|

نقاط لگرنج
(
Lagrange - Points)
يك سري نقاط پنجگانه فضايي كه بين اجسام بزرگ وجود دارد . اين نقاط
كه به نام كاشف آنها ، جوزف لگرنج
(Josep-Lagrange)
، رياضيدان ايتاليايي – فرانسوي نامگذاري شده ، نقاطي هستند كه در
آنها اجسام چرخان كوچك مي توانند در فاصله ثابتي از هر دو توده
بزرگ وجود داشته باشند. اين پديده از اينرو اتفاق مي افتد ، زيرا
كه در آن پنج نقطه ، نيروي گراني اجسام بزرگ دقيقاً برابر با نيروي
به سمت مركز مورد نياز براي چرخاندن اجسام است . سه نقطه از اين
پنچ نقطه(
L3 . L2 . L1 )
ثابت نيستند و دو نقطه
(
L5 . L4 )
ثابت
هستند . هر يك از نقاط ثابت همراه با دو توده مثلث متساوي الاضلاعي
را مي سازند.
|

لايكا
( Laika )
در زبان روسي به معني پارس كننده ، اولين سگي كه با ماموريت
اسپوتينك 2
(Sputnik 2)
روسيه و در 3 نوامبر
1957 به مدار زمين فرستاده شد . تصور مي شود
لايكا براي چهار روز در مدار زمين زنده بود و هنگامي كه باطري هاي
كابين از شدت گرما از بين رفتند ، مرده بوده، بعد از
2570 بار چرخش
به دور زمين ، اسپوتينك 2 در
14 آوريل 1958 به زمين باز گشت و
هنگام ورود مجدد خود به جو منفجر شد . لايكا ماده سگ و از نژاد
سيبريايي بود.
|
|

ادوين لند
(
Land E . H )
ادوين هربت لند ( 1909 تا(1991
فيزيكدان آمريكايي و مخترعي كه اولين پولاريز كننده هاي نوري جديد
( كه چشمك نوري را حذف مي كند ) و ساير و سايل نوري ديگر را توسعه
داد و درباره مكانيسم هاي دريافت رنگ تحقيق كرد و فيلم عكاسي نمونه
راتوسعه داد.
|

ابر بزرگ ماژلاني
(
Large Magellanic Cloud )
يا
LMC
كهكشان بي شكلي ست كه در گروه محلي
(Local Group)
وجود دارد . شكل نامنظم ممكن است نتيجه آشفتگي و يا شايد برخورد
دو كهكشان باشد . اين كهكشان نزديك صورت فلكي ابويوسف يا ماهي
طلايي(Dorado)
است و 163000
سال نوري از ما فاصله دارد.
|
|

لاريسا
(
Larissa )
قمر كوچك نپتون كه در ماموريت ويجر2
(Voyager
2)
ناسا در سال 1989 كشف شد . اين قمر در فاصله 73550 كيلومتري مركز
نپتون مركز نپتون مي چرخد و در حدود 89×104
كيلومتر مساحت دارد .
|
ويليام لاسل
(Lassell
William )
ستاره شناس غير حرفه اي انگليسي و كسي كه تريتون
(Triton)
يعني پزرگترين قمر نپتون را در سال 1846 ، و آريل
Ariel)
) يعني روشن ترين قمر اورانوس را در سال
1851 كشف كرد . وي به
همراه باند(W.C.
Bond)
يكي از قمر هاي زحل به نام هايپريون را در سال
1848 كشف كرد .
|
|
ارتفاع
(
Latitude )
فاصله زاويه اي شمال يا جنوب از
استواي يك جسم آسماني
|

گدازه
( Lava )
سنگ مذابي كه معمولاً از آتشفشانهاي در حال فوران بيرون مي آيد .
|
|
سال كبيسه
(
Leap Year )
سالهايي كه تعداد روز هاي آن بيشتر است (29 فوريه )
. اين سال
معمولا ً هر چهار سال يكبار تكرار مي شود. عموماً سالهاي كبيسه به
عدد چهار قابل تقسيم هستند ، اما سالهاي قرن مخصوص هستند و مي
بايست به 400 قابل تقسيم باشند. سال
2000 يك سال كبيسه است .
|

هنريتا ليويت
(
Leavitt Henrietta )
( 1868تا 1921 ) ستاره شناس آمريكايي و كسي كه ارتباط بين دوره و
روشني ( درخش ) ستاره هاي متغير قيفاووسي
(Cepheid )
را تشريح كرد. وي همچنين 1777 ستاره متغير را در ابرهاي ماژلاني
( Magellanic Cloud )
كشف كرد.
|
|
لدا
(Leda )
نهمين و كوچكترين قمر مشتري با 9/9 مايل
( 16 كيلومتر ) قطر كه در
فاصله متوسط 90000مايل (
11094000 كيلومتري) به دور مشتري مي چرخد
. لدا داراي جرمي در حدود 10×5/68 كيلوگرم است . اين قمر در هر
238/72 روز يكبار به دور خورشيد مي گردد . اطلاعات زيادي درباره
اين قمر وجود ندارد . لدا در سال 1974 توسط چالز كول(Charles
Kowel )
كشف شد .
|
اينگ لهمن
(
Lehmann Inge )
(
1888 تا
(1993 رياضيدان
و ژئو فيزيكدان يوناني و كسي
كه
به وجود يك ناپيوستگي بين هسته داخلي و خارجي زميني ( حدود
250
كيلومتري عمق زمين ) پي برد . به اين ناپيوستگي ، ناپيوستگي لهمن
مي گويند.
|
|
گورگ لماتر
(
Lemaitre, Georges )
(
1894 تا 1966 ) رياضيدان بلژيكي كه نظريه انفجار بزرگ درباره شكل
گيري زمين را توسعه داد .
|

كهكشان عدسي
(
Lenticular Galaxy)
كهكشان عدسي شكلي كه از گروههاي بسيار زيادي از ستاره قديمي تر كه
داراي توزيع يكنواخت و صافي هستند و ساختار داخلي بسيار كوچكي
دارند ، تشكيل شده است .
|
|

صورت فلكي اسد يا شير
(Leo
)
يا شير ، صورت فلكي از منطقه البروج
(
Zodiac )
كه شكلي شبيه به شير دارد . اين صورت فلكي در امتداد كهكشان راه
شيري و در نيمكره شمالي مسير ساليانه عبور خورشيد يا دايره البروج
و بين صورت فلكي سنبله يا عذرا
(Vigo )
و سرطان
(Camzer)
قرار دارد . روشنترين ستاره آن ستاره قلب الاسد
(alpha Leo - Regulus)
به معني پادشاه كوچك است . در پي آن نبولا
(Beta Leo - Denebola )
به معني دم شير ، آلجيبا
(gamma Leo Algieba)
، به معني سر شير است . كهكشانهاي
M65
،
M66
،
M95
.
M96
و كهكشان بيضوي
M105
در نزديك اين صورت فلكي هستند.
|

باران
شهاب سنگ اسديها
(Leonids
Meteor Shower)
اين باران شهاب سنگ هر سال از 14 تا
20 نوامبر تا حداكثر
17 تا 18
نوامبر ، هنگاميكه زمين از مدار ستاره دنباله دار تمپل – تاتل
(
Temple-Tuttle)
و باقي مانده هاي يخي شهاب سنگ مي گذرد حادث مي شود. اين مواد با
عبور به جو زمين از بين مي روند . به نظر مي رسد شهاب سنگ ها ي اين
باران از صورت فلكي اسد يا شير منشاء مي گيرند ، اما اين طور
نيست .
|
|
لپتون
( Lepton )
ذرات نيمه اتمي كه مستعد ضعيف كردن نيروي هسته اي هستند اما نيرويي
قوي نيست ( نيرويي كه يك هسته اتمي را به هم مي چسباند) . لپتونها
6 تا هستند : الكترون ، مئن(Muon)
،تا
(Tou)
، الكترون نوترينو
(Electron Neutrino)
، مئون نوترينو، و تانوترينو .
|
اوربان لي ورير
(Le
Verrier Urbain)
(1811 تا 1877 ) منجم فرانسوي و كسي كه وجود و موقعيت سياره نپتون
را با استفاه از محاسبات مداري ، تعيين كرد. جان كاوچ آدافر
(John Couch Adams)
نيز بطور مجزا اين كار را كرد.
|
|
LIBRA

|

LIBRATION |
|
LICK OBSERVATORY |
LIDAR |
|
LIGHT
 |
LIGHT SPECTRUM
|
|
پراكنش نور
(Light Dispersion)
شكست
نور به طول موجهاي متنوع اجسام شفاف، از آنجا كه نور قرمز (طول موج
هاي بلند) كمتر از نور
أبي
(طول موج هاي كوتاه) ميشكند، نور را پراكنده ميكنند.
|
آلودگي نوري
(Light Pollution)
نوري
كه از شهرها ميآيد و مشاهدة اجسام آسماني را مشكل ميكند. |
|
سال نوري
(Light-Year)
يك
سال نوري مسافتيست كه نور ميتواند
در
خلاء در مدت يكسال طي كند، كه حدود
5/880/000/000/000
مايل
يا
63240Au
يا
1012×
9/46053
است. |

لبه
(Limb)
لبة،
صفحه ظاهري
است
از يك شيء آسماني (مانند سياره، قمر يا ستاره).
لبة بالايي،
(Upper Limb)
يك جسم، اولين بخشي از آن است كه قابل مشاهده است و يا آخرين بخشي
كه محو مي شود.
|
|
بزرگي محدود كننده
(Limiting Magnitude)
قدرت درخشندگي بزرگترين ستارهاي كه بالاي سر خود ميتوان ديد. اين
بزرگي در اثر شرايط آب و هوايي و
فنون
مشاهده معين ميگردد.
|
بريتل لايندبلد
(Lindblad, Bertil)
(1895 تا 1965) ستاره شناس سوئدي
كه نظرية وي دربارة اين بود كه نواحي اطراف مركز كهكشان در حال
چرخش هستند.
اورت
(Oort) وقوع اين پديده را به
درستي ثابت كرد. وي
ساختار و ديناميك خوشههاي ستاره را مطالعه كرد، جرم كهكشان راه
شيري دورة مدار خورشيد ما را تخمين زد، جهت و فاصلة تقريبي
هارلو شيپلي
(Harlow shapely)
را به مركز كهكشان ثابت كرد و
وسايل طيف
سنجي تشخيص بين سري ستاره هاي اصلي و بزرگ را
توسعه داد.
|
|
لانير(Linear)
C/1994
S4يا
ستاره
دنباله داري
كه وقتي
به خورشيد رسيد، متلاشي شد. هستة يخي اين ستاره دنباله دار زمانيكه
در جولاي سال 2000 از نزديك خورشيد گذشت، از هم پاشيده شد. گرماي
زياد خورشيد عامل اصلي تر اين حادثه نسبت به نيروهاي جاذبهاي بود.
|

هانس ليپرشي
(Lippershey, Hans)
(1570؟ تا 1619) عدسي ساز آلماني كه اولين تلسكوپ انعكاسي را در
سال 1608 ارائه داد. اين تلسكوپ از دو عدسي ساخته شده بود كه بيشتر
در خدمات نظامي به كار برده ميشد. |
|
مايع
(Liquid)
حالتي
از ماده
كه
مولكولها در آن به يكديگر نزديكند و ميتوانند به آرامي حركت كنند.
|

سنگ كره
(Lithosphere)
بخش
خارجي سنگي و جامد كرة زمين كه از پوسته و گوشتة بالاي تشكيل شده
است. |
|

دب اصغر
(Little Dipper)
گروهي از ستارهها كه صورت فلكي
اورسامانير (Ursa minor) با
دب اصغر. اين گروه از ستارهها به ستارة قطبي، كه
نشان
دهندة نيمكره شمالي است، منتهي مي شوند. |
LOCAL ARM
|
|
|
كهكشانهاي گروه محلي |
قطر (سال نوري) |
فاصله (سال نوري) |
|
صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله)
(M31) |
150000 |
2200000 |
|
تري الگيولم
(M33) |
40000 |
2400000 |
|
ابرماژلاني بزرگ(LMC)
|
30000 |
163000 |
|
ابر ماژلاني كوچك
(SMC) |
20000 |
190000 |
|
NGC 6822 |
15000 |
1800000 |
|
NGC 205 |
11000 |
2200000 |
گروه محلي
(Local Group)
خوشه اي از كهكشان ها كه ما نيز به آن تعلق داريم. اين گروه شامل
حدود 30 كهكشان
است
كه
حدود 5 ميليون سال نوري قطر است. بزرگترين كهكشانها صورت فلكي زن
به زنجير بسته(امراه المسلسله)
،(Andromeda
galaxy)
تري ايگولم
(Triangulum)
و راه شيري
(Milky way)
است. كهكشانهاي ديگر اين خوشه شامل فارنكس
(Fornax)،
ابرهاي ماژلاني كوچك و بزرگ
(Magellanic
Clouds)،
M101, M33, M23
و 9 كوتولة كروي هستند. مركز گروه محلي تقريباً بين كهكشان
راه شيري، صورت فلكي زن به زنجير بسته(امراه المسلسله)،
M31
است. كهكشانهاي گروه محلي نسبت به هم و به طور مستقل از انبساط
جريان هابل
(Hubble flow)
در حال حركت هستند. |
|
زمان نجومي محلي
(Local Sidereal Time)
يا
LST
زمان محلي
است
كه توسط حركت ظاهري ستارهها (به جاي حركت خورشيد) تعيين مي شود.
LST
به وسيله صعود قائمي كه به طور جاري در نصف النهار آسمان
محلي
بينندة
وجود دارد، مشخص ميشود. ستاره شناسان از
LST
براي نشانه روي دقيق تلسكوپهاي بر روي اجسام آسماني
استفاده مي كنند. |
طول جغرافيايي
(Longitude)
فاصلة
زاويهاي شرق يا غرب نصف النهار مبداء يك جسم آسماني.
|
|

ستاره دنباله دار بلند دوره
(Long
Period Comet)
ستاره دنباله دار كه داراي دورة مداري بيش از
200
سال است. اين نوع ستاره دنباله دار ممكن است از ابر اورت
(Oort Cloud)
صادر شود. |
مدار كوتاه زمين
(Low Earth Orbit)
يك ماهواره وقتيكه در
نزديكي
بالاي جو
زمين و در ارتفاع حدود100
تا 200 مايلي (160 تا320 كيلومتري)
دور
مي زند
در مدار
كوتاه
زمين
(LEO) قرار دارد. اين
ماهوارهها تقريباً در 90
دقيقه زمين
را دور ميزنند. |
|
پرسيول لاوول
(Lowell, Percival)
(1855
تا 1916)، ستارهشناس و
رياضيدان آمريكايي و بنيانگذار رصدخانة لاول در سال
1894 در
فلاگستاف آريزونا
(Flagstaff
Arizona)
لاول به طور وسيعي
بر روي مريخ مطالعه
داشت، بخصوص علائم سطحي آن كه فكر ميكرد كانال باشند، همچنين او
تصور ميكرد كه نواحي روشن مريخ ممكن است داراي گياه باشند
(كه
درست نيست). او سه كتاب دربارة مريخ انتشار داد: مريخ
(1895)، مريخ و كانالهايش (1906)،
مريخ عنوان جايگاه حيات (1908). وي همچنين محاسبه كرده بود كه
سيارهاي ناشناخته يا سيارة
X
ميبايستي پشت نپتون در حال
گردش باشد. پرسيوال لاول
موقعيت دقيق مدار سيارة
X را
مشخص كرده
بود. وي در سال
1916
و قبل از اينكه اين سياره
پيدا شود، مرد. عاقبت اين سياره توسط منجم آمريكايي، كليد
تومباو
(Clyde W.Tombaugh)
در سال
1930 پيدا شد و
پلوتون ناميد شد.
تومباو مشاهدات خود
را در رصدخانة لاول
انجام داد. |
رصدخانه لواول
(Lowell
Observatory)
رصدخانة در كليد تومباو
(Clyde W.Tombaugh)
با أن سياره
پلوتون
را در سال 1930 كشف كرد.
حلقههاي
سيارة زحل نيز در اين رصدخانه كشف شد. پرسيوال لاول
(Pecival Lowell)
اين رصدخانه را
در سال 1894 در آريزونا تأسيس كرد كه از تلسكوپ انعكاسي
24
اينچي آلوان كلارك
(Alvan Clark)
بهره ميجست. اين
رصدخانه به عنوان يكي از آثار ملي محسوب ميشود كه هم اكنون از
تلسكوپهاي جديدتر
آندرسون مسا
(Anderson Messa)
بهره ميجويد. |
|

جزر كوتاه
(Low
Tide)
زمان پايين ترين سطح آب. جزر و مدها هنگامي به وقوع ميپيوندد كه
جاذبه گراني ماه باعث برآمده شدن يا بالا
أمدن
سطح آب اقيانوس ها در جهت ماه شوند.
|
|
ستاره |
درجة درخشندگي يرك
(Yerk) |
|
اجسام بزرگ بسيار درخشان |
Ia |
|
اجسام بزرگ كمتر درخشان |
Ib |
|
اجسام بزرگ درخشان |
II |
|
اجسام بزرگ
(Giants) |
III |
|
اجسام نسبتاً بزرگ |
IV |
|
سري ستارههاي اصلي (ستارههاي كوتوله) |
V |
|
ستارههاي نيمه كوتوله |
VI |
|
كوتوله هاي سفيد |
VII |
درخشندگي
(Luminosity)
روشني كل يك ستاره (يا كهكشان) يا ميزان كل انرژي كه ستاره اي در
هر ثانيه پخش ميكند (بصورت طول موجهاي تشعشع الكترومغناطيسي) |
|
لونا 1
(Luna
1)
يا
مكتا
(Mechta)
در زبان روسي به معني رويا، فضاپيماي كرهاي شكلي كه اولين
فضاپيمايي
بود كه به دور ماه چرخيد. اين فضاپيما در 2 ژانويه
1959 از زمين
پرتاب شد و بعد از گذر از 5995 كيلومتري ماه، به مدار خورشيدي بين
مدار كرة زمين و مدار مريخ رفت. |

خسوف
(Lunar Eclipse)
وقتي ساية زمين روي ماه ب يفتد،
خسوف به وجود مي آيد. اين پديده به طور
ميانگين هر 6 ماه حادث مي شود. |
|
هالة ماه
يا خرمن ماه
(Lunar Halo)
حلقة
درخشاني كه گاهي اوقات در اطراف ماه ديده ميشود. بعضي بخش هاي اين
هاله بسيار روشن و بعضي بخش ها تيره است. گاهي اوقات، تنها بخشي از
حلقه قابل مشاهده است. اين هاله هنگاميكه نور ماه بطور چند باره از
بلورهاي يخي بسيار ريز جو منعكس مي شود، بوجود ميآيد. هاله ها
هميشه داراي زاوية 22 درجه اي از ماه هستند كه اين امر به علت
ساختار شش گوش بلورهاي يخ است. |
سفينه ماه نشين
(Lunar Module)
فضاپيماي
كوچكي كه از فضاپيماي اصلي آپولو (در مدار ماه) به سطح ماه فرستاده
شد و مجدداً بازگشت.
|
|
ماه قمري
(Lunar Month)
زمان
بين ماه نو و ماه كامل كه 29 روز و
12 ساعت و 44 دقيقه طول ميكشد. |

مراحل قمري
(Lunar Phases)
هنگاميكه
ماه به دور خورشيد مي
چرخد، شكل ماه تغيير ميكند. اين امر به علت تفاوت در مقدار بخش
درخشانيست كه رو به ما قرار دارد. اين شكل از ماه كامل (هنگاميكه
ماه بين خورشيد و ماه قرار دارد) تا ماه نو (وقتي مابين خورشيد و
زمين قرار دارد) تغيير ميكند. مراحل ماه شامل: ماه نو، هلال اول
ماه، ربع اول ماه، بيشتر از ربع اول ماه
(Waxing gibbous)، ماه نيمه، بيشتر از نيمه ماه
(Waining gibbous)
،ربع
آخرماه، هلال آخر ماه و ماه نو. |
|

ماشين پرسه زن ماه
(Lunar Rover)
وسيله نقلية جيپ
مانندي كه
فضانوردان
حين
مأموريتهاي15،16
و 17
آپولو براي رانندگي
روي سطح ماه بكار ميبرند. وزن آن 450 پوند (يا
75
پوند
در جاذبة ماه) بود و
ميتوانست 1000 پوند زميني را حمل كند. در پرواز از زمين به ماه،
ماشين پرسه زن ماه به سفينه ماه نشين
وصل بود. هم اكنون سه عدد از اين ماشين
ها روي ماه جا ماندهاند. |

صورت فلكي
گرگ يا سبع
(Lupus)
صورت فلكي در نيمكرة جنوبي
كه
بين قنطورس
(Centaurus)
و
در
غرب عقرب
(Scorpius)
در شمال شرق
قرار
دارد. خوشه بازستارهاي
NGC 5822در
اين صورت
فلكي قرار دارد. |
|

صورت فلكي چنگ رومي يا شلياق (Lyra)
يا
چنگ، صورت فلكي كوچكي در نيمكرة شمالي كه درخشانترين ستارة آن
ستاره نسر واقع يا كركس نشسته
(Vega)
به معني عقاب در حال شيرجه است، رنگ آن آبي مايل به سفيد – صورتي
بوده و پنجمين ستارة درخشان آسمان است. |
ليسيتيا
(Lysithea)
يازدهمين قمر
مشتري كه 15 مايل قطر (24 كيلومتر)
دارد در فاصلة متوسط
7/200/000 مايل
(11/720/000
كيلومتر) از مشتري ميچرخد.
جرم آن
1016
× 8 كيلوگرم است و هر
259/22
روز زميني يك بار مشتري
را دور ميزند. دربارة اين قمر كه در سال 1938
توسط
نيكلسون
(S. Nicholson)
كشف
شده، اطلاعات كمي در
دست است.
|