتر از پروتون است. در فروپاشي بتا، يك نوترون به يك پروتون و يك الكترون و يك ضد نوترون، تبديل مي شود.

ستارة نوتروني (Neutron Star)  ستاره بسيار چكال كوچك كه غالباً از نوترونهاي محكم به هم چسبيده تشكيل شده است. اين پيكره كه به سختي قابل رويت است، جو نازكي از پلاسماي هيدروژن بسيار داغ و يك پوسته دارد. قطر آن حدود 5 تا 10 مايل (5 تا 16 كيلومتر) و چگالي آن تقريباً 1015 گرم بر سانتي متر مكعب است. ستاره هاي نوتروني از انفجارات ابر نو اخترها بوجود مي‌آيند.

طبقه بندي مركزي جديد  (New General Catalog)  يا NGC فهرستي كه داراي بيش از 1300 اجسام آسماني در بخش هاي عميق است. اين فهرست در سال 1888 توسعه يافت، براي مثال سحابي بزرگي  جبار يا شكارچي (M42,) NCG 1976, (Orion) نام دارد.

ماه نو (New Moon)‌‌ مرحله‌اي از شكل ماه كه در آن ماه از زمين قابل رويت نيست، زيرا آن طرف ماه كه رو به ما است، توسط خورشيد روشن نشده است.

ايساك نيوتن (Newton, Isaac)  (1642 تا 1727) رياضيدان و فيزيكدان انگليسي كه (همزمان اما به طور مجزا از ليبنيز – Leibniz) قوانين جاذبة زمين را فرموله كرد، ماهيت نور را بررسي كرد (او كشف كرد كه نور خورشيد از رنگهاي متفاوتي ساخته شده است) و قوانين حركت را محاسبه كرد. قوانين نيوتن بيان مي‌كند كه 1 – جسمي كه داراي حركت ثابت است تمايل دارد كه بدون نيروي خارجي اعمال، در همان حالت باقي بماند (قانون تنبلي) 2 – نيرويي كه باعث تغيير در سرعت (شتاب) يك جسم مي‌شود (F=ma) 30 – براي هر عملي عكس ‌العملي وجود دارد برابر و در خلاف جهت. همچنين نيوتن طرح ميكروسكوپ انعكاسي را با استفاده از يك آينة شيء به جاي عدسي ها توسعه داد كه هم اكنون تلسكوپ نيوتني ناميده مي شود.

ان جي سي  (NGC) ‌ مخفف New General Catalog فهرستي از 1300 جسم آسماني كهم در سال 1888 توسعه يافت. براي مثال، سحابي بزرگ  جبار يا شكارچي (Orion)، 1976 NCG (و M4) است. NGC 4414 (عكس بالا) كهكشان حلقوي‌ست كه 60 ميليون سال نوري از ما فاصله دارد.

ابر ناكتيلوسنت  (Noctilucent Cloud)  يا NLC، ابرهاي بسيار مرتفعي هستند كه در ژوئن و جولاي در طول هاي جغرافيايي 50 تا 65 درجه در شب ديده مي‌شوند. اين ابرها حدوداً 82 تا 85 كيلومتر ارتفاع دارند كه بخش خشك اتمسفر را بوجود مي‌آورد. ناكتيلوسنت به معني «درخشش شب» است و ابرهاي ناكتيلوسنت احتمالاً از  ذرات پوشيده از يخ كوچك تشكيل شده است. دربارة اين ابرها داده‌هاي زيادي نداريم. اين نام در سال 1884 به اين پديده اطلاق شد.

سپيده هاي شمالي  (Northern Lights) نام ديگري براي سپيده دم است كه در نيمكره شمالي پيدا مي‌شود. سپيده دم ها، صفحات مواج زيبايي از نور در نزديك قطب هستند. اين انوار توسط گازهايي كه بعد از گرم شدن توسط ذرات خورشيدي،‌ تحريك مي‌شوند، بوجود مي‌آيند. اغلب سپيده‌ دم ها 100 تا 25 كيلومتر بالاي زمين قرار مي‌گيرند.

ستارة قطبي(North Star) ستارة قطب شمال ستاره‌اي كه تقريباً نزديك به شمال قرار دارد و مي‌تواند براي جهت يابي مفيد باشند. ستارة قطبي در نيمكرة شمالي وجود دارد.

نواختر (Nova) ستارة كوتولة سفيدي كه درخشندگي آن ناگهان به اندازة چند درجه از قدرت درخشندگي زياد مي شود و سپس به آرامي كم نور مي شود.

برآمدگي هسته‌اي (Nuclear Bulge) بخش حلقوي مركزي كهكشان حلقوي كه به وسيلة‌تودة ستاره‌اي صفحه مانند با با روزهاي حلقوي احاطه شده است.

شكافت هسته‌اي  (Nuclear Fission) واكنشي كه طي آن هستة اتمها از شكسته شده و انرژي بسيار زيادي را آزاد مي‌كند. شكافت هسته‌اي براي توليد انرژي در بسياري از دستگاه‌ها روي زمين بكار گرفته مي شود (و در سلاحهاي اتمي هم). شكافت هسته‌اي واكنش مهمي در خورشيد نيست.

گداخت هسته‌اي (Nuclear Fusion) واكنش اتمي كه در آن بسياري از اتمها با هم تركيب شده تا اتم بزرگتر (كه عنصر متفاوتي است) بسازند. نتيجة اين فرآيند آزاد شدن انرژي زياد مي‌شود. (هسته‌هاي حاصل جرم كمتري از مجموع جرم هسته‌هاي اوليه دارند. اين تفاوت جرم با معادلة E=ME2 به انرژي تبديل مي شود). خورشيدها از گداخت هسته‌اي نيرو مي‌گيرند و در اين فرآيند اغلب هيدروژن به هليم تبديل مي‌شوند. در اين فرآيند، چهار هستة هيدروژن با هم تركيب مي‌شوند تا يك هستة هليم را توليد كنند كه 3/0 درصد از جرم اوليه به انرژي تبديل مي‌شود.

نوكلوسنتز  (Nucleosynthesis) توليد عناصر جديد بواسطة واكنش‌هاي هسته‌اي. اين فرآيند در ستاره‌ها حادث مي شود كه با فاصلة كوتاهي بعد از انفجار بزرگ (Big Bang) انجام گرفته.

هسته (Nucleus)  مركز اتم كه بيشتر جرم اتم را دربر مي‌گيرد. در هستة اتم همه چيز به جز الكترونهاي در حال چرخش وجود دارند.

هسته (Nucleus)  مركز يخزدة سر يك سنگ آسماني، اين بخش بيشترين جرم را دارد.