آنتیموان

Antimony

 

عمومی نام, علامت اختصاری, شماره Antimony, Sb, 51 گروه شیمیایی شبه فلز گروه, تناوب, بلوک 15 (VA), 5 , p جرم حجمی, سختی 6697 kg/m3, 3 رنگ خاکستری نقره ای درخشان

خواص  اتمی         وزن اتمی 121.760 amu شعاع اتمی (calc.) 145 (133) pm شعاع کووالانسی 138 pm شعاع واندروالس اطلاعات موجود نیست ساختار الکترونی Kr]4d10 5s2 5p3] -e بازای هر سطح انرژی 2, 8, 18, 18, 5 درجه اکسیداسیون (اکسید) ±1 (اسیدی ملایم) ساختار کریستالی رومبوهدرال

خواص  فیزیکی         حالت ماده جامد نقطه ذوب 903.78 K (1167.13 °F) نقطه جوش 1860 K (2889 °F) حجم مولی  ש» 10-6 * 18.19«متر مکعب بر مول گرمای تبخیر 77.14 kJ/mol گرمای هم جوشی 19.87 kJ/mol فشار بخار 2.49 E-9 Pa  at 6304 K سرعت صوت m/s at  K

متفرقه         الکترونگاتیویته 2.05 (درجه پاولینگ) ظرفیت گرمایی ویژه 210 J/(kg*K) رسانائی الکتریکی 2.88 106/m اهم رسانائی گرمایی 24.3 W/(m*K) 1st پتانسیل یونیزاسیون 834 kJ/mol 2nd پتانسیل یونیزاسیون 1594.9 kJ/mol 3rd پتانسیل یونیزاسیون 2440 kJ/mol 4th پتانسیل یونیزاسیون 4260 kJ/mol 5th پتانسیل یونیزاسیون 5400 kJ/mol 6th پتانسیل یونیزاسیون 10400 kJ/mol

پایدارترین ایزوتوپها   iso NA نیمه عمر DM DE MeV DP 121Sb 57.36% Sb با 70 نوترون پایدار است 123Sb 42.64% Sb با 72 نوترون پایدار است 125Sb {syn.} 2.7582 y Beta- 0.767 125Te واحدهایSI & STP استفاده شده مگر آنکه ذکر شده باشد.

 

آنتیموان عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی دارای نشان Sb و عدد اتمی 51 است . آنتیموان که یک شبه فلز است دارای چهار حالت آلوتروپیک می باشد. شکل پایدار این عنصر، فلزی آبی – سفید است و انواع زرد و سیاه آن ناپایدار می باشد. این عنصر در مواد ضد آتش ، رنگها ، سرامیک ، لعاب و آلیاژهای گوناگون و لاستیک به کار می رود.

خصوصیات قابل توجه

آنتیموان در حالت عنصری خود شکننده ، گدازپذیر، نقره فام و بلوری است که خاصیت هدایت الکتریکی و حرارتی ضعیفی دارد و در دمای کم تبخیر می شود. شبه فلز آنتیموان از نظر ظاهری و خصوصیات فیزیکی شبیه فلز است اما از نظر شیمیایی مثل فلز واکنش نمی کند. همچنین این عنصر مورد حمله اسیدهای اکسید کننده و هالوژنها قرار می گیرد. فراوانی آنتیموان در پوسته زمین بین ppm 5/0 تا 2/0 برآورد شده است. آنتیموان کالکوفیل است و با گوگرد و فلزات سنگین سرب ، مس و نقره وجود دارد.

 

کاربردهـــــــــا

استفاده از آنتیموان در صنایع نیمه هادی و در تولید دیود ها ، موج یابهای مادون قرمز و وسایل Hall-effect رو به افزایش است. این شبه فلز، بصورت آلیاژ موجب افزایش سختی و مقاومت مکانیکی سرب می شود. مهمترین کاربرد فلز آنتیموان به عنوان سخت کننده سرب در خازنها می باشد. سایرکاربردها : در باطریها آلیاژهای ضد اصطکاک فلز ویژه حروف چاپ گلوله های رسام و جنگ افزارهای کوچک روکش کابل از ترکیبات آنتیموان به صورت اکسیدها ، سولفیدها ، آنتیمونات سدیم و تری کلرید آنتیموان در ساخت ترکیبات ضد حریق ، لعاب سرامیک ، شیشه ، رنگ و سفالگری استفاده می شود. تری اکسید آنتیموان مهمترین ترکیبات آنتیموان است و بیشتر در تنظیمات واپسگر آتش به کار می رود. کاربردهای واپسگر آتش در مواردی مثل لباس بچه ، اسباب بازی ، هواپیما و روکش صندلی اتومبیل است .

 

تاریخچه

آنتیموان ( یونانی anti بعلاوه monos به معنی فلزی که به تنهایی یافت نمی شود) در دوران باستان درترکیبات مختلف شناخته شد و بعدها در اوایل قرن 17 و احتمالاً زودتر به عنوان یک فلز شناسایی گشت . وجود این فلز را اولین بار سال 1450 Tholden بطور علمی گزارش کرد. استیب نیت ، سولفید طبیعی آنتیموان در دوران انجیل به عنوان دارو و وسیله آرایش کشف و مورد استفاده قرار گرفت . ارتباط بین نام جدید آنتیموان و نماد آن پیچیده است ؛ نام قبطی پودر آرایشی سولفید آنتیموان توسط یونانیان قرض گرفته شد و بعد در زبان لاتین هم وارد شد که نتیجه آن واژه stibium است . Jacob Berzeliusمکتشف علم شیمی در نوشته های خود نام اختصاری برای آنتیموان به کار برده و این نام همچنان مورد استفاده است و نشانه آن هم به این صورت است.

 

 

منابع در طبیعت

اگرچه این عنصر فراوان نیست ، در بیش از 100 گونه ماده معدنی وجود دارد. آنتیمـوان گاهی اوقات بصورت بومی یافت می شود اما عمدتاً در سولفید استیب نیت ( Sb2S3) که سنگ معدنی فراوانی است وجود دارد. اشکال تجاری آنتیموان بیشتر بصورت شمش ، قطعات خرد شده ، ریزدانه و قالبهای ریخته شده می باشد. سایر شکلهای آن پودر، گلوله و بلورهای مجزا است .

 

هشدارهــــــــا

آنتیموان و بسیاری از ترکیبات آن سمی هستند.